Wei Tseng (曾雋崴) er löggiltur lögmaður á Taívan.
Í þessari grein er fjallað um lögbundnar starfslokabætur samkvæmt rétti Taívan (資遣費).
Eftirfarandi er almenn skýring á fyrirkomulaginu.
Í sumum öðrum lögsagnarumdæmum — Kórea er eitt dæmi — skal félagið greiða starfslokabætur þegar starfsmaður lætur af störfum.
Á Taívan er fyrirkomulagið hins vegar annað:
Skyldan til greiðslu starfslokabóta myndast fyrst þegar félagið segir starfsmanninum upp.
Segi starfsmaðurinn sjálfur upp, þarf félagið ekki að greiða starfslokabætur.
Fremji starfsmaðurinn hins vegar ólögmæta háttsemi gildir eftirfarandi.
Brot á vinnureglum (工作規則) er eitt slíkt tilvik.
Fjarvera án ástæðu 3 daga í röð (曠工) er annað.
Má félagið þá segja upp án þess að greiða starfslokabætur.
Eftirfarandi tafla dregur þetta saman.
| Tegund | Efnahagsleg uppsögn (資遣員工, 經濟解僱) | Agaleg uppsögn (解僱員工, 懲戒解僱) | Sjálfviljug uppsögn starfsmanns 員工自請離職 |
| Merking | Ef vinnuveitandi þarf, vegna rekstrarástands, að aðlaga mannafla, liggur ástæðan á sviði rekstrar vinnuveitandans og er ekki á ábyrgð starfsmannsins. Því skal vinnuveitandi virða uppsagnarfrest (預告期間) og greiða starfslokabætur, svo óhagræði starfsmannsins sé jafnað. | Fremji starfsmaðurinn ólögmæta eða ótilhlýðilega háttsemi, má vinnuveitandi þegar í stað slíta ráðningarsamningi (勞動契約) án fyrirvara og þarf ekki að greiða starfslokabætur. Þetta er ein af agaheimildum vinnuveitanda. | Starfsmaðurinn er frjáls til að slíta samningnum hvenær sem er, en skal eftir starfstíma virða uppsagnarfrestinn, svo vinnuveitandi geti tryggt afhendingu starfa og leitað staðgengils. |
| Skilyrði | Já (11. gr. laga um vinnustaðla á Taívan) | Já (12. gr. laga um vinnustaðla á Taívan) | Engin |
| Fyrirvari | Krafist | Ekki krafist | Krafist |
| Erfiðleiki | Auðvelt | Erfitt | Auðvelt |
| Hvort félagið skuli greiða starfslokabætur (資遣費) | Krafist | Ekki krafist | Ekki krafist |
| Lög um vinnustaðla á Taívan, 11. gr. (勞動基準法第11條): Nema eitt af eftirfarandi tilvikum komi upp, má vinnuveitandi ekki slíta ráðningarsamningi, ekki einu sinni að undangenginni tilkynningu til starfsmannsins. 1. Rekstrarstöðvun (歇業) eða framsal rekstrar (轉讓) 2. Tap (虧損) eða samdráttur í starfsemi (業務緊縮) 3. Óviðráðanleg atvik (不可抗力) krefjast stöðvunar rekstrar í einn mánuð eða lengur 4. Eðli rekstrarins krefst fækkunar starfsfólks, og ekki er unnt að færa hinn uppsagða í aðra hæfilega stöðu 5. Tiltekinn starfsmaður getur ekki sinnt því starfi sem staðan krefst með fullnægjandi hætti | Lög um vinnustaðla á Taívan, 12. gr. (勞動基準法第12條): Vinnuveitandi má segja upp án fyrirvara þegar starfsmaðurinn fellur undir eitt af eftirfarandi tilvikum. 