សំណួរ-ចម្លើយអំពីនីតិវិធីលែងលះនៅតៃវ៉ាន់៖ ការសម្រុះសម្រួល ការប្ដឹងទៅតុលាការ ការចែកទ្រព្យសម្បត្ដិ និងកូន

ក្នុងរឿងលែងលះ (離婚) នៅតៃវ៉ាន់ ក្រៅពីវិធីបញ្ចប់ទំនាក់ទំនងអាពាហ៍ពិពាហ៍ ត្រូវបែងចែកការរៀបចំបញ្ជីគ្រួសារ (戶籍) ឥទ្ធិពលនៅបរទេស ទ្រព្យសម្បត្ដិរវាងប្ដីប្រពន្ធ សំណង ការឧបត្ថម្ភប្ដីប្រពន្ធបន្ទាប់ពីលែងលះ ព្រមទាំងការវិនិច្ឆ័យអំពីកូនមិនគ្រប់អាយុ (未成年子女) និងថ្លៃចិញ្ចឹមកូន។ ទោះអង្គហេតុតែមួយអាចជាទិន្នន័យនៃការទាមទារច្រើន ក៏ធាតុនិងផលផ្លូវច្បាប់នៃសិទ្ធិនីមួយៗ របស់ដែលត្រូវបញ្ជាក់ និងរយៈពេល មិនដូចគ្នាឡើយ។

ជាពិសេស គ្រួសារដែលភ្ជាប់នឹងពីរប្រទេសឬពីរតំបន់ឡើងទៅ (តៃវ៉ាន់ និងប្រទេសផ្សេងមួយទៀត) មិនអាចកំណត់នីតិវិធីដោយមើលត្រឹមសញ្ជាតិភាគីម្ខាង ឬទីកន្លែងចុះបញ្ជីអាពាហ៍ពិពាហ៍ឡើយ។ គួរពិនិត្យជាមុនថាមជ្ឈមណ្ឌលរស់នៅបច្ចុប្បន្ននៅទីណា ស្ថានភាពសាលដីកានិងការចុះបញ្ជីដែលមានស្រាប់យ៉ាងណា ឯកសារធ្វើនៅទីណា កូនរស់នៅទីណា និងទ្រព្យសម្បត្ដិស្ថិតនៅទីណា ទើបកាត់បន្ថយនីតិវិធីស្ទួន និងចន្លោះក្នុងការប្រតិបត្ដិបាន។

1. ផ្លូវលែងលះបីយ៉ាងនៅតៃវ៉ាន់ និងចំណុចដែលត្រូវពិនិត្យដំបូងក្នុងរឿងមានធាតុអន្ដរជាតិ

តាមច្បាប់តៃវ៉ាន់ ផ្លូវលែងលះចែកបានបីយ៉ាង។ ទីមួយ គឺការលែងលះដោយការយល់ព្រមទាំងសងខាង ដែលភាគីត្រូវមានធាតុគ្រប់ ទាំងការធ្វើជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ ការមានសាក្សី និងការចុះបញ្ជីនៅស្ថាប័នបញ្ជីគ្រួសារ។ ទីពីរ គឺការលែងលះដោយការសម្រុះសម្រួលឬការសម្រួលនៅតុលាការ (調解或和解離婚) ដែលភាគីព្រមព្រៀងគ្នានៅតុលាការ ហើយទំនាក់ទំនងអាពាហ៍ពិពាហ៍អស់តាមកំណត់ហេតុសម្រុះសម្រួល (調解筆錄) ឬកំណត់ហេតុសម្រួល (和解筆錄)។ ទីបី គឺការលែងលះដោយសាលដីកាតុលាការ (裁判離婚) ដែលត្រូវអះអាងនិងបញ្ជាក់ហេតុលែងលះតាមច្បាប់។ ត្រឹមការពិតថាមានការព្រមព្រៀងហើយ មិនធ្វើឱ្យធាតុនិងឥទ្ធិពលនៃផ្លូវទាំងបីប្ដូរគ្នាឡើយ។

បើមានធាតុអន្ដរជាតិ ត្រូវបំបែកសំណួរប្រាំខាងក្រោម។ តុលាការឬស្ថាប័នរដ្ឋបាលតៃវ៉ាន់មានសមត្ថកិច្ចឬអំណាចដំណើរការឬទេ ច្បាប់នៃទីណាជាច្បាប់ដែលអនុវត្ដ (準據法) ចំពោះរឿងលែងលះ ទ្រព្យសម្បត្ដិប្ដីប្រពន្ធ និងកូន ការលែងលះឬសាលដីកាបរទេសត្រូវបានទទួលស្គាល់នៅតៃវ៉ាន់ឬមានឥទ្ធិពលយ៉ាងណា ការចុះបញ្ជីក្នុងបញ្ជីគ្រួសារតៃវ៉ាន់ត្រូវប្រើនីតិវិធីនិងឯកសារដែលបានផ្ទៀងផ្ទាត់យ៉ាងណា និងនៅប្រទេសឬតំបន់ពាក់ព័ន្ធផ្សេងត្រូវមានការចុះបញ្ជី ការទទួលស្គាល់ ឬការប្រតិបត្ដិដាច់ដោយឡែកឬទេ។ ត្រូវពិនិត្យចំណុចនីមួយៗដាច់ពីគ្នា។

សញ្ជាតិរបស់ភាគី ថាជាជនបរទេសឬទេ ឬទីកន្លែងធ្វើអាពាហ៍ពិពាហ៍តែមួយ មិនអាចកំណត់បញ្ហាទាំងប្រាំខាងលើទាំងអស់ឡើយ។ ឧទាហរណ៍ ថាតើអាចដំណើរការនីតិវិធីនៅតៃវ៉ាន់បានឬទេ ជាមួយថាតើសាលដីកាបរទេសមានឥទ្ធិពលនៅតៃវ៉ាន់ឬទេ ជាសំណួរផ្សេងគ្នា ហើយការដែលបញ្ជីគ្រួសារតៃវ៉ាន់ត្រូវបានកែហើយ មិនធ្វើឱ្យការចុះបញ្ជីទំនាក់ទំនងគ្រួសារនៅប្រទេសម្ខាងទៀតចប់ទៅដោយស្វ័យប្រវត្ដិឡើយ។ ដូច្នេះ មុនជ្រើសវិធីលែងលះ គួររៀបចំស្ថានភាពអាពាហ៍ពិពាហ៍និងបញ្ជីគ្រួសារបច្ចុប្បន្ន ព្រមទាំងផលផ្លូវច្បាប់ដែលចង់ឱ្យកើត ឱ្យច្បាស់ជាក់ស្ដែងជាមុន។

2. ធាតុនៃការលែងលះដោយការយល់ព្រមទាំងសងខាង និងការចុះបញ្ជីនៅស្ថាប័នបញ្ជីគ្រួសារ

ការលែងលះដោយការយល់ព្រមទាំងសងខាងតាមមាត្រា 1050 នៃក្រមរដ្ឋប្បវេណីតៃវ៉ាន់ មានឥទ្ធិពលលុះត្រាតែបានព្រមព្រៀងជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ មានសាក្សីពីរនាក់ឡើងទៅចុះហត្ថលេខាបន្ទាប់ពីបានបញ្ជាក់ថាភាគីទាំងសងខាងមានឆន្ទៈលែងលះពិត និងបានចុះបញ្ជីលែងលះនៅស្ថាប័នបញ្ជីគ្រួសារ។ លិខិតកិច្ចព្រមព្រៀងដែលចុះហត្ថលេខារួចតែមួយមុខមិនធ្វើឱ្យការលែងលះចប់ឡើយ។ បើមានធាតុអន្ដរជាតិ ត្រូវពិនិត្យច្បាប់ដែលអនុវត្ដ ការផ្ទៀងផ្ទាត់ឯកសារនិងការបកប្រែ ព្រមទាំងការចុះបញ្ជីដែលត្រូវធ្វើនៅប្រទេសឬតំបន់ផ្សេង ដោយឡែក។

ការធ្វើជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ ការចុះហត្ថលេខារបស់សាក្សីពីរនាក់ឡើងទៅ និងការចុះបញ្ជីលែងលះនៅស្ថាប័នបញ្ជីគ្រួសារ ជាធាតុឯករាជ្យពីគ្នា។ សាក្សីមិនមែនត្រឹមអ្នកមកបន្ថែមឈ្មោះលើឯកសារដែលធ្វើរួចហើយទេ តែត្រូវចុះហត្ថលេខាបន្ទាប់ពីបានដឹងនិងបញ្ជាក់ថាភាគីទាំងសងខាងមានឆន្ទៈលែងលះពិត។ ដូច្នេះ លិខិតកិច្ចព្រមព្រៀងឯកជនដែលមានតែហត្ថលេខាភាគី ទោះអាចជាភស្ដុតាងនៃកិច្ចព្រមព្រៀងអំពីទ្រព្យសម្បត្ដិឬកូនបាន ក៏មិនធ្វើឱ្យកើតឥទ្ធិពលស្ថានភាពបុគ្គលនៃការលែងលះដោយការយល់ព្រមទាំងសងខាងតាមច្បាប់តៃវ៉ាន់ដោយខ្លួនឯងឡើយ។

