Vragen en antwoorden over de echtscheidingsprocedure in Taiwan: bemiddeling, proces, vermogensverdeling en kinderen

In een echtscheidingszaak in Taiwan moeten niet alleen de wijze van beëindiging van het huwelijk, maar ook de ordening van de burgerlijke stand (戶籍), de werking in het buitenland, het huwelijksvermogen, de schadevergoeding, het onderhoud van de echtgenoot na de echtscheiding (贍養費) en beslissingen over minderjarige kinderen (未成年子女) en kinderalimentatie (扶養費) van elkaar worden onderscheiden. Dezelfde feiten kunnen materiaal zijn voor meerdere vorderingen, maar de voorwaarden, de werking, het voorwerp van bewijs en de termijnen van elk recht zijn niet dezelfde.

Vooral bij gezinnen die met 2 of meer staten of gebieden zijn verbonden — Taiwan (臺灣) en een ander land, bijvoorbeeld Korea (韓國) — kan de procedure niet alleen aan de hand van de nationaliteit van 1 van de partijen of van de plaats van huwelijkssluiting worden vastgesteld. Eerst moeten het centrum van hun leven, de stand van bestaande procedures en registers, de plaats van opstelling van de stukken, het verblijf van het kind en de ligging van het vermogen worden nagegaan, om onnodige dubbele procedures en executieleemten te verminderen.

1. 3 wegen van echtscheiding in Taiwan en eerste toetsingspunten in een internationale zaak

Naar Taiwanees recht bestaan er in wezen 3 wegen van echtscheiding. Ten eerste de echtscheiding bij wederzijds verlangen (兩願離婚), waarbij de partijen de vereisten van schriftvorm, getuigen en inschrijving bij het huishoudregistratiebureau (戶政機關) vervullen. Ten tweede de echtscheiding door gerechtelijke bemiddeling of schikking (調解或和解離婚), waarbij de overeenstemming van de partijen voor de rechter tot stand komt en het huwelijk volgens het bemiddelingsproces-verbaal (調解筆錄) of het proces-verbaal van schikking (和解筆錄) eindigt. Ten derde de echtscheiding bij vonnis (裁判離婚), waarbij wettelijke echtscheidingsgronden worden gesteld en bewezen en de rechter beslist. De 3 wegen mogen niet door elkaar worden gehaald. Een overeenstemming alleen vervangt niet de voorwaarden en de werking van elke weg.

Bij een internationaal element moeten de volgende 5 vragen worden gescheiden. Of Taiwanese rechters of bestuursorganen bevoegdheid of behandelingsmacht hebben; welk recht op echtscheiding, huwelijksvermogen en kinderkwesties van toepassing is (準據法); of een buitenlandse echtscheiding of beslissing in Taiwan wordt erkend of welke werking zij heeft; welke procedures en gelegaliseerde stukken het Taiwanese huishoudregistratiebureau (戶政機關) nodig heeft; en of in andere betrokken staten of gebieden een afzonderlijke aangifte, erkenning of executie nodig is.

De nationaliteit van de partijen, de hoedanigheid van buitenlander of de huwelijksplaats alleen beslissen deze 5 vragen niet alle. Of de procedure in Taiwan kan worden gevoerd en of een buitenlandse beslissing in Taiwan werkt, zijn bijvoorbeeld verschillende vragen; de ordening van het Taiwanese huishoudregister (戶籍) beëindigt ook niet vanzelf de familieregistratie van de andere staat. Daarom moeten, vóór de keuze van de echtscheidingswijze, de huidige huwelijks- en personenstand en de gewenste rechtswerking concreet worden geordend.

2. Voorwaarden van de echtscheiding bij wederzijds verlangen en inschrijving bij het huishoudregistratiebureau

De echtscheiding bij wederzijds verlangen volgens artikel 1050 van het Burgerlijk Wetboek van Taiwan (民法) wordt pas geldig wanneer schriftelijk is overeengekomen, 2 of meer getuigen na vaststelling van de echte echtscheidingswil van beide partijen ondertekenen, en de echtscheiding bij het huishoudregistratiebureau is ingeschreven (離婚登記). De ondertekende overeenkomst alleen voltooit de echtscheiding niet; bij een buitenlands element moeten het toepasselijke recht, de legalisatie en de vertaling van stukken en aangiften in een andere staat of een ander gebied, afzonderlijk worden nagegaan.

De schriftelijke opstelling, de ondertekening door 2 of meer getuigen en de echtscheidingsinschrijving bij het huishoudregistratiebureau zijn elk zelfstandige vereisten. De getuige is niet slechts iemand die de naam op een al opgesteld stuk zet, maar moet ondertekenen nadat hij heeft erkend en vastgesteld dat beide partijen een echte echtscheidingswil hebben. Daarom kan een alleen door de partijen ondertekende particuliere overeenkomst bewijs zijn van een overeenstemming over vermogen of kinderen, maar brengt zij op zich niet de personenstandsrechtelijke werking van de Taiwanese echtscheiding bij wederzijds verlangen tot stand.

Aanvrager, mogelijkheid van vertegenwoordiging, identiteits- en personenstandsstukken, het echtscheidingsgeschrift en de werkelijk voor te bereiden stukken moeten volgens de aanwijzingen van de afdeling burgerlijke stand van het ministerie van Binnenlandse Zaken van Taiwan (內政部戶政司) op het ogenblik van de aanvraag en volgens de bevestiging van het bevoegde personenstandsbureau (戶政事務所) worden voorbereid. In het buitenland opgestelde stukken kunnen, naar soort en plaats van opstelling, legalisatie (認證) door buitenlandse vertegenwoordigingen van Taiwan (駐外館處) of bevoegde organen vereisen; eist de officiële handleiding het, dan moet een gelegaliseerde of notarieel bekrachtigde Chinese vertaling (中文譯本) worden bijgevoegd. Een vaste lijst geldt niet ongewijzigd voor alle internationale zaken.

