Magandang araw, ako si Wei Tseng (曾雋崴), abogado sa Taiwan.
Ngayon ay nais kong talakayin sa inyo ang separation pay (資遣費) sa Taiwan.
Alam na siguro ito ng marami sa inyo.
Sa Korea, kapag umalis sa trabaho ang isang empleyado ay kailangang magbayad ang kompanya ng retirement allowance (退職金); panuntunan iyon ng batas ng Korea, hindi ng Taiwan.
Ngunit hindi tulad ng Korea, sa Taiwan
ay lumilitaw lamang ang obligasyong magbayad ng separation pay kapag ang kompanya mismo ang nagtanggal sa empleyado.
Kapag kusang-loob na nagbitiw ang empleyado, hindi kailangang magbayad ng separation pay ang kompanya.
Gayunman, kung ang empleyado ay gumawa ng gawaing labag sa batas,
lumabag sa mga tuntunin ng kompanya,
o lumiban sa trabaho nang 3 sunod na araw nang walang makatwirang dahilan,
maaaring tanggalin siya ng kompanya kahit hindi binabayaran ng separation pay.
Ibubuod ko ito sa inyo sa pamamagitan ng isang simpleng talahanayan.
| Uri | Economic dismissal (pagtanggal dahil sa dahilang pang-ekonomiya) 資遣員工(經濟解僱) | Disciplinary dismissal (pagtanggal dahil sa paglabag) 解僱員工(懲戒解僱) | Kusang pagbibitiw ng empleyado 員工自請離職 |
| Kahulugan | Kapag kailangan ng employer na mag-ayos ng tauhan dahil sa kalagayan ng negosyo, ang dahilan ay nagmula sa larangan ng pamamahala ng employer at hindi pananagutan ng manggagawa. Kaya naman obligado ang employer na sundin ang notice period (預告期間) at magbayad ng separation pay, upang mabalanse ang disbentaha sa panig ng manggagawa. | Kapag ang manggagawa ay gumawa ng gawaing labag sa batas o hindi wastong gawain, maaaring wakasan agad ng employer ang kontrata sa paggawa nang walang paunang abiso, at hindi kailangang magbayad ng separation pay. Ito ay isa sa mga kapangyarihang pandisiplina ng employer. | May kalayaan ang manggagawa na wakasan ang kontrata anumang oras, ngunit kailangan niyang sundin ang notice period ayon sa haba ng kanyang serbisyo, upang makapaghanda ang employer ng paglilipat-tungkulin (handover) at makahanap ng kapalit. |
| Kondisyon | Mayroon (Artikulo 11 ng Labor Standards Act ng Taiwan) | Mayroon (Artikulo 12 ng Labor Standards Act ng Taiwan) | Wala |
| Paunang abiso | Kailangan | Hindi kailangan | Kailangan |
| Antas ng hirap | Madali | Mahirap | Madali |
| Kailangan bang magbayad ng separation pay (資遣費) ang kompanya | Kailangan | Hindi kailangan | Hindi kailangan |
| Artikulo 11 ng Labor Standards Act ng Taiwan (勞動基準法第11條): Maliban kung mangyari ang isa sa mga sumusunod na kalagayan, hindi maaaring wakasan ng employer ang kontrata sa paggawa kahit nagbigay pa siya ng paunang abiso sa manggagawa. 1. Kapag isinara (歇業) o inilipat ang negosyo ng employer 2. Kapag nalulugi ang negosyo ng employer o nagkakaroon ng pagliit ng operasyon (業務緊縮) 3. Kapag dahil sa force majeure (不可抗力) ay kailangan ang pansamantalang paghinto ng trabaho (暫停工作) nang 1 buwan o higit pa 4. Kapag dahil sa katangian ng negosyo ay kailangan ang pagbawas ng tauhan at hindi na mailipat ang tinanggal na empleyado sa ibang angkop na posisyon 5. Kapag ang isang manggagawa ay hindi kayang gampanan nang kasiya-siya ang trabahong kailangan sa kanyang posisyon | Artikulo 12 ng Labor Standards Act ng Taiwan (勞動基準法第12條): Maaaring tanggalin ng employer ang manggagawa nang walang paunang abiso kapag siya ay napapaloob sa alinman sa mga sumusunod. 