ឯកសារដែលត្រូវត្រៀមពិត ដូចជាអ្នកដាក់ពាក្យ ថាអាចប្រគល់អំណាចឱ្យអ្នកដទៃធ្វើជំនួសបានឬទេ ភស្ដុតាងបញ្ជាក់អត្ដសញ្ញាណនិងទិន្នន័យបញ្ជីគ្រួសារ ព្រមទាំងលិខិតលែងលះ ត្រូវរៀបចំតាមសេចក្ដីណែនាំការចុះបញ្ជីលែងលះរបស់នាយកដ្ឋានបញ្ជីគ្រួសារ ក្រសួងមហាផ្ទៃ (內政部戶政司) នៅពេលដាក់ពាក្យ និងតាមការបញ្ជាក់របស់ការិយាល័យបញ្ជីគ្រួសារ (戶政事務所) ដែលទទួលបន្ទុក។ ឯកសារដែលធ្វើនៅបរទេសអាចត្រូវឆ្លងការផ្ទៀងផ្ទាត់ដោយការិយាល័យតំណាងតៃវ៉ាន់នៅបរទេស (駐外館處) ឬស្ថាប័នមានសមត្ថកិច្ចផ្សេង តាមប្រភេទឯកសារ និងទីកន្លែងធ្វើឯកសារ។ បើសេចក្ដីណែនាំផ្លូវការកំណត់ ត្រូវដាក់ការបកប្រែជាភាសាចិន (中文譯本) ដែលបានផ្ទៀងផ្ទាត់ភាពត្រឹមត្រូវនៃឯកសារ (認證) ឬផ្ទៀងផ្ទាត់ដោយសារការី (公證) ជាមួយគ្នា។ បញ្ជីឯកសារតែមួយឈុតដែលថេរ មិនអាចយកទៅប្រើនឹងរឿងមានធាតុអន្ដរជាតិគ្រប់រឿងឡើយ។

ក្នុងករណីសាលដីកាលែងលះរបស់តុលាការតៃវ៉ាន់បានជាដាច់ខាត ឬការសម្រុះសម្រួលឬការសម្រួលនៅតុលាការកើតហើយទំនាក់ទំនងអាពាហ៍ពិពាហ៍អស់ តាមគោលការណ៍ភាគីម្ខាងណាក៏អាចដាក់ពាក្យចុះបញ្ជីលែងលះនៅស្ថាប័នបញ្ជីគ្រួសារបាន។ រយៈពេលដាក់ពាក្យចុះបញ្ជីគ្រួសារទូទៅតាមមាត្រា 48 នៃច្បាប់បញ្ជីគ្រួសារ (戶籍法) គឺ 30 ថ្ងៃគិតពីថ្ងៃដែលសាលដីកាលែងលះតៃវ៉ាន់ជាដាច់ខាត ឬថ្ងៃដែលការសម្រុះសម្រួលឬការសម្រួលនៅតុលាការកើត។ ថ្ងៃបញ្ជូនឬទទួលសាលដីកាឬកំណត់ហេតុនោះ មិនមែនជាចំណុចចាប់ផ្ដើមរាប់រួមសម្រាប់គ្រប់រឿងឡើយ។ ពាក្យដែលដាក់ក្រោយផុតរយៈពេល ការិយាល័យបញ្ជីគ្រួសារនៅត្រូវទទួលដំណើរការ ហើយបើបានជូនដំណឹងជាលាយលក្ខណ៍អក្សរហើយគ្មានអ្នកណាដាក់ពាក្យ ស្ថាប័នបញ្ជីគ្រួសារចុះបញ្ជីលទ្ធផលតុលាការដែលមានធាតុគ្រប់នោះដោយអំណាចមុខងារ តាមមាត្រា 48-2 នៃច្បាប់បញ្ជីគ្រួសារ។ ការពិតថាផុតរយៈពេលដាក់ពាក្យហើយ មិនធ្វើឱ្យការលែងលះដែលមានឥទ្ធិពលរួចត្រឡប់ដូចដើមឡើយ។ ការដាក់ពាក្យតាមអ៊ីនធឺណិតប្រើបានតែក្នុងរយៈពេលដាក់ពាក្យតាមច្បាប់ប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្ដែមិនគួរពន្យល់ថា 30 ថ្ងៃនោះជារយៈពេលសម្រាប់តែការដាក់ពាក្យតាមអ៊ីនធឺណិតឡើយ។

3. ការសម្រុះសម្រួល និងការដំណើរការរឿងនៅតុលាការ ការមកតុលាការ និងនីតិវិធីជំទាស់

មិនមែនតែងតែដូច្នោះទេ។ តុលាការតៃវ៉ាន់អាចបញ្ជាឱ្យភាគី ឬអ្នកតំណាងតាមច្បាប់មកផ្ទាល់ តាមលក្ខណៈរឿងគ្រួសារ។ បើមិនអនុវត្ដដោយគ្មានហេតុសមស្រប អាចមានបញ្ហាពិន័យរដ្ឋបាល (罰鍰) លើកដំបូងមិនលើស 30,000 ដុល្លារតៃវ៉ាន់ថ្មី (新臺幣, TWD) តាមមាត្រា 13 នៃច្បាប់រឿងគ្រួសារ (家事事件法) ផ្សំមាត្រា 303 នៃក្រមនីតិវិធីរដ្ឋប្បវេណី (民事訴訟法) ដែលនាំមកប្រើតាមការអនុញ្ញាត។ ទោះយ៉ាងណា ថាតើត្រូវសម្រុះសម្រួលជាមួយគ្នាក្នុងទីកន្លែងតែមួយឬទេ និងថាតើអាចបំបែកទីកន្លែង វិធានសុវត្ថិភាព ការឱ្យអ្នកតំណាងធ្វើ ឬវិធាននីតិវិធីផ្សេងបានឬទេ ត្រូវពិនិត្យតាមតុលាការ និងកាលៈទេសៈនៃរឿងនីមួយៗ។

រឿងគ្រួសារតាមច្បាប់រឿងគ្រួសារ តាមគោលការណ៍ត្រូវឆ្លងការសម្រុះសម្រួលតុលាការមុនការជំនុំជម្រះ។ ទោះរឿងដែលប្ដឹងទៅតុលាការផ្ទាល់ ច្បាប់ក៏អាចចាត់ទុកជាពាក្យសុំសម្រុះសម្រួលបាន ប៉ុន្ដែដោយមានលើកលែងអំពីវិធីបញ្ជូនឯកសារ ឬលក្ខណៈរឿង ព្រមទាំងបទប្បញ្ញត្ដិប្ដូរនីតិវិធី ដូច្នេះមិនអាចពន្យល់ថាគ្រប់រឿងដើរតាមលំដាប់តែមួយដែលមិនប្ដូរបានឡើយ។ ក្នុងការសម្រុះសម្រួល ក្រៅពីឆន្ទៈលែងលះ ក៏អាចរៀបចំចំណុចពាក់ព័ន្ធដូចជាទ្រព្យសម្បត្ដិ កូន និងវិធីបង់ប្រាក់ជាមួយគ្នាបាន ប៉ុន្ដែកិច្ចព្រមព្រៀងដែលប៉ះពាល់កូនមិនគ្រប់អាយុ មិនអាចទទួលស្គាល់ឱ្យជាដាច់ខាតដូចដើមឡើយ។

វិធានដាក់ទោសតាមមាត្រា 13 នៃច្បាប់រឿងគ្រួសារ មានបញ្ហាតែក្នុងករណីតុលាការបញ្ជាឱ្យភាគី ឬអ្នកតំណាងតាមច្បាប់មកផ្ទាល់ប៉ុណ្ណោះ។ បើមិនអនុវត្ដបញ្ជាដោយគ្មានហេតុសមស្រប នាំមាត្រា 303 នៃក្រមនីតិវិធីរដ្ឋប្បវេណីមកប្រើតាមការអនុញ្ញាត ហើយអាចត្រូវពិន័យរដ្ឋបាលលើកដំបូងមិនលើស 30,000 ដុល្លារតៃវ៉ាន់ថ្មី ប៉ុន្ដែមិនអាចយកការនាំមកប្រើនេះជាមូលដ្ឋានដើម្បីចាប់ខ្លួនមកតុលាការ (拘提) ឡើយ។ បន្ទាប់មក បើតុលាការបានជូនដំណឹងស្របច្បាប់ម្ដងទៀតហើយ អ្នកនោះនៅមិនមកដោយគ្មានហេតុសមស្រប ក៏អាចត្រូវដាក់ទោសបន្ដបាន។ ផ្ទុយទៅវិញ ក៏មិនអាចសន្យាជាមុនថាការបំបែកទីកន្លែង ការប្រើប្រព័ន្ធរូបភាពនិងសំឡេងពីចម្ងាយ ការឱ្យតែអ្នកតំណាងមក ឬវិធានសុវត្ថិភាព នឹងត្រូវបានអនុញ្ញាតក្នុងរឿងណាមួយឡើយ ដូច្នេះគួរបញ្ជាក់កាលៈទេសៈទៅតុលាការ និងពិនិត្យបញ្ជាអំពីនីតិវិធី។