Is het Taiwanese echtscheidingsvonnis in kracht van gewijsde gegaan, of is gerechtelijke bemiddeling of schikking tot stand gekomen en het huwelijk geëindigd, dan kan in beginsel elke partij de echtscheiding bij het huishoudregistratiebureau (戶政機關) inschrijven. De algemene aanvraagtermijn voor personenstandsinschrijvingen volgens artikel 48 van de wet op de burgerlijke stand (戶籍法) bedraagt 30 dagen vanaf de kracht van gewijsde van het Taiwanese echtscheidingsvonnis of vanaf totstandkoming van bemiddeling of schikking. De dag van betekening (送達) of ontvangst van vonnis of proces-verbaal is niet het gemeenschappelijke aanvangspunt van alle zaken. Ook aanvragen na het verstrijken van de termijn moet het personenstandsbureau in ontvangst nemen; vraagt na schriftelijke kennisgeving niemand, dan schrijft de personenstandsautoriteit volgens artikel 48-2 van de wet op de burgerlijke stand het gerechtelijk resultaat ambtshalve in wanneer de voorwaarden zijn vervuld. Een overschreden aanvraagtermijn maakt een reeds geldige echtscheiding niet ongedaan. Online-aanvragen kunnen alleen binnen de wettelijke aanvraagtermijn worden gebruikt; deze 30 dagen mogen niet als een uitsluitend voor online-aanvragen geldende termijn worden uitgelegd.

3. Gerechtelijke bemiddeling en proces, verschijnen en rechtsmiddelen

Niet steeds. De rechter in Taiwan kan, naar de aard van de familierechtelijke zaak, partijen of wettelijke vertegenwoordigers tot persoonlijk verschijnen verplichten; wordt daaraan zonder geldige reden geen gevolg gegeven, dan kan volgens artikel 13 van de wet op familierechtelijke zaken (家事事件法) en het overeenkomstig toegepaste artikel 303 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (民事訴訟法) voor het eerst een bestuurlijke boete (罰鍰) van ten hoogste TWD 30.000 (新臺幣) in beeld komen. Of in dezelfde ruimte samen moet worden bemiddeld (調解), en of scheiding, bescherming, vertegenwoordiging of andere procedurele maatregelen mogelijk zijn, moet naar de rechter en de omstandigheden van de zaak worden nagegaan.

De in de wet op familierechtelijke zaken bepaalde familierechtelijke zaken doorlopen in beginsel vóór de beslissing gerechtelijke bemiddeling. Ook onmiddellijk als vordering ingestelde zaken worden rechtens soms als bemiddelingsverzoek beschouwd; wegens uitzonderingen over de wijze van betekening of de aard van de zaak en regels over procedurewisseling kan niet worden uitgelegd dat alle zaken een onveranderlijke volgorde volgen. In de bemiddeling kunnen naast de echtscheidingswil verbonden geschilpunten zoals vermogen, kinderen en betalingswijze samen worden geordend; een voor het minderjarige kind nadelige overeenstemming kan echter niet ongewijzigd worden bevestigd.

De sanctie van artikel 13 van de wet op familierechtelijke zaken komt alleen in beeld wanneer de rechter de partij of de wettelijke vertegenwoordiger tot persoonlijk verschijnen heeft verplicht. Wordt daaraan zonder geldige reden geen gevolg gegeven, dan geldt artikel 303 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering overeenkomstig, zodat voor het eerst een bestuurlijke boete van ten hoogste TWD 30.000 kan worden opgelegd; op deze overeenkomstige toepassing kan niemand met dwang worden voorgeleid. Deelt de rechter daarna opnieuw rechtmatig mee en verschijnt de persoon zonder geldige reden niet, dan kunnen de sancties worden voortgezet. Omgekeerd kan niet vooraf worden toegezegd dat gescheiden ruimten, beeldoverdracht, alleen deelname van gemachtigden of beschermingsmaatregelen in een bepaalde zaak worden toegelaten; de omstandigheden moeten aan de rechter worden meegedeeld en de procedurele aanwijzing moet worden nagegaan.

Komen bemiddeling of schikking tot stand, dan eindigt het huwelijk op de wettelijk bepaalde wijze en ontstaat werking zoals bij een in kracht van gewijsde gegane beslissing. Komt bemiddeling niet tot stand, dan kan de procedure volgens de toepasselijke regels worden voortgezet; bij echtscheiding bij vonnis is de kracht van gewijsde van het vonnis beslissend. De duur van de procedure hangt af van betekening (送達), het aantal bemiddelingszittingen, de betwiste feiten en bewijzen, deskundigenonderzoek (鑑定) en onderzoek, kinderkwesties, internationale betekening en de instantie; een vast tijdstip van afronding kan niet worden opgegeven.

Ook rechtsmiddelen kunnen niet alleen aan de hand van de documentnaam worden bepaald. Weg en termijn wijken af naargelang het beroep tegen een vonnis (上訴), het beroep tegen een beschikking (抗告) of een afzonderlijke procedure over totstandkoming of werking van bemiddeling en schikking betreft. Na nagaan van de betekeningdag, de kracht van gewijsde en de procedurele positie moet de termijn van het betreffende type worden berekend; een in 1 zaak gehoorde termijn mag niet op een andere procedure of een inschrijvingsprocedure worden overgebracht.