1. Sá sem við gerð ráðningarsamnings veitir rangar upplýsingar, villir um fyrir vinnuveitanda, og hætta er á tjóni fyrir reksturinn 2. Sá sem beitir vinnuveitanda, fjölskyldu hans, umboðsmann hans (代理人) eða aðra samstarfsmenn ofbeldi eða móðgar þá alvarlega 3. Sá sem hefur verið dæmdur með endanlegum dómi til tímabundinnar fangelsisvistar (有期徒刑) eða þyngri refsingar, án þess að skilorðsdómur (緩刑) hafi verið kveðinn upp og án þess að umbreyting í sekt (易科罰金) hafi verið heimiluð 4. Alvarlegt brot á ráðningarsamningi eða vinnureglum 5. Sá sem af ásetningi eyðir vélum, verkfærum, hráefni, vörum eða öðrum eigum vinnuveitanda, eða af ásetningi opinberar tækni- og viðskiptaleyndarmál vinnuveitanda og veldur honum tjóni 6. Óheimil fjarvist (曠工) án gildrar ástæðu 3 daga í röð, eða 6 daga eða meira á einum mánuði |
Á Taívan skal vinnuveitandi fyrir hvert fullt ár í starfi (年資) greiða 0,5 mánaðar meðallaun (平均工資) sem starfslokabætur. (að hámarki 6 mánaðarlaun) Þessi reikniregla gildir um starfsaldur sem 12. gr. laga um lífeyri launafólks (勞工退休金條例) tekur til; um starfsaldur sem 17. gr. laga um vinnustaðla (勞動基準法) tekur til eru greidd ein mánaðarmeðallaun á hvert ár, án hámarks.
Séu laun starfsmannsins há og hafi tiltekinn starfsaldur náðst, hækka starfslokabæturnar.
Starfslokabæturnar verða einnig hlutfallslega hærri.
Sum samviskulaus taívönsk félög grípa þá til ýmissa ráða.
Tilgangurinn er að þurfa ekki að greiða háar starfslokabætur.
Markmiðið er einnig að fá starfsmenn til að segja sjálfir upp.
Starfsmenn skulu vera varkárir.
Gættu þess að falla ekki í gildru félagsins.
Hér er fjallað um mál sem lögmaðurinn hefur farið með.
Til er hið þekkta félag A með útibú um allt Taívan.
Af einhverri ástæðu var skipt um stjórnendur.
Strax eftir að nýja stjórnin tók við hófst þetta.
Markmiðið var að lækka launakostnað.
Félagið hóf að kalla hálaunaða langtímastarfsmenn til samtals, einn af öðrum.
Hr. B var starfsmaður í yfir 10 ár hjá félagi A.
Hann var sölumaðurinn með hæstu afköst á miðsvæði Taívan.
Laun hans og bónus voru mjög há.
Því tók félagið hr. B sem skotmark.
Einn daginn kallaði æðri yfirmaður B til samtals.
Hann hóf skyndilega að lasta B fyrir að vinna ekki samviskusamlega.
Hann sagði að félagið væri statt í erfiðleikum.
Hann sagði að B yrði að fórna sér og vera fyrirmynd.
Hann krafðist þess að B lækkaði laun sín og stöðu.
Að öðrum kosti yrði B að yfirgefa félagið.
Hann afhenti B A4-blað.
Hann skipaði honum að skrifa: „Ég, [nafn], lækka af fúsum vilja stöðu og laun“.
Það átti að vera efni samningsins.
Þennan samning ætlaði hann að sýna öllum hinum starfsmönnunum.
Tilgangurinn var að þeir skyldu fylgja á eftir.
B var starfsmaðurinn með bestu afköstin á miðsvæði Taívan.
Hann hafði aflað félaginu mikils fjár.
Hann vann hvern dag samviskusamlega.
Því hafnaði hann þessari ósanngjörnu kröfu harðlega.
B neitaði að skrifa þetta.
Að lokum bað yfirmaður félagsins hann reiður að fara.
B yfirgaf félagið með tilfinningu um ranglæti og sorg.
Þar hafði hann verið í 10 ár.
Hann mætti síðan ekki lengur til vinnu.
Á sama hátt gekk félagið fram gagnvart fleirum.
Það lækkaði laun margra æðri starfsmanna.
Hluti starfsmanna þoldi ekki þessa meðferð.