ពេលការសម្រុះសម្រួលឬការសម្រួលកើត ទំនាក់ទំនងអាពាហ៍ពិពាហ៍អស់តាមវិធីដែលច្បាប់កំណត់ ហើយកើតឥទ្ធិពលដូចសាលដីកាជាដាច់ខាត។ បើការសម្រុះសម្រួលមិនបានផល ការជំនុំជម្រះអាចបន្ដតាមនីតិវិធីដែលអនុវត្ដ។ ចំណែកការលែងលះដោយសាលដីកា ខ្លឹមសារសំខាន់គឺការដែលសាលដីកាជាដាច់ខាត។ រយៈពេលនៃរឿងខុសគ្នាតាមការបញ្ជូនឯកសារ ចំនួនលើកសម្រុះសម្រួល អង្គហេតុនិងភស្ដុតាងដែលជំទាស់ ការពិនិត្យដោយអ្នកជំនាញឬការស៊ើបអង្កេត ចំណុចអំពីកូន ការបញ្ជូនឯកសារអន្ដរជាតិ និងថ្នាក់តុលាការ ដូច្នេះមិនអាចបញ្ជាក់ពេលចប់ថេរបានឡើយ។

ការជំទាស់ក៏មិនអាចកំណត់ដោយមើលត្រឹមឈ្មោះឯកសារឡើយ។ ផ្លូវនិងរយៈពេលខុសគ្នាតាមថាជាការឧទ្ធរណ៍សាលដីកា (上訴) ការឧទ្ធរណ៍ដីកា (抗告) ឬនីតិវិធីដាច់ដោយឡែកដែលជំទាស់ការកើតឬឥទ្ធិពលនៃការសម្រុះសម្រួលឬការសម្រួល។ ត្រូវពិនិត្យថ្ងៃបញ្ជូនឯកសារ ភាពជាដាច់ខាត និងស្ថានភាពក្នុងនីតិវិធីជាមុន បន្ទាប់មកទើបគណនារយៈពេលនៃប្រភេទនោះ ហើយមិនគួរយករយៈពេលដែលបានឮពីរឿងមួយទៅប្រើនឹងការជំនុំជម្រះឬនីតិវិធីចុះបញ្ជីផ្សេងឡើយ។

4. ហេតុលែងលះដោយសាលដីកា និងដែនកំណត់របស់ប្ដីប្រពន្ធដែលជាភាគីមានកំហុស

លក្ខខណ្ឌលើកលែងនៃមាត្រា 1052 កថាខណ្ឌ 2 នៃក្រមរដ្ឋប្បវេណីដែលអនុវត្ដបច្ចុប្បន្ន ចែងថា បើហេតុសំខាន់នៃការបែកបាក់អាពាហ៍ពិពាហ៍ជាទំនួលខុសត្រូវរបស់ភាគីម្ខាងតែមួយមុខ តាមគោលការណ៍មានតែភាគីម្ខាងទៀតទើបសុំលែងលះបាន។ ទោះយ៉ាងណា សាលដីកានៃសាលារដ្ឋធម្មនុញ្ញតៃវ៉ាន់ (憲法法庭) សាលដីកាលេខ 4 ឆ្នាំសាធារណរដ្ឋចិន 112 (民國112年憲判字第4號) បានវិនិច្ឆ័យថា ការដកឱកាសលែងលះរបស់ប្ដីប្រពន្ធដែលជាភាគីមានកំហុស (有責配偶) ទាំងស្រុង ដោយមិនគិតថាហេតុសំខាន់នោះកើតឬបន្ដអស់រយៈពេលសមស្របហើយឬទេ រហូតធ្វើឱ្យរឿងជាក់លាក់ក្លាយជាការលំបាកហួសហេតុយ៉ាងច្បាស់ នោះផ្ទុយរដ្ឋធម្មនុញ្ញក្នុងវិសាលភាពនោះ។ ដោយបទប្បញ្ញត្ដិនៅមាន មិនគួរសន្និដ្ឋានថាធ្វើបានជានិច្ច ឬធ្វើមិនបានជានិច្ចទេ តែត្រូវមើលថាតុលាការយកគោលបំណងនៃសាលដីកា និងអង្គហេតុជាក់លាក់មកអនុវត្ដយ៉ាងណា។

មាត្រា 1052 កថាខណ្ឌ 1 នៃក្រមរដ្ឋប្បវេណី បានរាយហេតុដប់យ៉ាង ដោយអនុញ្ញាតឱ្យសុំលែងលះដោយសាលដីកា នៅពេលភាគីម្ខាងទៀតមានហេតុដូចខាងក្រោម។

1. ការរៀបការស្របគ្នា (重婚)
2. ការរួមភេទដោយការយល់ព្រម (合意性交) ជាមួយបុគ្គលផ្សេងដែលមិនមែនជាប្ដីប្រពន្ធខ្លួន
3. ការធ្វើទារុណកម្ម (虐待) ចំពោះភាគីម្ខាងទៀត រហូតដល់កម្រិតដែលមិនអាចនៅរួមគ្នាបាន
4. ការដែលភាគីម្ខាងធ្វើទារុណកម្មចំពោះញាតិខ្សែផ្ទាល់ (直系親屬) របស់ភាគីម្ខាងទៀត ឬញាតិខ្សែផ្ទាល់របស់ភាគីម្ខាងធ្វើទារុណកម្មចំពោះភាគីម្ខាងទៀត រហូតមិនអាចរស់នៅរួមគ្នាបាន
5. ការបោះបង់ភាគីម្ខាងទៀតដោយចេតនា (惡意遺棄) ហើយនៅស្ថិតក្នុងស្ថានភាពនោះបន្ដ
6. ការមានចេតនាសម្លាប់ភាគីម្ខាងទៀត
7. ការមានជំងឺធ្ងន់ធ្ងរដែលមិនអាចព្យាបាលឱ្យជាបាន
8. ការមានជំងឺផ្លូវចិត្ដធ្ងន់ធ្ងរដែលមិនអាចព្យាបាលឱ្យជាបាន
9. ការមិនដឹងថានៅរស់ឬស្លាប់លើស 3 ឆ្នាំ
10. ការត្រូវសាលដីកាជាដាច់ខាតឱ្យជាប់ពន្ធនាគារមានកំណត់ (有期徒刑) លើស 6 ខែ ពីបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌដោយចេតនា

កថាខណ្ឌ 2 កំណត់ឱ្យហេតុសំខាន់ផ្សេងក្រៅពីហេតុដប់យ៉ាងខាងលើ ដែលធ្វើឱ្យពិបាករក្សាអាពាហ៍ពិពាហ៍ ជាហេតុទូទៅមួយទៀតដាច់ដោយឡែក។ ដូច្នេះ រឿងដែលអះអាងហេតុជាក់លាក់តាមកថាខណ្ឌ 1 ជាមួយរឿងដែលអះអាងភាពពិបាករក្សាអាពាហ៍ពិពាហ៍តាមកថាខណ្ឌ 2 ត្រូវបែងចែករចនាសម្ព័ន្ធផ្លូវច្បាប់ និងរបស់ដែលត្រូវបញ្ជាក់។ ទោះរយៈពេលតាក់តែងច្បាប់តាមសាលដីកានៃសាលារដ្ឋធម្មនុញ្ញអំពីលក្ខខណ្ឌលើកលែងនៃកថាខណ្ឌ 2 បានផុតហើយ ក៏នៅថ្ងៃទី 25 កក្កដា 2026 ពាក្យនៃលក្ខខណ្ឌលើកលែងនោះខ្លួនឯងមិនទាន់ត្រូវបានលុបឡើយ ហើយតុលាការនៅត្រូវយកគោលបំណងនៃសាលដីកាថាផ្ទុយរដ្ឋធម្មនុញ្ញមកអនុវត្ដក្នុងរឿងជាក់លាក់។