4. Gronden van de echtscheiding bij vonnis en beperking van de verantwoordelijke echtgenoot

Het voorbehoud (但書) van het geldende artikel 1052 lid 2 van het Burgerlijk Wetboek (民法) bepaalt dat in beginsel alleen de wederpartij echtscheiding kan vorderen wanneer de ernstige grond van het mislukken van het huwelijk (婚姻破綻) slechts aan 1 van de partijen is toe te rekenen. Het Grondwettelijk Hof van Taiwan (憲法法庭) heeft echter in de uitspraak nummer 4 van het jaar 112 (112年憲判字第4號) geoordeeld dat de bepaling ongrondwettig (違憲) is voor zover zij de verantwoordelijke echtgenoot (有責配偶) elke kans op echtscheiding volledig ontneemt, zonder te letten op het ontstaan van de ernstige grond of op een voldoende lange voortduring, zodat zij in de concrete zaak kennelijk hard wordt. De tekst blijft; u mag niet algemeen vaststellen dat het mogelijk of onmogelijk is, maar moet zien hoe de rechter de strekking van de uitspraak en de concrete feiten toepast.

Artikel 1052 lid 1 van het Burgerlijk Wetboek (民法) somt 10 gronden op waaruit echtscheiding bij vonnis kan worden gevorderd wanneer bij de wederpartij de volgende omstandigheden bestaan.

1. Bigamie (重婚)
2. Overeengekomen geslachtsverkeer met een ander persoon dan de echtgenoot
3. Mishandeling (虐待) van de wederpartij in een mate die het samenleven ondraaglijk maakt
4. De wederpartij mishandelt eigen bloedverwanten in rechte lijn (直系親屬), of bloedverwanten in rechte lijn van de wederpartij mishandelen uzelf, zodat het samenleven ondraaglijk wordt
5. Kwaadwillig verlaten (惡意遺棄) van de wederpartij duurt voort
6. Er bestond opzet om de wederpartij te doden
7. Er is een ongeneeslijke ernstige ziekte
8. Er is een ernstige ongeneeslijke psychische aandoening
9. Leven of dood is meer dan 3 jaar onbekend
10. Onherroepelijke veroordeling tot tijdelijke gevangenisstraf (有期徒刑) van meer dan 6 maanden wegens opzettelijk misdrijf

Lid 2 stelt het geval dat het huwelijk uit een andere ernstige grond dan de 10 genoemde moeilijk in stand te houden is, als afzonderlijke algemene grond. Daarom moeten zaken die een bepaalde grond van lid 1 stellen, en zaken die de moeilijkheid van instandhouding van het huwelijk volgens lid 2 stellen, in rechtsstructuur en bewijsvoorwerp worden onderscheiden. Ook wanneer de wetgevingstermijn van de grondwettelijke beoordeling over het voorbehoud (但書) van lid 2 is verstreken, is de tekst van het voorbehoud zelf op 25 juli 2026 niet geschrapt; de rechter moet in elke zaak de strekking van de ongrondwettigheidsbeoordeling (違憲) toepassen.

Ook wanneer de echtgenoot niet bereikbaar is of het huis heeft verlaten, mogen de gronden niet worden vermengd. De grond van lid 1 dat leven of dood meer dan 3 jaar onbekend is, de grond van lid 1 dat kwaadwillig verlaten (惡意遺棄) voortduurt, en de grond van lid 2 dat het huwelijk uit een andere ernstige grond moeilijk in stand te houden is, onderscheiden zich. De vermissenaangifte bij de politie kan bewijs zijn over verblijf en verloop, maar is geen algemene voorwaarde van alle echtscheidingsverzoeken. Er is ook geen algemene voorwaarde dat eerst een vordering tot nakoming van de samenlevingsplicht moet worden ingesteld om kwaadwillig verlaten of een andere ernstige grond te stellen. Alleen het feit enkele maanden het huis te hebben verlaten, vervult geen grond; reden van het vertrek, geldige scheidingsgrond, contact en onderhoud en duurzaamheid moeten als concrete feiten worden onderzocht.

Of overeengekomen geslachtsverkeer met een ander persoon dan de echtgenoot onder de grond van lid 1 valt, moet aan de hand van nauwkeurige feiten, wettelijke voorwaarden en relevante termijnen worden onderzocht. Dat dit feit bestaat, legt niet tegelijk de conclusies vast over echtscheiding bij vonnis, schadevergoeding volgens artikel 1056, verdeling van het verschil in restvermogen, onderhoud van de echtgenoot volgens artikel 1057, noch rechten en plichten ten aanzien van het minderjarige kind of kinderalimentatie. Elk geschilpunt wordt naar eigen voorwaarden en maatstaven beoordeeld, zoals het belang van het kind.

5. Buitenlands huwelijk, buitenlandse echtscheiding en het Taiwanese huishoudregister

Bij in het buitenland gesloten huwelijk of reeds in het buitenland voltrokken echtscheiding kan niet worden aangenomen dat de enige keuzes eerst inschrijving van het huwelijk in Taiwan (戶籍) of echtscheidingsvordering in Taiwan zijn. Bestaat al een in het buitenland ontstane personenrechtelijke rechtshandeling of beslissing, dan moeten hun werking en erkenningsmogelijkheid eerst worden onderzocht; is de procedure nog niet begonnen, dan moeten bevoegdheid, het toepasselijke recht (準據法) en te verwachten register- en executiewerkingen worden vergeleken.