1. Nagbigay ng maling impormasyon nang pumasok sa kontrata sa paggawa, kaya naligaw ang employer at may panganib na mapinsala ang negosyo 2. Gumamit ng karahasan o malubhang nang-insulto sa employer, sa pamilya ng employer, sa kinatawan ng employer, o sa ibang katrabaho 3. Napatawan ng pinal na hatol na pagkabilanggo na may takdang panahon (有期徒刑) o mas mabigat pa, at hindi pinagkalooban ng suspended sentence ni pinahintulutang palitan ito ng multa 4. Malubhang lumabag sa kontrata sa paggawa (勞動契約) o sa work rules 5. Sinadyang sirain o ubusin ang makinarya, kasangkapan, hilaw na materyales, produkto o iba pang ari-arian ng employer, o sinadyang ibunyag ang teknikal o pangkalakal na lihim ng employer, kaya napinsala ang employer 6. Lumiban nang walang makatwirang dahilan nang 3 sunod na araw, o nang walang makatwirang dahilan nang 6 na araw o higit pa sa loob ng 1 buwan |
Sa Taiwan, sa bawat 1 taon ng natapos na haba ng serbisyo ng empleyado, kailangang magbayad ang employer ng separation pay na katumbas ng 0.5 buwan ng average wage (平均工資). (Hanggang 6 na buwang sahod lamang) Ito ang pormula para sa panahon ng paglilingkod na saklaw ng Artikulo 12 ng Labor Pension Act (勞工退休金條例); para sa panahon ng paglilingkod na saklaw ng Artikulo 17 ng Labor Standards Act (勞動基準法), ang separation pay ay isang buwang katamtamang sahod bawat buong taon nang walang takda.
Kapag mataas ang sahod ng empleyado at natapos na niya ang tiyak na haba ng serbisyo,
medyo malaki rin ang magiging separation pay.
Sa puntong ito, may ilang mapagsamantalang kompanya sa Taiwan na, upang hindi magbayad ng malaking separation pay,
ay gumagamit ng iba't ibang paraan
upang ang empleyado na mismo ang kusang magbitiw.
Kailangang mag-ingat ang empleyado,
at huwag magpadala sa balak ng kompanya.
Ikukuwento ko sa inyo ang isang kasong hinawakan ko.
May isang kilalang Kompanya A na may mga sangay sa buong Taiwan.
Sa hindi malamang dahilan ay napalitan ang pamunuan nito,
at pagkaupo pa lamang ng bagong tagapamahala,
upang bawasan ang gastos sa tauhan ng kompanya,
isa-isa nitong tinawag sa pakikipagpulong ang mga empleyadong mataas ang sahod at matagal nang naninilbihan.
Ang kliyente ko noon, si Ginoong B, ay mahigit 10 taon nang empleyado ng Kompanya A
at siya ang tagabenta (salesperson) na may pinakamataas na benta sa gitnang bahagi ng Taiwan.
Dahil napakataas ng kanyang sahod at bonus,
si Ginoong B ang ginawang puntirya ng kompanya.
Isang araw, tinawag ng isang mataas na opisyal ng kompanya si B para sa isang pulong,
at bigla nitong pinagbintangang hindi umano masipag magtrabaho si B.
Dahil daw nahihirapan ang kompanya,
kailangang magsakripisyo si B at maging huwaran,
kaya hiniling nitong ibaba ni B ang sarili niyang sahod at posisyon.
Sinabi rin nitong kung hindi ay kailangan niyang umalis sa kompanya,
at iniabot nito kay B ang isang papel na A4,
upang isulat ang nilalamang “Ako si OOO, kusang-loob kong ibinababa ang aking posisyon at sahod”
— iyon ang iniutos nitong isulat niya.
At sinabi rin nitong ipapakita ang kasulatang ito sa lahat ng ibang empleyado
upang sila rin ay pasunurin.
Si B ang empleyadong may pinakamataas na benta sa gitnang rehiyon,
malaki ang kinita niya para sa kompanya,
at araw-araw siyang masipag na nagtatrabaho,
kaya labis siyang nagalit sa hindi makatwirang hinihingi na ito.
Tumanggi si B na isulat ang ganitong nilalaman,
at sa huli ay nagalit ang opisyal ng kompanya at pinaalis siya.
Puno ng hinanakit at lungkot,
iniwan ni B ang kompanyang pinagsilbihan niya nang 10 taon,
at hindi na siya pumasok pagkatapos noon.