ទោះក្នុងករណីទាក់ទងប្ដីប្រពន្ធមិនបាន ឬប្ដីប្រពន្ធចេញពីផ្ទះ ក៏មិនគួរយកហេតុផ្សេងៗមកលាយគ្នាឡើយ។ ហេតុតាមកថាខណ្ឌ 1 ថាមិនដឹងថានៅរស់ឬស្លាប់លើស 3 ឆ្នាំ ហេតុតាមកថាខណ្ឌ 1 ថាការបោះបង់ដោយចេតនានៅបន្ដ និងហេតុតាមកថាខណ្ឌ 2 ថាមានហេតុសំខាន់ផ្សេងដែលធ្វើឱ្យពិបាករក្សាអាពាហ៍ពិពាហ៍ សុទ្ធតែខុសគ្នា។ ការប្ដឹងបាត់ខ្លួនទៅប៉ូលីសអាចជាភស្ដុតាងបង្ហាញទីកន្លែងនិងដំណើរ ប៉ុន្ដែមិនមែនជាលក្ខខណ្ឌមុនតាមច្បាប់នៃពាក្យសុំលែងលះគ្រប់រឿងឡើយ។ ក៏គ្មានធាតុទូទៅថាត្រូវប្ដឹងឱ្យអនុវត្ដកាតព្វកិច្ចនៅរួមគ្នាជាប្ដីប្រពន្ធ (同居義務) ជាមុន ទើបអះអាងការបោះបង់ដោយចេតនាឬហេតុសំខាន់ផ្សេងបានឡើយ។ លើសពីនេះ ត្រឹមការពិតថាចេញពីផ្ទះអស់ច្រើនខែ មិនធ្វើឱ្យហេតុណាមួយកើតឡើយ តែត្រូវពិចារណាអង្គហេតុជាក់លាក់ ដូចជាមូលហេតុនៃការចេញពីផ្ទះ ការមានហេតុសមស្របដើម្បីនៅដាច់ដោយឡែក ការទាក់ទងនិងការឧបត្ថម្ភរវាងប្ដីប្រពន្ធ ព្រមទាំងភាពបន្ដនៃស្ថានភាពនោះ។

ការរួមភេទដោយការយល់ព្រមជាមួយបុគ្គលផ្សេងដែលមិនមែនជាប្ដីប្រពន្ធ ចូលហេតុតាមកថាខណ្ឌ 1 ឬទេ ត្រូវពិនិត្យអង្គហេតុត្រឹមត្រូវ ធាតុតាមច្បាប់ និងរយៈពេលពាក់ព័ន្ធ។ ទោះមានអង្គហេតុនោះ ក៏មិនធ្វើឱ្យសេចក្ដីសន្និដ្ឋានអំពីការលែងលះដោយសាលដីកា សំណងតាមមាត្រា 1056 ការចែកភាពខុសគ្នានៃទ្រព្យសម្បត្ដិនៅសល់ ការឧបត្ថម្ភបន្ទាប់ពីលែងលះតាមមាត្រា 1057 ឬអំណាចឪពុកម្ដាយចំពោះកូនមិនគ្រប់អាយុ និងថ្លៃចិញ្ចឹមកូន ត្រូវបានកំណត់ទាំងអស់ជាមួយគ្នាឡើយ។ ចំណុចនីមួយៗត្រូវវិនិច្ឆ័យតាមធាតុរបស់ខ្លួន និងតាមលក្ខខណ្ឌពាក់ព័ន្ធ ដូចជាប្រយោជន៍ខ្ពស់បំផុតរបស់កូន។

5. អាពាហ៍ពិពាហ៍នៅបរទេស ការលែងលះនៅបរទេស និងបញ្ជីគ្រួសារតៃវ៉ាន់

ចំពោះរឿងដែលមានអាពាហ៍ពិពាហ៍ឬការលែងលះកើតនៅបរទេស មិនគួរចាត់ទុកថាមានជម្រើសតែការចុះបញ្ជីអាពាហ៍ពិពាហ៍នៅតៃវ៉ាន់ជាមុន ឬការប្ដឹងលែងលះនៅតៃវ៉ាន់ប៉ុណ្ណោះទេ។ បើមាននីតិកម្មអំពីស្ថានភាពបុគ្គលឬសាលដីកាដែលកើតរួចនៅបរទេស ត្រូវពិនិត្យឥទ្ធិពល និងលទ្ធភាពដែលរបស់នោះនឹងត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាមុន។ បើមិនទាន់ចាប់ផ្ដើមនីតិវិធីណា ត្រូវប្រៀបធៀបសមត្ថកិច្ច ច្បាប់ដែលអនុវត្ដ ព្រមទាំងផលនៃការចុះបញ្ជីនិងការប្រតិបត្ដិដែលរំពឹង។

ពេលពិនិត្យរឿង ត្រូវពិនិត្យសញ្ជាតិរបស់ភាគីនីមួយៗ អាសយដ្ឋាននិងទីលំនៅធម្មតា (經常居所) ទីកន្លែងនិងវិធីធ្វើអាពាហ៍ពិពាហ៍ឬលែងលះ បញ្ជីគ្រួសារតៃវ៉ាន់បច្ចុប្បន្ន និងកំណត់ត្រាទំនាក់ទំនងគ្រួសារនៅបរទេស ព្រមទាំងការមានសាលដីកាបរទេស កំណត់ហេតុសម្រុះសម្រួល ឬលិខិតបញ្ជាក់លែងលះដែលមានស្រាប់។ បើជាសាលដីកាបរទេស នៅត្រូវពិចារណាភាពយុត្ដិធម៌ក្នុងនីតិវិធីផង ដូចជាថាភាគីម្ខាងទៀតបានទទួលការបញ្ជូនឯកសារស្របច្បាប់ និងមានឱកាសការពារខ្លួនឬទេ។ ចុងក្រោយ ត្រូវបញ្ជាក់ឱ្យច្បាស់ថាចង់ឱ្យកើតផលណានៅតៃវ៉ាន់ រវាងការអស់ទំនាក់ទំនងអាពាហ៍ពិពាហ៍ ការផ្លាស់បញ្ជីគ្រួសារ ការវិនិច្ឆ័យអំពីទ្រព្យសម្បត្ដិ ឬការប្រតិបត្ដិ។

ត្រឹមការពន្យល់ថាការលែងលះបានកើតតាមច្បាប់ក្នុងស្រុកនៃបរទេស ឬលិខិតបញ្ជាក់លែងលះបរទេសតែមួយច្បាប់ មិនធ្វើឱ្យនីតិវិធីទាំងអស់នៅតៃវ៉ាន់ចប់ឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ ក៏មិនមែនថាការលែងលះនៅបរទេសគ្រប់រឿងត្រូវប្រើរឿងសុំឱ្យទទួលស្គាល់ទម្រង់តែមួយ ឬឯកសារឈុតតែមួយឡើយ។ ការទទួលស្គាល់ឬការវិនិច្ឆ័យអំពីឥទ្ធិពល និងការចុះបញ្ជីគ្រួសារដែលតៃវ៉ាន់កំណត់ អាចខុសគ្នាតាមថាជាសាលដីកាឬលិខិតបញ្ជាក់រដ្ឋបាល តាមប្រទេសធ្វើឯកសារ និងទម្រង់ឯកសារ ព្រមទាំងតាមស្ថានភាពបញ្ជីគ្រួសាររបស់ភាគី។

ឯកសារបរទេសអាចត្រូវឆ្លងការផ្ទៀងផ្ទាត់ដោយការិយាល័យតំណាងតៃវ៉ាន់នៅបរទេស ឬស្ថាប័នមានសមត្ថកិច្ចផ្សេង ហើយតាមសេចក្ដីណែនាំផ្លូវការនៃឯកសារនីមួយៗ អាចត្រូវមានការបកប្រែជាភាសាចិនដែលបានផ្ទៀងផ្ទាត់ភាពត្រឹមត្រូវនៃឯកសារ ឬផ្ទៀងផ្ទាត់ដោយសារការី។ ឯកសារដែលធ្វើនៅចិនដីគោក ជាមួយឯកសារដែលធ្វើនៅហុងកុងនិងម៉ាកាវ ស្ថិតក្រោមវិធានពិនិត្យដាច់ដោយឡែកពីឯកសារបរទេសទូទៅ ដូច្នេះត្រូវបញ្ជាក់តំបន់ធ្វើឯកសារឱ្យត្រឹមត្រូវ។ មុនដាក់ឯកសារ គួរពិនិត្យលក្ខខណ្ឌអំពីដើមច្បាប់ ការផ្ទៀងផ្ទាត់ ការបកប្រែ និងការដាក់ពាក្យដោយអ្នកតំណាង ជាមួយសេចក្ដីណែនាំថ្មីបំផុតរបស់នាយកដ្ឋានបញ្ជីគ្រួសារ និងស្ថាប័នទទួលបន្ទុក។

6. ឈ្មោះម្ចាស់កម្មសិទ្ធិផ្ទះ ទុនមុនអាពាហ៍ពិពាហ៍ និងការចែកភាពខុសគ្នានៃទ្រព្យសម្បត្ដិនៅសល់