Bij het onderzoek van de zaak worden de nationaliteit van elke partij, woonplaats en gewone verblijfplaats (經常居所), plaats en wijze van huwelijk of echtscheiding, het huidige Taiwanese huishoudregister en buitenlandse familieregisters en bestaande buitenlandse vonnissen, bemiddelingsprocessen-verbaal of echtscheidingsbewijzen vastgesteld. Bij een buitenlandse beslissing moet ook de procedurele billijkheid worden onderzocht, bijvoorbeeld of de wederpartij rechtmatige betekening en verdedigingsmogelijkheid heeft gekregen. Ten slotte moet worden bepaald welke werking in Taiwan wordt gewenst: einde van het huwelijk, wijziging van het huishoudregister, vermogensbeoordeling of executie.

De toelichting dat de echtscheiding volgens het plaatselijk recht in het buitenland geldig is, of 1 enkel buitenlands echtscheidingsbewijs, voltooit niet alle Taiwanese procedures (戶政). Omgekeerd behoeven niet alle buitenlandse echtscheidingen dezelfde erkenningsvordering of dezelfde stukken. De in Taiwan geëiste erkenning of werkingsbeoordeling en de inschrijving in het huishoudregister (戶籍) kunnen afwijken naargelang het een beslissing of een bestuurlijk bewijs is, naargelang de staat van opstelling en de documentvorm en naargelang de personenstand van de partijen.

Buitenlandse stukken kunnen legalisatie door buitenlandse vertegenwoordigingen van Taiwan of andere bevoegde organen vereisen; volgens officiële richtlijnen voor elk stuk kan een gelegaliseerde of notarieel bekrachtigde Chinese vertaling nodig zijn. Op het Chinese vasteland opgestelde stukken en in Hongkong of Macau opgestelde stukken volgen van algemene buitenlandse stukken afwijkende toetsingsregels (認證); het opstellingsgebied moet nauwkeurig worden aangegeven. Vóór de indiening moeten de nieuwste aanwijzingen van de afdeling burgerlijke stand en van het bevoegde orgaan over origineel, legalisatie, vertaling en aanvraag door gemachtigde worden nagegaan.

6. Ingeschreven naam van de woning, vermogen van vóór het huwelijk en verdeling van het restvermogen

Nee. De ingeschreven naam op de woning en de herkomst van de koopmiddelen zijn belangrijke bewijzen, maar afzonderlijke vorderingen zoals eigendom, schenking, inschrijving op naam van een ander (借名登記), lening en onverschuldigde verrijking (不當得利) zijn andere vragen dan de verdeling van het verschil in restvermogen (剩餘財產差額分配) van artikel 1030-1 van het Burgerlijk Wetboek (民法). De werkelijke overeenkomst, de verkrijgingsgrond en het tijdstip, de geldstromen, schulden, de verkrijging zonder tegenprestatie en de bewijzen moeten afzonderlijk worden onderzocht; alleen de betaling van een deel met vermogen van vóór het huwelijk of de inschrijving op 1 naam legt niet alle conclusies vast.

Woningkwesties moeten in 3 lagen worden verdeeld. Eerst ziet men, naar inschrijving en verkrijgingsgrond, wie bepaald vermogen bezit. Vervolgens ziet men, naar werkelijke overeenkomst en karakter van de middelenverstrekking, of schenking, inschrijving op naam van een ander, lening, trust (信託), onverschuldigde verrijking, kostenvergoeding of andere contractuele vorderingen ontstaan. Ten slotte ziet men afzonderlijk of dit vermogen of de waarde ervan en verbonden schulden bij einde van het wettelijk huwelijksvermogensstelsel (法定財產制) in de berekening van de verdeling van het verschil in restvermogen ingaan. Alleen de betaling van aanbetaling of krediettermijnen uit spaargeld van vóór het huwelijk draagt de ingeschreven naam niet over, en de inschrijving op 1 naam beëindigt ook niet alle contract-, gebruiks-, terugbetalings- en huwelijksvermogenskwesties.

Artikel 1017 van het Burgerlijk Wetboek (民法) onderscheidt vermogen van vóór het huwelijk (婚前財產) en vermogen na de huwelijkssluiting (婚後財產) en stelt het vermoeden dat vermogen waarvan het verkrijgingstijdstip moeilijk te bewijzen is, vermogen na het huwelijk is. Dit is uitgangspunt van indeling en bewijs voor de berekening van het stelsel, geen verkorte weg om eigendom zonder te kijken naar de inschrijving vast te leggen of afzonderlijke vorderingen van de wederpartij weg te nemen. Overmakingen, koopovereenkomst, kredietovereenkomst en aflossingsverrichtingen, kwitanties (收據), berichten tussen de partijen, belasting- en registerstukken en verkrijgingsgrond en tijdstip, moeten samen worden verbonden zodat de werkelijke rechtsverhouding zichtbaar wordt.

Artikel 1030-1 van het Burgerlijk Wetboek (民法) is een wettelijke regeling die bij het einde van het wettelijk huwelijksvermogensstelsel het na het huwelijk ontstane nettovermogen van elke echtgenoot dat de voorwaarden vervult, berekent en het verschil in beginsel gelijkelijk verdeelt. Het is geen regeling die elk tijdens het huwelijk verkregen vermogen in mede-eigendom (共有) verandert of elk goed bij helfte deelt. Door erfopvolging of andere verkrijging zonder tegenprestatie verkregen vermogen en smartengeld (慰撫金) zijn uit de wettelijke berekening uitgesloten; schulden en beschikkingen vóór het einde van het stelsel moeten mee worden onderzocht. Is het resultaat van gelijke verschilverdeling naar de wettelijke omstandigheden aanzienlijk onbillijk, dan kan de rechter het verdelingsbedrag aanpassen of kwijtschelden.