Sa parehong paraan ay ibinaba ng kompanya
ang sahod ng maraming empleyadong mataas ang posisyon,
at may ilang empleyadong hindi nakayanan ang ganitong pagtrato
kaya kusang nagbitiw sila sa trabaho
Ngunit maaga pa lamang ay napansin na ni B na, pagkatapos mapalitan ng kompanya ang pamunuan nito,
sinisikap nitong paalisin ang mga empleyado sa hindi wastong paraan,
at maaga niya itong natukoy,
at dahil natuklasan niyang naglalagay na ng anunsyo sa paghahanap ng empleyado ang kompanya bago pa man magbitiw ang mga empleyado,
nang pumasok si B sa pulong nang araw na iyon
ay ini-record niya sa kanyang cellphone ang buong proseso,
kaya napatunayan niyang hindi siya kusang-loob na nagbitiw.
Kaya nga sa tulong ng abogado
ay nakatanggap siya ng malaking separation pay,
ngunit hindi ganoon kapalad ang ibang empleyadong umalis.
Dahil marami ang ganitong mga kaso,
kapag gumagamit ng hindi wastong paraan ang kompanya
ay kailangan ninyong magtabi ng ebidensya.
Kapag pinupuna ng kompanya ang maliliit na pagkakamali ng empleyado,
nagtatakda ng mga target na mahirap abutin,
naghahain ng hindi makatwirang hinihingi,
o inilalagay ang empleyado sa kakaibang posisyon,
kailangan ninyong magtabi ng ebidensya.
Ang normal ninyong rekord ng pagpasok,
ang rekord ng overtime at ang rekord ng inyong pagganap,
ang work rules ng kompanya at ang mga email ninyo sa mga katrabaho at superbisor,
i-record din ninyo ang mga usapan sa inyong superbisor,
upang magtabi kayo ng ebidensyang paborable sa inyo.
Kung kayo ay nagtatrabaho sa Taiwan,
mas mahirap pala kaysa inaakala ang makakuha ng separation pay, hindi ba
Huwag basta makipagkompromiso sa kompanya,
at mag-ingat na huwag kayong tanggalin ng kompanya nang hindi makatwiran
o piliting kusang magbitiw
Ang separation pay ay legal na karapatan ng empleyado,
at obligado ang kompanya na ito ay bayaran.
Kayo rin ay dapat magtanggol sa sarili ninyong karapatan dito sa Taiwan.
Iba pang babasahin:
Frequently Asked Questions
- Sa Taiwan, makakatanggap ba ng separation pay (資遣費) ang empleyadong kusang nagbitiw sa trabaho?
- Hindi. Sa Taiwan, hindi tulad ng Korea, lumilitaw lamang ang obligasyon ng kompanya na magbayad ng separation pay (資遣費) kapag ang kompanya mismo ang nagtanggal sa empleyado. Kapag kusang-loob na nagbitiw ang empleyado, hindi kailangang magbayad ng separation pay ang kompanya.
- Sa kaso ba ng disciplinary dismissal (懲戒解僱) ay kailangan pa ring magbayad ng separation pay ang kompanya?
- Hindi. Kapag ang empleyado ay gumawa ng gawaing labag sa batas, lumabag sa mga tuntunin ng kompanya (工作規則), o lumiban nang walang makatwirang dahilan (曠工) nang 3 sunod na araw (Artikulo 12 ng Labor Standards Act 勞動基準法), maaari siyang tanggalin ng kompanya nang walang paunang abiso at hindi kailangang bayaran ng separation pay. Sa kabaligtaran, sa economic dismissal (經濟解僱, Artikulo 11) ay kailangan ang paunang abiso at ang pagbabayad ng separation pay.
- Paano kinakalkula ang separation pay sa Taiwan?
- Sa bawat 1 taon ng natapos na haba ng serbisyo ng empleyado, kailangang magbayad ang employer ng separation pay na katumbas ng 0.5 buwan ng average wage (平均工資), at 6 na buwang sahod ang pinakamataas na hangganan. Ito ang pormula para sa panahon ng paglilingkod na saklaw ng Artikulo 12 ng Labor Pension Act (勞工退休金條例); para sa panahon ng paglilingkod na saklaw ng Artikulo 17 ng Labor Standards Act (勞動基準法), ang separation pay ay isang buwang katamtamang sahod bawat buong taon nang walang takda.