មិនមែនដូច្នោះទេ។ ឈ្មោះចុះបញ្ជីកម្មសិទ្ធិផ្ទះ និងប្រភពទុនទិញ ជាភស្ដុតាងសំខាន់ ប៉ុន្ដែការទាមទារជាក់លាក់ដូចជាកម្មសិទ្ធិ ការផ្ដល់ជាអំណោយ (贈與) ការចុះបញ្ជីក្នុងឈ្មោះអ្នកដទៃ (借名登記) ការខ្ចី និងផលបានមកដោយមិនត្រឹមត្រូវ (不當得利) ជាមួយការចែកភាពខុសគ្នានៃទ្រព្យសម្បត្ដិនៅសល់ (剩餘財產差額分配) តាមមាត្រា 1030-1 នៃក្រមរដ្ឋប្បវេណី ជាបញ្ហាផ្សេងគ្នា។ ត្រូវពិនិត្យដាច់ពីគ្នានូវកិច្ចព្រមព្រៀងពិត មូលហេតុនិងពេលបានមក លំហូរទុន បំណុល ថាបានមកដោយមិនមានកម្រៃឬទេ និងភស្ដុតាង។ ត្រឹមការពិតថាបានបង់ថ្លៃខ្លះដោយទុនមុនអាពាហ៍ពិពាហ៍ ឬបានចុះបញ្ជីក្នុងឈ្មោះភាគីម្ខាង មិនធ្វើឱ្យសេចក្ដីសន្និដ្ឋានទាំងអស់ត្រូវបានកំណត់ឡើយ។

បញ្ហាផ្ទះគួរបែងចែកជាបីស្រទាប់។ ស្រទាប់ទីមួយ ពិនិត្យថាអ្នកណាជាម្ចាស់ទ្រព្យសម្បត្ដិនោះ តាមការចុះបញ្ជីនិងមូលហេតុនៃការបានមក។ ស្រទាប់បន្ទាប់ ពិនិត្យថាការផ្ដល់ជាអំណោយ ការចុះបញ្ជីក្នុងឈ្មោះអ្នកដទៃ ការខ្ចី ទ្រាស់ (信託) ផលបានមកដោយមិនត្រឹមត្រូវ ការសងថ្លៃ ឬការទាមទារតាមកិច្ចសន្យាផ្សេង កើតឬទេ តាមកិច្ចព្រមព្រៀងពិត និងលក្ខណៈនៃការផ្ដល់ទុន។ ស្រទាប់ចុងក្រោយ ពិនិត្យដាច់ដោយឡែកថាទ្រព្យសម្បត្ដិឬតម្លៃរបស់វា និងបំណុលពាក់ព័ន្ធ ចូលក្នុងការគណនាការចែកភាពខុសគ្នានៃទ្រព្យសម្បត្ដិនៅសល់ពេលប្រព័ន្ធទ្រព្យសម្បត្ដិតាមច្បាប់ (法定財產制) អស់ឬទេ។ ត្រឹមការពិតថាបានបង់ប្រាក់កក់ឬប្រាក់រំលោះកម្ចីដោយប្រាក់សន្សំមុនអាពាហ៍ពិពាហ៍ មិនធ្វើឱ្យឈ្មោះចុះបញ្ជីផ្ទេរទៅឡើយ ហើយត្រឹមការចុះបញ្ជីក្នុងឈ្មោះភាគីម្ខាង ក៏មិនធ្វើឱ្យបញ្ហាកិច្ចសន្យា សិទ្ធិទទួលផល ការសងត្រឡប់ និងទ្រព្យសម្បត្ដិប្ដីប្រពន្ធទាំងអស់ចប់ឡើយ។

មាត្រា 1017 នៃក្រមរដ្ឋប្បវេណី ដាក់វិធានបំបែកទ្រព្យសម្បត្ដិមុនអាពាហ៍ពិពាហ៍ (婚前財產) ចេញពីទ្រព្យសម្បត្ដិក្នុងអាពាហ៍ពិពាហ៍ (婚後財產) ហើយសន្មត់ថាទ្រព្យសម្បត្ដិដែលពិបាកបញ្ជាក់ថាបានមកពេលណា ជាទ្រព្យសម្បត្ដិក្នុងអាពាហ៍ពិពាហ៍។ បទប្បញ្ញត្ដិនេះជាចំណុចចាប់ផ្ដើមនៃការចាត់ថ្នាក់និងការបញ្ជាក់សម្រាប់ការគណនាតាមប្រព័ន្ធទ្រព្យសម្បត្ដិ មិនមែនជាផ្លូវកាត់ដើម្បីកំណត់ម្ចាស់ដោយមិនគិតការចុះបញ្ជី ឬធ្វើឱ្យការទាមទារជាក់លាក់របស់ភាគីម្ខាងទៀតអស់ទៅឡើយ។ ត្រូវភ្ជាប់ភស្ដុតាងផ្ទេរប្រាក់ កិច្ចសន្យាទិញលក់ កិច្ចសន្យាកម្ចីនិងប្រវត្ដិសង បង្កាន់ដៃ សារទាក់ទងរវាងភាគី ទិន្នន័យពន្ធ ទិន្នន័យចុះបញ្ជី ព្រមទាំងមូលហេតុនិងពេលបានមក ទើបទំនាក់ទំនងផ្លូវច្បាប់ពិតលេចឡើង។

មាត្រា 1030-1 នៃក្រមរដ្ឋប្បវេណី ជាប្រព័ន្ធដែលគណនាទ្រព្យសុទ្ធក្នុងអាពាហ៍ពិពាហ៍របស់ប្ដីប្រពន្ធនីមួយៗដែលមានធាតុគ្រប់ នៅពេលប្រព័ន្ធទ្រព្យសម្បត្ដិតាមច្បាប់អស់ បន្ទាប់មកចែកផលដាច់ខាតនោះតាមគោលការណ៍ឱ្យស្មើគ្នា។ មិនមែនជាប្រព័ន្ធដែលប្ដូរទ្រព្យសម្បត្ដិជាក់លាក់ដែលបានមកក្នុងអាពាហ៍ពិពាហ៍ទាំងអស់ឱ្យជាកម្មសិទ្ធិរួម ឬចែកពាក់កណ្ដាលតាមវត្ថុមួយៗឡើយ។ ទ្រព្យសម្បត្ដិដែលបានមកដោយមរតក ឬដោយមិនមានកម្រៃផ្សេង ព្រមទាំងការខូចខាតមិនមែនជាទ្រព្យ (慰撫金) ត្រូវដកចេញពីការគណនាតាមច្បាប់ ហើយត្រូវពិនិត្យបទប្បញ្ញត្ដិពាក់ព័ន្ធផ្សេងជាមួយគ្នាផង ដូចជាបំណុល និងការចោលទ្រព្យមុនប្រព័ន្ធទ្រព្យសម្បត្ដិអស់។ បើផលនៃការចែកផលដាច់ខាតឱ្យស្មើគ្នាមិនយុត្ដិធម៌យ៉ាងច្បាស់ នៅពេលពិចារណាកាលៈទេសៈតាមច្បាប់ តុលាការអាចកែ ឬលើកលែងចំនួនដែលនឹងចែកបាន។

ការរួមភេទជាមួយបុគ្គលផ្សេងដែលមិនមែនជាប្ដីប្រពន្ធ ឬទំនួលខុសត្រូវចំពោះការបែកបាក់អាពាហ៍ពិពាហ៍ (婚姻破綻) ខ្លួនឯង មិនធ្វើឱ្យសិទ្ធិទាមទារចែកភាពខុសគ្នានៃទ្រព្យសម្បត្ដិនៅសល់ត្រូវដកចេញឬបន្ថយដោយស្វ័យប្រវត្ដិឡើយ។ ទោះយ៉ាងណា អង្គហេតុជាក់លាក់ដែលចូលធាតុនៃកត្ដាកែតាមច្បាប់ ដូចជាការលាក់ឬចោលទ្រព្យសម្បត្ដិ ការចូលរួមក្នុងការងារផ្ទះនិងការថែទាំកូន ព្រមទាំងកាលៈទេសៈរួមនៃការរស់នៅរួមគ្នានិងការបានមកនូវទ្រព្យសម្បត្ដិ នៅអាចអះអាងនិងបញ្ជាក់ដាច់ដោយឡែកបាន។ លើសពីនេះ មិនគួរសន្និដ្ឋានថាវិធីគណនាតាមមាត្រា 1030-1 ខុសគ្នា ត្រឹមហេតុថាមានសញ្ជាតិផ្សេងគ្នាឡើយ។

សិទ្ធិទាមទារនេះអស់ទៅ បើមិនប្រើក្នុងរយៈពេល 2 ឆ្នាំគិតពីថ្ងៃដឹងថាមានភាពខុសគ្នានៃទ្រព្យសម្បត្ដិនៅសល់ ហើយទោះករណីណាក៏ត្រូវក្នុង 5 ឆ្នាំគិតពីពេលប្រព័ន្ធទ្រព្យសម្បត្ដិតាមច្បាប់អស់។ រយៈពេលទាំងពីរនេះត្រូវភ្ជាប់តែនឹងការទាមទារតាមមាត្រា 1030-1 ប៉ុណ្ណោះ ហើយមិនគួរយកទៅធ្វើជារយៈពេលនៃកម្មសិទ្ធិ ប្រាក់កម្ចី សំណង ការឧបត្ថម្ភបន្ទាប់ពីលែងលះ ឬថ្លៃចិញ្ចឹមកូនឡើយ។ ចំណុចចាប់ផ្ដើមរាប់ពិត និងពេលប្រព័ន្ធទ្រព្យសម្បត្ដិតាមច្បាប់អស់ ត្រូវពិនិត្យតាមរឿងពីទិន្នន័យដែលមាន។