Geslachtsverkeer met een ander persoon dan de echtgenoot of verantwoordelijkheid voor het mislukken van het huwelijk zelf sluiten het verdelingsrecht niet vanzelf uit en verminderen het niet vanzelf. Concrete feiten die onder wettelijke aanpassingsfactoren vallen, zoals het verbergen van vermogen of het daarover beschikken, bijdrage aan huishouden en opvoeding van kinderen en het geheel van omstandigheden van samenleven en vermogensverkrijging, kunnen echter afzonderlijk worden gesteld en bewezen. Alleen wegens verschillende nationaliteit mag niet worden vastgesteld dat de berekeningswijze van artikel 1030-1 afwijkt.

Dit recht eindigt wanneer het niet binnen 2 jaar vanaf kennis van het verschil in restvermogen en in elk geval binnen 5 jaar vanaf het einde van het wettelijk huwelijksvermogensstelsel wordt uitgeoefend. Deze 2 termijnen mogen alleen met de vordering van artikel 1030-1 worden verbonden en niet als termijnen voor eigendom, lening, schadevergoeding, onderhoud van de echtgenoot na de echtscheiding of kinderalimentatie worden gebruikt. Het werkelijke aanvangspunt van de termijn en het tijdstip van einde van het wettelijk huwelijksvermogensstelsel moeten stuk voor stuk aan de hand van de stukken worden nagegaan.

7. Schadevergoeding wegens echtscheiding, onderhoud van de echtgenoot, niet-huwelijks samenleven en derden

Het zijn niet dezelfde rechten. Het recht op verdeling van het verschil in restvermogen van artikel 1030-1 van het Burgerlijk Wetboek (民法), de schadevergoeding wegens echtscheiding bij vonnis van artikel 1056, het noodonderhoud voor de echtgenoot zonder schuld van artikel 1057 en de kinderalimentatie van de minderjarige kinderen hebben verschillende ontstaanvoorwaarden, berekening en termijnen. Op het verdelingsrecht gelden 2 jaar vanaf kennis van het verschil en 5 jaar vanaf het einde van het wettelijk huwelijksvermogensstelsel; deze termijnen mogen niet ongewijzigd op andere vorderingen worden overgebracht.

De schadevergoeding van artikel 1056 van het Burgerlijk Wetboek (民法) is een recht dat, tegenover de in de echtscheiding bij vonnis verantwoordelijke wederpartij, vermogensschade en niet-vermogensrechtelijke schade die de wettelijke voorwaarden vervult (voorbehoud van lid 2: de vordering stellende persoon zelf mag geen schuld hebben), afzonderlijk onderzoekt. De verantwoordelijke handeling, de schade, het causaal verband en de afzonderlijke voorwaarden van de niet-vermogensrechtelijke vordering moeten door bewijzen worden geschraagd. Alleen omdat feiten over het mislukken van het huwelijk bestaan, staat geen bepaald bedrag vast, en andere vermogensvorderingen ontstaan niet in de plaats daarvan.

Het onderhoud van de echtgenoot na de echtscheiding volgens artikel 1057 van het Burgerlijk Wetboek (民法) veronderstelt dat de echtgenoot zonder schuld door echtscheiding bij vonnis in levensnood geraakt. Eerst moet worden nagegaan of echtscheiding bij wederzijds verlangen of echtscheiding bij vonnis voorligt, of de vordering stellende persoon geen schuld heeft en of hij wegens de echtscheiding werkelijk in nood is geraakt; de omvang wordt aan de hand van concrete stukken over behoefte en draagkracht (贍養費) beoordeeld. Het statistisch gemiddeld verbruik van de overheid of alleen de schuld van de wederpartij kan niet als bindende formule dienen.

Het onderhoud van minderjarige kinderen is recht en plicht tussen ouders en kind en onderscheidt zich van het onderhoud tussen vroegere echtgenoten volgens artikel 1057. De verdeling van artikel 1030-1 is vereffening van het huwelijksvermogensstelsel en vervangt geen schadevergoeding of onderhoud. Bestaan er delictuele vorderingen tegen een ander persoon dan de echtgenoot, teruggave van bepaald vermogen, lening of contractuele vorderingen, dan moeten rechtsgrond, partijen, schade en termijn afzonderlijk worden bepaald. Aan alle rechten kan niet 1 enkele termijn van 5 jaar vanaf de echtscheidingsdag worden gehecht; ontstaan, kennis, gebeurtenis, stand van de procedure en verjaringsregels (消滅時效) van elke vordering moeten afzonderlijk worden onderzocht.

Partijen die zonder huwelijk samenleven, verwerven alleen door het samenleven geen huwelijksrechtelijke rechten zoals echtscheiding of onderhoud van de echtgenoot (贍養費). Bestaan echter werkelijk gemeenschappelijk vermogen, lening, overeenkomst, inschrijving op naam van een ander, trust, onverschuldigde verrijking of onrechtmatige daad, dan kan dit als van het huwelijk onafhankelijke vermogens- of vorderingsverhouding worden geanalyseerd. Alleen naar de duur van het samenleven mag noch een vermogensverdeling als in het huwelijk worden toegezegd, noch een concrete vordering vooraf als toewijsbaar worden voorgesteld.