Þeir sögðu sjálfir upp.
B hafði hins vegar áttað sig á þessu eftir stjórnendaskiptin.
Hann sá að félagið ætlaði með ótilhlýðilegum hætti að fá starfsmenn til að fara.
Hann tók eftir þessu snemma.
Hann hafði komist að því að félagið birti atvinnuauglýsingar áður en starfsmennirnir sögðu upp.
Þann dag sem hann fór í samtalið tók B upp.
Hann tók upp allan ganginn með farsímanum.
Hann gat sannað að hann hefði ekki sagt sjálfur upp.
Hann gat síðar, með aðstoð lögmanns, látið staðreyna réttinn.
Rétturinn til starfslokabóta var staðfestur samkvæmt lögum.
Aðrir starfsmenn sem höfðu látið af störfum stóðu hins vegar ekki jafn sterkt.
Vegna þess að slík mál eru mörg skalt þú varðveita sönnunargögn.
Sama gildir þegar félagið grípur til ótilhlýðilegra ráða.
Þá skalt þú varðveita sönnunargögn.
Þegar félagið hengir sig í smávægileg mistök starfsmanna skalt þú varðveita sönnunargögn.
Sama gildir þegar það setur markmið sem erfitt er að ná.
Sama gildir þegar það setur óhóflegar kröfur.
Sama gildir þegar það flytur starfsmenn í einkennilegar stöður.
Þá skalt þú varðveita sönnunargögn.
Varðveittu venjulegar mætingaskrár þínar.
Varðveittu yfirvinnuskrár og frammistöðuskrár.
Varðveittu vinnureglur og tölvupóstsamskipti við samstarfsmenn og yfirmenn.
Varðveittu einnig upptökur af samtölum við yfirmenn.
Varðveittu þau sönnunargögn sem mæla með þér.
Þetta skiptir máli þegar þú vinnur á Taívan.
Það er erfiðara að fá starfslokabætur en ætla mætti.
Gerðu ekki auðveldlega málamiðlun við félagið.
Gættu þess að félagið segi þér ekki upp með ótilhlýðilegum hætti.
Gættu þess einnig að það þrýsti ekki á þig til að segja upp að eigin frumkvæði.
Starfslokabætur eru lögbundinn réttur starfsmannsins.
Félaginu ber að greiða þær þegar lögbundin skilyrði eru uppfyllt.
Þú ættir einnig að vernda réttindi þín á Taívan.
Sjá einnig:
Spurningar
- Fær starfsmaður á Taívan lögbundnar starfslokabætur ef hann segir sjálfur upp?
- Nei. Ólíkt því sem gildir í sumum öðrum lögsagnarumdæmum — Kórea er eitt dæmi — myndast skylda til greiðslu lögboðinna starfslokabóta samkvæmt rétti Taívan (資遣費) fyrst þegar félagið segir starfsmanninum upp; segi starfsmaðurinn sjálfur upp, þarf félagið ekki að greiða starfslokabætur.
- Á félagið einnig að greiða starfslokabætur við agalega uppsögn?
- Nei. Fremji starfsmaðurinn ólögmæta háttsemi, brjóti hann vinnureglur eða sé fjarverandi án gildrar ástæðu 3 daga í röð (12. gr. laga um vinnustaðla, 勞動基準法第12條), má félagið segja upp án fyrirvara og þarf ekki að greiða starfslokabætur. Efnahagsleg uppsögn (11. gr.) krefst hins vegar fyrirvara og greiðslu starfslokabóta.
- Hvernig eru starfslokabætur á Taívan reiknaðar?
- Fyrir hvert fullt ár í starfi skal vinnuveitandi greiða 0,5 mánaðar meðallaun sem starfslokabætur, þó að hámarki 6 mánaðarlaun. Þessi reikniregla gildir um starfsaldur sem 12. gr. laga um lífeyri launafólks (勞工退休金條例) tekur til; um starfsaldur sem 17. gr. laga um vinnustaðla (勞動基準法) tekur til eru greidd ein mánaðarmeðallaun á hvert ár, án hámarks.