7. សំណងពីការលែងលះ ការឧបត្ថម្ភប្ដីប្រពន្ធបន្ទាប់ពីលែងលះ ការរស់នៅរួមគ្នាដោយមិនរៀបការ និងភាគីទីបី

មិនមែនជាសិទ្ធិតែមួយទេ។ សិទ្ធិទាមទារចែកភាពខុសគ្នានៃទ្រព្យសម្បត្ដិនៅសល់តាមមាត្រា 1030-1 នៃក្រមរដ្ឋប្បវេណី សំណងពីការលែងលះដោយសាលដីកាតាមមាត្រា 1056 ការឧបត្ថម្ភបន្ទាប់ពីលែងលះ (贍養費) ដល់ប្ដីប្រពន្ធគ្មានកំហុសតាមមាត្រា 1057 និងថ្លៃចិញ្ចឹមកូន (扶養費) របស់កូនមិនគ្រប់អាយុ មានធាតុកើតសិទ្ធិ វិធីគណនា និងរយៈពេលខុសគ្នា។ សិទ្ធិទាមទារចែកភាពខុសគ្នានៃទ្រព្យសម្បត្ដិនៅសល់មានរយៈពេល 2 ឆ្នាំគិតពីថ្ងៃដឹងថាមានភាពខុសគ្នា និង 5 ឆ្នាំគិតពីប្រព័ន្ធទ្រព្យសម្បត្ដិតាមច្បាប់អស់ ប៉ុន្ដែមិនគួរយករយៈពេលនោះទៅប្រើនឹងការទាមទារផ្សេងដោយផ្ទាល់ឡើយ។

សំណងតាមមាត្រា 1056 នៃក្រមរដ្ឋប្បវេណី ជាសិទ្ធិដែលត្រូវពិនិត្យបំបែករវាងការខូចខាតផ្នែកទ្រព្យសម្បត្ដិ ជាមួយការខូចខាតមិនមែនជាទ្រព្យដែលមានធាតុគ្រប់តាមច្បាប់ (លក្ខខណ្ឌលើកលែងក្នុងកថាខណ្ឌ 2៖ អ្នកទាមទារត្រូវគ្មានកំហុស) ដោយទាមទារពីភាគីម្ខាងទៀតដែលទទួលខុសត្រូវក្នុងការលែងលះដោយសាលដីកា។ ត្រូវមានភស្ដុតាងគាំទ្រអំពើដែលត្រូវទទួលខុសត្រូវ ការខូចខាត ទំនាក់ទំនងរវាងអំពើនិងផល ព្រមទាំងធាតុជាក់លាក់នៃការទាមទារផ្នែកមិនមែនជាទ្រព្យ។ ត្រឹមការមានអង្គហេតុអំពីការបែកបាក់អាពាហ៍ពិពាហ៍ មិនធ្វើឱ្យចំនួនទឹកប្រាក់ត្រូវបានកំណត់ជាក់លាក់ ឬធ្វើឱ្យការទាមទារទ្រព្យសម្បត្ដិផ្សេងកើតជំនួសឡើយ។

ការឧបត្ថម្ភបន្ទាប់ពីលែងលះតាមមាត្រា 1057 នៃក្រមរដ្ឋប្បវេណី មានសម្មតិកម្មថាប្ដីប្រពន្ធគ្មានកំហុសធ្លាក់ក្នុងភាពលំបាករស់នៅ ពីការលែងលះដោយសាលដីកា។ ត្រូវពិនិត្យជាមុនថាជាការលែងលះដោយការយល់ព្រមទាំងសងខាង ឬការលែងលះដោយសាលដីកា អ្នកសុំមានកំហុសឬទេ និងធ្លាក់ក្នុងភាពលំបាកពិតពីការលែងលះឬទេ បន្ទាប់មកទើបវិនិច្ឆ័យវិសាលភាពពីទិន្នន័យជាក់ស្ដែង ដូចជាតម្រូវការ និងសមត្ថភាពទ្រព្យសម្បត្ដិ។ មិនអាចយកចំណាយប្រើប្រាស់មធ្យមតាមស្ថិតិរដ្ឋ ឬកំហុសរបស់ភាគីម្ខាងទៀតតែមួយមុខ ធ្វើជារូបមន្ដគណនាដែលមានឥទ្ធិពលចងបានឡើយ។

ការឧបត្ថម្ភកូនមិនគ្រប់អាយុជាសិទ្ធិនិងកាតព្វកិច្ចរវាងឪពុកម្ដាយនិងកូន ដែលខុសពីការឧបត្ថម្ភរវាងអតីតប្ដីប្រពន្ធតាមមាត្រា 1057។ ចំណែកការចែកភាពខុសគ្នានៃទ្រព្យសម្បត្ដិនៅសល់តាមមាត្រា 1030-1 ជាការគណនានិងចែកតាមប្រព័ន្ធទ្រព្យសម្បត្ដិប្ដីប្រពន្ធ (夫妻財產制) ដែលមិនអាចប្រើជំនួសសំណង ការឧបត្ថម្ភបន្ទាប់ពីលែងលះ ឬថ្លៃចិញ្ចឹមកូនបានឡើយ។ បើមានការទាមទារផ្អែកលើអំពើខុសច្បាប់ចំពោះបុគ្គលផ្សេងដែលមិនមែនជាប្ដីប្រពន្ធ ការទាមទារយកទ្រព្យសម្បត្ដិជាក់លាក់ត្រឡប់ ប្រាក់កម្ចី ឬការទាមទារតាមកិច្ចសន្យា ត្រូវបញ្ជាក់មូលដ្ឋានផ្លូវច្បាប់ ភាគី ការខូចខាត និងរយៈពេលនៃការទាមទារនីមួយៗដាច់ដោយឡែក។ មិនអាចយករយៈពេល 5 ឆ្នាំតែមួយគិតពីថ្ងៃលែងលះមកប្រើនឹងសិទ្ធិគ្រប់ប្រការឡើយ តែត្រូវពិនិត្យការកើត ការដឹង អង្គហេតុ ស្ថានភាពក្នុងនីតិវិធី និងវិធានអំពីអាជ្ញាយុកាលរលត់ (消滅時效) នៃការទាមទារនីមួយៗដាច់ពីគ្នា។

ភាគីដែលរស់នៅរួមគ្នាដោយមិនរៀបការ មិនទទួលបានសិទ្ធិតាមអាពាហ៍ពិពាហ៍ ដូចជាការលែងលះឬការឧបត្ថម្ភរវាងប្ដីប្រពន្ធ ត្រឹមការពិតថាបាននៅរួមគ្នាឡើយ។ ទោះយ៉ាងណា បើមានទ្រព្យសម្បត្ដិដែលកាន់រួមគ្នាពិត ការខ្ចី កិច្ចសន្យា ការចុះបញ្ជីក្នុងឈ្មោះអ្នកដទៃ ទ្រាស់ ផលបានមកដោយមិនត្រឹមត្រូវ ឬអំពើខុសច្បាប់ នៅអាចវិភាគក្នុងនាមទំនាក់ទំនងទ្រព្យសម្បត្ដិឬបំណុលដែលមិនអាស្រ័យថាមានអាពាហ៍ពិពាហ៍ឬទេ។ ត្រឹមរយៈពេលរស់នៅរួមគ្នា មិនអាចប្រើដើម្បីសន្យាការចែកទ្រព្យសម្បត្ដិដោយសន្មត់ថាមានទំនាក់ទំនងអាពាហ៍ពិពាហ៍ ហើយមិនអាចប្រើដើម្បីសន្និដ្ឋានជាមុនថានឹងបានសិទ្ធិជាក់ស្ដែងត្រឡប់មកវិញឡើយ។

ញាតិរបស់ប្ដីប្រពន្ធ ដូចជាញាតិខាងប្ដីឬញាតិខាងប្រពន្ធ មិនមែនជាអ្នកមានកាតព្វកិច្ចបង់ការឧបត្ថម្ភបន្ទាប់ពីលែងលះតាមដែលមាត្រា 1057 នៃក្រមរដ្ឋប្បវេណីកំណត់ឡើយ។ ត្រឹមការអះអាងថាភាគីទីបីបានជ្រៀតជ្រែកយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ឬប្រមាថ ក៏មិនធ្វើឱ្យសំណងកើតភ្លាមៗឡើយ។ ការទាមទារពីភាគីទីបីត្រូវមានធាតុនិងភស្ដុតាងពាក់ព័ន្ធ ដូចជាមូលដ្ឋានផ្លូវច្បាប់ដាច់ដោយឡែកតាមច្បាប់អំពើខុសច្បាប់ឬច្បាប់ទ្រព្យសម្បត្ដិ អំពើមិនស្របច្បាប់ ចេតនាឬការធ្វេសប្រហែស ការខូចខាត និងទំនាក់ទំនងរវាងអំពើនិងផល។