Bloedverwanten van de echtgenoot, bijvoorbeeld uit de familie van de man of de vrouw, zijn geen schuldenaren van het onderhoud van de echtgenoot na de echtscheiding volgens artikel 1057 van het Burgerlijk Wetboek (民法). Alleen de stelling van ernstige inmenging of belediging door een derde grondt niet dadelijk schadevergoeding. Vorderingen tegen een derde vereisen een afzonderlijke rechtsgrond uit onrechtmatige daad of vermogensrecht en de betreffende voorwaarden en bewijzen, namelijk onrechtmatige handeling, opzet of nalatigheid, schade en causaal verband.

8. Rechten en plichten ten aanzien van het minderjarige kind en belang van het kind

Volgens de artikelen 1055 en 1055-1 van het Burgerlijk Wetboek van Taiwan (民法) beoordeelt de rechter aangelegenheden van het kind, waaronder de uitoefening en het dragen van de rechten en plichten ten aanzien van het minderjarige kind (未成年子女權利義務之行使或負擔) en omgang (會面交往), naar de maatstaf van het belang van het kind (子女最佳利益). Omdat wettelijke factoren en concrete stukken — leeftijd, gezondheid, wil en ontwikkelingsbehoefte van het kind, leven, zorgvermogen en houding van de ouders, affectieve band met het kind en of de relatie met de andere ouder wordt belemmerd — in samenhang worden betrokken, kan de conclusie niet alleen aan de hand van het inkomen van de ouders of van de verantwoordelijkheid voor het mislukken van het huwelijk (婚姻破綻) worden vastgelegd.

Het nauwkeurige begrip van het recht van Taiwan is de uitoefening en het dragen van de rechten en plichten ten aanzien van het minderjarige kind. Daarin kunnen verblijf, dagelijkse zorg, beslissingen over onderwijs en medische zorg, vermogensbeheer en wettelijke vertegenwoordiging zijn begrepen. Ter gemak kan men van ouderlijk gezag (親權) of verzorging spreken; dit 1 woord vertaalt echter niet volledig het geheel van de rechten en plichten naar Taiwanees recht.

Volgens artikel 1055 van het Burgerlijk Wetboek (民法) kunnen de ouders overeenkomen wie na de echtscheiding deze rechten en plichten uitoefent en draagt. Ontbreekt een overeenkomst of komt zij niet tot stand, dan kan de rechter bepalen; is de overeenkomst voor het kind nadelig, dan kan de rechter haar wijzigen of de nodige beslissing (民法) nemen. Ook na een bestaande beslissing kan gerechtelijk onderzoek in beeld komen wanneer naar latere omstandigheden en het belang van het kind wijziging nodig is. De ondertekende echtscheidingsovereenkomst blokkeert niet het latere onderzoek van het belang van het kind, en de wijziging van de overeenkomst mag niet slechts als indiening van een personenstandsformulier worden behandeld.

In het onderzoek volgens artikel 1055-1 van het Burgerlijk Wetboek (民法) worden leeftijd, geslacht, aantal en gezondheid van het kind, wil van het kind en behoefte van de persoonlijkheidsontwikkeling, leeftijd, beroep, gedrag, gezondheid, economisch vermogen en levenssituatie van de ouders, wil en houding tot bescherming en opvoeding, affectieve band tussen ouders en kind en omstandigheden die de relatie van het kind met de andere ouder hebben belemmerd, in samenhang betrokken. De rechter hoort de mening van het kind op de wettelijk bepaalde wijze en kan onderzoek en mening van bevoegde organen of deskundigen van de kinderbescherming betrekken. Hoog inkomen of verantwoordelijkheid voor het mislukken van het huwelijk kan slechts 1 feit onder vele zijn, geen enige beslissingsmaatstaf of beloning en straf.

Zijn de ontstaanvoorwaarden van de gekozen echtscheidingsweg vervuld, dan kan het huwelijk zelf eerst eindigen, ook wanneer delen van de vermogens- of kinderkwesties resteren. Dit mag echter niet als in alle gevallen aan te bevelen verkorte weg worden gezien. Behoud en vereffening van onopgelost vermogen, welke overeenkomst of rechterlijke beslissing over verblijf, zorg, medische zorg en onderwijs van het kind, kinderalimentatie en omgang nodig zijn, en of tijdens het geschil een voorlopige maatregel (暫時處分) voor veiligheid en continuïteit van het leven nodig is, moeten samen worden onderzocht.

9. Kinderalimentatie, omgang, gedwongen executie en voorlopige maatregel

Volgens artikel 1116-2 van het Burgerlijk Wetboek (民法) blijft de onderhoudsplicht van de ouders ten aanzien van het minderjarige kind ook na de echtscheiding bestaan. Dit is een ander recht dan het onderhoud ten aanzien van de vroegere echtgenoot volgens artikel 1057 van het Burgerlijk Wetboek (民法). Levens-, onderwijs- en ziektekosten van het kind en bijzondere behoeften en inkomen, vermogen, onderhoudsvermogen en werkelijke zorgverdeling van elke ouder, moeten aan de hand van stukken worden onderzocht om de concrete last vast te leggen.

Moet een bestaande overeenkomst of beslissing over kinderalimentatie worden gewijzigd, dan moeten huidige behoefte van het kind, huidige middelen en levensomstandigheden van beide ouders, inhoud en vorm van bestaande stukken, betalingsverloop en belang van het kind samen worden onderzocht. Een verzoek om de kinderalimentatie te wijzigen is niet beperkt tot gebeurtenissen die de partijen bij de eerste afspraak of de eerste beslissing niet konden voorzien. Omgekeerd wordt het wijzigingsbedrag ook niet dadelijk alleen naar prijswijziging of eenzijdige stelling vastgelegd; stukken tot bewijs van de nieuwste uitgaven en betalingscapaciteit zijn nodig.