8. អំណាចឪពុកម្ដាយចំពោះកូនមិនគ្រប់អាយុ និងប្រយោជន៍ខ្ពស់បំផុតរបស់កូន

តាមមាត្រា 1055 និងមាត្រា 1055-1 នៃក្រមរដ្ឋប្បវេណីតៃវ៉ាន់ តុលាការវិនិច្ឆ័យរឿងពាក់ព័ន្ធកូន ដូចជាអំណាចឪពុកម្ដាយចំពោះកូនមិនគ្រប់អាយុ (未成年子女權利義務之行使或負擔) និងការជួបនិងទាក់ទង (會面交往) ដោយយកប្រយោជន៍ខ្ពស់បំផុតរបស់កូនមិនគ្រប់អាយុជាលក្ខខណ្ឌ។ ដោយតុលាការត្រូវពិចារណាកត្ដាតាមច្បាប់ និងទិន្នន័យជាក់លាក់ជាមួយគ្នា ដូចជាអាយុ សុខភាព ឆន្ទៈ និងតម្រូវការលូតលាស់របស់កូន លក្ខខណ្ឌរស់នៅ សមត្ថភាពនិងអាកប្បកិរិយាថែទាំរបស់ឪពុកម្ដាយ ទំនាក់ទំនងអារម្មណ៍នឹងកូន និងថាមានការរារាំងទំនាក់ទំនងនឹងឪពុកឬម្ដាយម្ខាងទៀតឬទេ ដូច្នេះមិនអាចកំណត់សេចក្ដីសន្និដ្ឋានដោយចំណូលឪពុកម្ដាយ ឬទំនួលខុសត្រូវចំពោះការបែកបាក់អាពាហ៍ពិពាហ៍តែមួយមុខឡើយ។

គោលគំនិតត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់តៃវ៉ាន់ គឺអំណាចឪពុកម្ដាយចំពោះកូនមិនគ្រប់អាយុ ដែលអាចគ្របដណ្ដប់ខ្លឹមសារច្រើន ដូចជាទីលំនៅ ការថែទាំប្រចាំថ្ងៃ ការសម្រេចចិត្ដអំពីការអប់រំនិងការព្យាបាល ការគ្រប់គ្រងទ្រព្យសម្បត្ដិ និងការជាអ្នកតំណាងតាមច្បាប់។ ដើម្បីភាពងាយក្នុងការនិយាយ អាចហៅសង្ខេបថាសិទ្ធិឪពុកម្ដាយ ឬសិទ្ធិថែទាំកូនក៏បាន ប៉ុន្ដែមិនគួរចាត់ទុកថាពាក្យសង្ខេបតែមួយនោះគ្របដណ្ដប់សិទ្ធិនិងកាតព្វកិច្ចទាំងអស់តាមច្បាប់តៃវ៉ាន់បានពេញលេញឡើយ។

តាមមាត្រា 1055 នៃក្រមរដ្ឋប្បវេណី ឪពុកម្ដាយអាចព្រមព្រៀងគ្នាបានថា បន្ទាប់ពីលែងលះ ភាគីណានឹងប្រើនិងទទួលបន្ទុកសិទ្ធិនិងកាតព្វកិច្ចនោះ។ បើគ្មានកិច្ចព្រមព្រៀង ឬព្រមព្រៀងគ្នាមិនបាន តុលាការអាចកំណត់ឱ្យបាន ហើយបើកិច្ចព្រមព្រៀងប៉ះពាល់កូន តុលាការអាចកែ ឬមានការវិនិច្ឆ័យដែលចាំបាច់បាន។ ទោះក្រោយមានការវិនិច្ឆ័យដើមហើយ បើចាំបាច់ផ្លាស់ប្ដូរពេលពិចារណាកាលៈទេសៈក្រោយ និងប្រយោជន៍របស់កូន ក៏នៅអាចមានបញ្ហាថាត្រូវឆ្លងការពិនិត្យរបស់តុលាការ។ លិខិតកិច្ចព្រមព្រៀងលែងលះដែលចុះហត្ថលេខារួច មិនរារាំងការពិនិត្យដោយយកប្រយោជន៍ខ្ពស់បំផុតរបស់កូនជាលក្ខខណ្ឌនៅពេលក្រោយឡើយ ហើយការផ្លាស់ប្ដូរកិច្ចព្រមព្រៀងក៏មិនអាចចាត់ទុកត្រឹមការដាក់ទម្រង់បញ្ជីគ្រួសារប៉ុណ្ណោះទេ។

ក្នុងការពិនិត្យតាមមាត្រា 1055-1 នៃក្រមរដ្ឋប្បវេណី តុលាការពិចារណាជាមួយគ្នា ដូចជាអាយុ ភេទ ចំនួន និងសុខភាពរបស់កូន ឆន្ទៈរបស់កូន និងតម្រូវការលូតលាស់បុគ្គលិកលក្ខណៈ អាយុ មុខរបរ អាកប្បកិរិយា សុខភាព សមត្ថភាពសេដ្ឋកិច្ច និងស្ថានភាពរស់នៅរបស់ឪពុកម្ដាយ ឆន្ទៈនិងអាកប្បកិរិយាក្នុងការការពារនិងចិញ្ចឹម ទំនាក់ទំនងអារម្មណ៍រវាងឪពុកម្ដាយនិងកូន ព្រមទាំងកាលៈទេសៈដែលរារាំងទំនាក់ទំនងរវាងកូននិងឪពុកឬម្ដាយម្ខាងទៀត។ តុលាការស្ដាប់មតិកូនតាមវិធីដែលច្បាប់កំណត់ ហើយអាចប្រើលទ្ធផលស៊ើបអង្កេត និងមតិរបស់ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ឬអ្នកជំនាញសុខុមាលភាពកុមារជាគោលបាន។ ចំណូលខ្ពស់ជាង ឬទំនួលខុសត្រូវចំពោះការបែកបាក់អាពាហ៍ពិពាហ៍ អាចជាអង្គហេតុមួយក្នុងចំណោមអង្គហេតុច្រើនប៉ុណ្ណោះ មិនមែនជាលក្ខខណ្ឌសម្រេចតែមួយមុខ ហើយមិនមែនជារង្វាន់ឬការដាក់ទោសឡើយ។

ពេលធាតុនៃផ្លូវលែងលះដែលបានជ្រើសមានគ្រប់ហើយ ទំនាក់ទំនងអាពាហ៍ពិពាហ៍ខ្លួនឯងអាចអស់មុនបាន ទោះចំណុចអំពីទ្រព្យសម្បត្ដិឬកូនខ្លះនៅសល់។ ទោះយ៉ាងណា មិនគួរចាត់ទុកថារឿងនេះជាផ្លូវកាត់ដែលគួរណែនាំក្នុងគ្រប់រឿងឡើយ។ គួរពិនិត្យជាមួយគ្នាថាត្រូវមានកិច្ចព្រមព្រៀងឬការវិនិច្ឆ័យរបស់តុលាការយ៉ាងណា ក្នុងរឿងការការពារនិងការទូទាត់ទ្រព្យសម្បត្ដិដែលមិនទាន់ចប់ ទីលំនៅ ការថែទាំ ការព្យាបាលនិងការអប់រំរបស់កូន ថ្លៃចិញ្ចឹមកូននិងការជួបនិងទាក់ទង ព្រមទាំងថាចាំបាច់មានវិធានបណ្ដោះអាសន្ន (暫時處分) ដើម្បីសុវត្ថិភាព និងភាពបន្ដនៃការរស់នៅក្នុងពេលមានវិវាទឬទេ។

9. ថ្លៃចិញ្ចឹមកូន ការជួបនិងទាក់ទង ការប្រតិបត្ដិ និងវិធានបណ្ដោះអាសន្ន

តាមមាត្រា 1116-2 នៃក្រមរដ្ឋប្បវេណី កាតព្វកិច្ចរបស់ឪពុកម្ដាយក្នុងការឧបត្ថម្ភកូនមិនគ្រប់អាយុ នៅមានបន្ដបន្ទាប់ពីលែងលះ ដែលជាសិទ្ធិផ្សេងពីការឧបត្ថម្ភបន្ទាប់ពីលែងលះរវាងអតីតប្ដីប្រពន្ធតាមមាត្រា 1057 នៃក្រមរដ្ឋប្បវេណី។ ត្រូវពិនិត្យពីទិន្នន័យ ដូចជាថ្លៃរស់នៅ ថ្លៃអប់រំ ថ្លៃព្យាបាល និងតម្រូវការពិសេសរបស់កូន ចំណូល ទ្រព្យសម្បត្ដិ សមត្ថភាពឧបត្ថម្ភរបស់ឪពុកម្ដាយនីមួយៗ និងការបែងចែកបន្ទុកថែទាំតាមការពិត បន្ទាប់មកទើបកំណត់បន្ទុកជាក់ស្ដែង។