Wordt de omgang (會面交往) belemmerd, dan onderzoekt men aan de hand van inhoud en executoriale kracht van bestaande overeenkomst of beslissing, belemmeringsverloop en wil, veiligheid en levensplan van het kind, of bij de rechter vaststelling of wijziging van de inhoud, executie of een passende voorlopige maatregel (暫時處分) kan worden verzocht. Huidige overeenkomst of beslissing, communicatieverslagen, werkelijk geprobeerde ontmoetingstijden en -plaatsen, school- en medische afspraken en feiten die veiligheid en stabiliteit beïnvloeden, moeten worden geordend.

Ook in de executie volgens artikel 194 van de wet op familierechtelijke zaken (家事事件法) moet de methode aan het belang van het kind beantwoorden; naargelang de zaak kunnen onmiddellijke of middellijke dwang in beeld komen. Alleen het feit van belemmerd contact garandeert niet dadelijk het gebruik van lichamelijk geweld, afgifte van het kind, bestraffing van de wederpartij of wijziging van de uitoefening van rechten en plichten ten aanzien van het minderjarige kind. Stadium en methode moeten met inachtneming van leeftijd en wil van het kind, huidige beschermingsstand en emotionele werking en veiligheid van de executie worden vastgelegd.

Bij de executie van kinderalimentatie zijn de bewoording van de bestaande executoriale titel (執行名義), betaaltermijnen, achterstand en betalingsverrichtingen belangrijk; bij de executie van de omgang is belangrijk of contactwijze en voorwaarden concreet zijn. Kinderalimentatie en omgang mogen niet uit wraak worden ingehouden of tegen elkaar worden weggestreept; in het dagelijks belang van het kind moeten plicht en procedure elk zelfstandig worden behandeld.

10. Internationale verhuizing met het kind

Alleen de afspraak dat het kind buiten Taiwan gaat wonen — bijvoorbeeld in Korea — maakt het levenspeil daar niet tot een zelfstandige formule voor de kinderalimentatie. Werkelijke woon-, onderwijs-, ziekte- en reiskosten en de behoefte van het kind, inkomen, vermogen en zorglast van beide ouders en bestaande overeenkomst of beslissing, moeten samen worden onderzocht. Kosten van de verblijfsstaat kunnen materiaal zijn om concrete uitgaven te beoordelen, maar leggen op zich het lastbedrag niet vast.

Bij internationale verhuizing moet eerst worden nagegaan wie bevoegd is verblijf en reizen van het kind te bepalen, en of toestemming van de andere ouder of een toepasselijke rechterlijke beslissing over het ouderlijk gezag (親權) bestaat. Vervolgens onderzoekt men of de verhuizing aan het belang van het kind beantwoordt en welke werking zij heeft op onderwijs, medische zorg, continuïteit van het leven en voortgezette omgang met de achterblijvende ouder. Een werkelijk uitvoerbaar plan zoals contactfrequentie, verblijf in de vakantie, reiskosten en overdrachtsplaats is nodig.

Afgifte en gebruik van paspoorten, in- en uitreis van Taiwan en van de bestemmingsplaats en voorwaarden van verblijf, immigratie en familieregistratie, onderscheiden zich van burgerrechtelijke beslissingen over ouderlijk gezag (親權). Ook moet worden nagegaan of bestaande kindbeslissingen of overeenkomsten in Taiwan en op de bestemmingsplaats elk kunnen worden erkend en ten uitvoer gelegd (親權). Bestaat concreet de vrees van eenzijdig vertrek, weigering van teruggave of een veiligheidsrisico, dan moet naar de betreffende bevoegdheden worden onderzocht welke bewarende maatregelen of voorlopige maatregelen (暫時處分) vóór de uitreis of in spoedgevallen kunnen worden verzocht.

Men mag niet vooronderstellen dat het Haags Verdrag van 1980 inzake de burgerrechtelijke aspecten van internationale ontvoering van kinderen vanzelf op Taiwan toepassing vindt. Grensoverschrijdende verplaatsing, vasthouding of teruggave moeten, naar de vroegere verblijfplaats van het kind, de huidige plaats en de stand van de betrokken partijen en procedures, aan de hand van de aanwijzingen en de executiemogelijkheid van elke bevoegdheid worden onderzocht; alleen de naam van 1 verdrag laat geen conclusie toe. Handelingen om het kind in strijd met een bestaande overeenkomst of een beslissing over het ouderlijk gezag weg te brengen of niet terug te geven, worden niet aanbevolen; vóór de verplaatsing moeten rechtmatige toestemming of beslissing en spoedeisende beschermingsmiddelen (親權) worden nagegaan.

11. Bewijzen en praktische voorbereiding

Stukken worden niet als verzameling tot pressie van de wederpartij, maar als verslag geordend om bevoegdheid, procedure, feiten en behoefte van het kind nauwkeurig te verklaren. Bereidt men de volgende 9 categorieën zo voor dat de tijdsvolgorde van de gebeurtenissen en de herkomst van de originelen zichtbaar zijn, dan vermindert men het risico verschillende vorderingen en termijnen te verwarren.

1. Huwelijksbewijs en Taiwanese personenstandsstukken en nationaliteit, woonplaats, gewone verblijfplaats en huidige adres van elke partij ordenen. Ook kenmerken of het werkelijke centrum van hun leven en betekeningbaar adres van de documentvermelding afwijken.
2. Schriftelijke echtscheidingsovereenkomst en verloop waarin getuigen de echte echtscheidingswil hebben vastgesteld, gerechtelijke stukken, betekeningsverslagen, bemiddelingsproces-verbaal, proces-verbaal van schikking, vonnis en bewijs van kracht van gewijsde per procedure verzamelen.
3. Buitenlandse huwelijks- en echtscheidingsregisters en buitenlandse beslissingen of bewijzen, legalisatie (認證) door Taiwanese buitenlandse vertegenwoordigingen of bevoegde organen, Chinese vertaling en stand van legalisatie of notariële bekrachtiging en erkennings-, werkings- en inschrijvingsstand in Taiwan nagaan.
4. Toepasselijk huwelijksvermogenscontract en stelsel, activa, schulden, ingeschreven namen, verkrijgingsgrond en tijdstip en stukken van overmaking, beschikking, krediet, aflossing, belastingen en waardering met het totaaloverzicht verbinden.
5. Gestelde echtscheidingsgronden in een neutrale tijdtafel naar gebeurtenis en tijd opstellen, en rechtmatig verkregen communicatie, medische en politiestukken en overige bewijzen in de oorspronkelijke staat bewaren. Vermoeden en onmiddellijk vastgestelde feiten onderscheiden.
6. Leeftijd, gezondheid, onderwijs en verblijf van elk kind, vroeger en huidig zorgverloop, aan de ontwikkelingsgraad beantwoordende wil, relatie tot elke ouder en stukken over veiligheid en stabiliteit vanuit het gezichtspunt van het belang van het kind voorbereiden.
7. Huidige kindgerelateerde overeenkomst of beslissing, betaling van kinderalimentatie en werkelijke kosten, omgangsverloop, reisdocumenten, reisplan en concreet internationaal verhuizingsplan samen ordenen.
8. Alle data van aanvraag, inschrijving, beroep, klacht, uitoefening van rechten en executie met de betreffende nauwkeurige termijnuitlokkende gebeurtenis verbinden. Uitspraak, betekening en kracht van gewijsde van het vonnis, totstandkoming van bemiddeling of schikking, kennis van het recht en einde van het stelsel niet vermengen.
9. Identiteitsnummers, adressen en medische, onderwijs- en financiële gegevens van echtgenoot en kind alleen aan nodige personen en organen in de nodige omvang overdragen, en een plan tot bescherming van persoonsgegevens opstellen dat bestandstoegang, overdrachtswijze en vernietiging van afschriften omvat.

Onrechtmatige bewaking, toegang tot rekeningen, binnendringen in mobiele telefoon of computer, locatievolging, wettelijk verboden opname en openbaarmaking van privé-informatie van het kind mogen niet als methode van bewijsverzameling dienen. Wraak tegen de wederpartij, verbergen van vermogen, schijnoverdracht en verplaatsing van het kind in strijd met overeenkomst of beslissing, kunnen voor de zaak en het kind bijkomende risico’s scheppen. Is rechtmatigheid van de stukken of de bewaringsmethode onduidelijk, dan moeten vóór de verzameling toepasselijk recht en gerechtelijke procedure worden nagegaan.

12. Officiële bronnen

De volgende primaire bronnen (niveau 1) zijn uitgangspunt tot nagaan van de rechtsstructuur en procedures van dit artikel, stand 25 juli 2026. Vóór werkelijk handelen moeten wijzigingen, nieuwste aanwijzingen van het bevoegde orgaan en de op de zaak toepasselijke tekst opnieuw worden nagegaan.

1. Nationale rechtsdatabank van Taiwan: Burgerlijk Wetboek (民法)
2. Ministerie van Justitie van Taiwan: Engelse versie van het Burgerlijk Wetboek
3. Nationale rechtsdatabank van Taiwan: wet op familierechtelijke zaken (家事事件法)
4. Nationale rechtsdatabank van Taiwan: Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering artikel 303
5. Nationale rechtsdatabank van Taiwan: voorschriften over voorlopige maatregelen in niet-contentieuze familierechtelijke zaken
6. Nationale rechtsdatabank van Taiwan: wet op de burgerlijke stand (戶籍法)
7. Afdeling burgerlijke stand van het ministerie van Binnenlandse Zaken van Taiwan: aanwijzingen over de echtscheidingsinschrijving
8. Nationale rechtsdatabank van Taiwan: wet over het op civielrechtelijke betrekkingen met buitenlands element toepasselijke recht (涉外民事法律適用法)
9. Grondwettelijk Hof van Taiwan: uitspraak nummer 4 van het jaar 112 (112年憲判字第4號)
10. Grondwettelijk Hof van Taiwan: Engelse versie van de uitspraak nummer 4 van het jaar 112

13. Verwante aanwijzingen

• Welke zaken wij behandelen
• Hoe omvang van het werk en kosten worden vastgesteld
• Contact

---

Dit artikel is onderwijsmateriaal tot algemene toelichting over echtscheiding, internationale familierechtelijke zaken, huwelijksvermogen en minderjarige kinderen in Taiwan, en geen rechtsadvies voor een individuele zaak. Procedure en resultaat kunnen verschillen naargelang de bevoegdheid, het toepasselijke recht, de erkenning van buitenlandse beslissingen, de huwelijks- en personenstand, het vermogensstelsel, een bestaande overeenkomst of beslissing over het kind, de feiten en de bewijzen en de nieuwste officiële voorschriften. Termijnen voor inschrijving, rechtsmiddel, vordering en executie moeten, vóór het handelen, stuk voor stuk volgens het nauwkeurige aanvangspunt van elk recht en elke procedure worden nagegaan.

Advocaat Wei Tseng (曾雋崴)