ក្នុងករណីចង់ផ្លាស់ប្ដូរកិច្ចព្រមព្រៀងឬការវិនិច្ឆ័យអំពីថ្លៃចិញ្ចឹមកូនដែលមានស្រាប់ ត្រូវពិចារណាជាមួយគ្នាទាំងតម្រូវការបច្ចុប្បន្នរបស់កូន ធនធាននិងស្ថានភាពរស់នៅបច្ចុប្បន្នរបស់ឪពុកម្ដាយទាំងសងខាង ខ្លឹមសារនិងទម្រង់នៃឯកសារដើម ដំណើរនៃការបង់ប្រាក់ ព្រមទាំងប្រយោជន៍ខ្ពស់បំផុតរបស់កូន។ មិនអាចកំណត់ថាការផ្លាស់ប្ដូរគ្រប់រឿងត្រូវមានព្រឹត្ដិការណ៍ដែលភាគីមិនអាចមើលឃើញជាមុនជានិច្ចឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ ត្រឹមការប្រែប្រួលតម្លៃទំនិញ ឬការអះអាងរបស់ភាគីម្ខាង ក៏មិនធ្វើឱ្យចំនួនដែលផ្លាស់ប្ដូរត្រូវបានកំណត់ភ្លាមៗឡើយ ដូច្នេះនៅត្រូវមានទិន្នន័យបញ្ជាក់ចំណាយថ្មីបំផុត និងសមត្ថភាពបង់។

ក្នុងករណីការជួបនិងទាក់ទងត្រូវបានរារាំង ត្រូវពិនិត្យថានឹងសុំឱ្យតុលាការកំណត់ឬផ្លាស់ប្ដូរខ្លឹមសារ ប្រតិបត្ដិ ឬមានវិធានបណ្ដោះអាសន្នសមស្របបានឬទេ ដោយពិចារណាតាមខ្លឹមសារ និងលទ្ធភាពប្រតិបត្ដិនៃកិច្ចព្រមព្រៀងឬការវិនិច្ឆ័យដើម ដំណើរនៃការរារាំង ព្រមទាំងឆន្ទៈ សុវត្ថិភាព និងកាលវិភាគរស់នៅរបស់កូន។ គួររៀបចំកិច្ចព្រមព្រៀងឬការវិនិច្ឆ័យដែលកំពុងប្រើ កំណត់ត្រាទាក់ទង ថ្ងៃម៉ោងនិងទីកន្លែងដែលបានព្យាយាមជួបពិត កាលវិភាគសាលានិងការព្យាបាល ព្រមទាំងអង្គហេតុដែលប៉ះពាល់សុវត្ថិភាពនិងស្ថិរភាព។

ទោះក្នុងការប្រតិបត្ដិតាមមាត្រា 194 នៃច្បាប់រឿងគ្រួសារ ក៏វិធីត្រូវជ្រើសឱ្យស្របនឹងប្រយោជន៍ខ្ពស់បំផុតរបស់កូន ហើយក្នុងរឿងនីមួយៗអាចមានបញ្ហាអំពីវិធីប្រតិបត្ដិផ្ទាល់ (直接強制) ឬការប្រតិបត្ដិដោយប្រយោល (間接強制)។ ត្រឹមការពិតថាការទាក់ទងត្រូវបានរារាំង មិនមានន័យថានឹងកើតជាការប្រើកម្លាំងឬការប្រគល់កូនភ្លាមៗ ការដាក់ទោសភាគីម្ខាងទៀត ឬការផ្លាស់ប្ដូរការប្រើសិទ្ធិនិងកាតព្វកិច្ចចំពោះកូនមិនគ្រប់អាយុឡើយ។ ត្រូវកំណត់ជំហាននិងវិធីដោយគិតដល់អាយុនិងឆន្ទៈរបស់កូន ស្ថានភាពការពារបច្ចុប្បន្ន ព្រមទាំងផលប៉ះពាល់អារម្មណ៍និងសុវត្ថិភាពនៃការប្រតិបត្ដិ។

ក្នុងការប្រតិបត្ដិរឿងថ្លៃចិញ្ចឹមកូន ពាក្យនៃមូលដ្ឋានប្រតិបត្ដិ (執行名義) ដែលមានស្រាប់ ថ្ងៃផុតកំណត់បង់ ចំនួនដែលជំពាក់ និងសេចក្ដីលម្អិតនៃការបង់ មានសារៈសំខាន់។ ចំណែកក្នុងការប្រតិបត្ដិរឿងការជួបនិងទាក់ទង សារៈសំខាន់ស្ថិតនៅថាវិធីនិងលក្ខខណ្ឌនៃការទាក់ទងជាក់ស្ដែងឬទេ។ ការបង់ថ្លៃចិញ្ចឹមកូន និងការអនុវត្ដការជួបនិងទាក់ទង មិនមែនជាឧបករណ៍ដែលនាំមកដូរគ្នាដើម្បីតបតគ្នាឡើយ តែត្រូវគ្រប់គ្រងកាតព្វកិច្ចនិងនីតិវិធីនីមួយៗដាច់ពីគ្នា ដើម្បីជីវភាពរបស់កូន។

10. ការផ្លាស់ទីលំនៅឆ្លងប្រទេសជាមួយកូន

ត្រឹមកិច្ចព្រមព្រៀងថាកូននឹងទៅរស់នៅក្រៅតៃវ៉ាន់ មិនធ្វើឱ្យកម្រិតថ្លៃរស់នៅនៃប្រទេសនោះក្លាយជារូបមន្ដគណនាថ្លៃចិញ្ចឹមកូនដែលឯករាជ្យក្នុងខ្លួនឯងឡើយ។ ត្រូវពិចារណាជាមួយគ្នាទាំងថ្លៃស្នាក់នៅ ថ្លៃអប់រំ ថ្លៃព្យាបាល និងថ្លៃធ្វើដំណើរតាមការពិត តម្រូវការរបស់កូន ចំណូល ទ្រព្យសម្បត្ដិ និងបន្ទុកថែទាំរបស់ឪពុកម្ដាយទាំងសងខាង ព្រមទាំងកិច្ចព្រមព្រៀងឬការវិនិច្ឆ័យដែលមានស្រាប់។ ថ្លៃចំណាយនៃប្រទេសរស់នៅអាចជាទិន្នន័យសម្រាប់វាយតម្លៃចំណាយជាក់ស្ដែងបាន ប៉ុន្ដែខ្លួនវាមិនកំណត់ចំនួនបន្ទុកឡើយ។

ក្នុងការផ្លាស់ទីលំនៅឆ្លងប្រទេស ត្រូវពិនិត្យជាមុនថាអ្នកណាមានអំណាចសម្រេចចិត្ដអំពីទីលំនៅនិងការធ្វើដំណើររបស់កូន ហើយមានការយល់ព្រមរបស់ឪពុកឬម្ដាយម្ខាងទៀត ឬមានបញ្ជាតុលាការដែលអនុវត្ដបានឬទេ។ លំដាប់បន្ទាប់ ត្រូវពិចារណាថាការផ្លាស់ទីលំនៅស្របនឹងប្រយោជន៍ខ្ពស់បំផុតរបស់កូនឬទេ និងប៉ះពាល់យ៉ាងណាដល់ការអប់រំ ការព្យាបាល ភាពបន្ដនៃការរស់នៅ ព្រមទាំងការជួបនិងទាក់ទងជាមួយឪពុកឬម្ដាយដែលមិនផ្លាស់ទៅជាមួយ យ៉ាងបន្ដ។ ត្រូវមានផែនការអនុវត្ដបានពិត ដូចជាភាពញឹកញាប់នៃការទាក់ទង ការស្នាក់នៅក្នុងពេលឈប់សាលា ថ្លៃធ្វើដំណើរ និងទីកន្លែងប្រគល់ទទួលកូន។

ការចេញនិងការប្រើលិខិតឆ្លងដែន ការចូលនិងចេញពីតៃវ៉ាន់និងប្រទេសគោលដៅ ព្រមទាំងលក្ខខណ្ឌអំពីការស្នាក់នៅ ការអន្ដោប្រវេសន៍ និងការចុះបញ្ជីទំនាក់ទំនងគ្រួសារ ត្រូវបំបែកពីការវិនិច្ឆ័យរដ្ឋប្បវេណីអំពីសិទ្ធិឪពុកម្ដាយ។ នៅត្រូវពិនិត្យផងថាសាលដីកាឬកិច្ចព្រមព្រៀងអំពីកូនដែលមានស្រាប់ នឹងត្រូវបានទទួលស្គាល់និងប្រតិបត្ដិបាននៅតៃវ៉ាន់ និងនៅប្រទេសគោលដៅនីមួយៗឬទេ។ បើមានការព្រួយបារម្ភជាក់ស្ដែងអំពីការនាំកូនចេញ ការបដិសេធមិនបញ្ជូនកូនត្រឡប់ ឬហានិភ័យសុវត្ថិភាព ត្រូវពិចារណាតាមសមត្ថកិច្ចពាក់ព័ន្ធនីមួយៗថានឹងដាក់ពាក្យសុំវិធានការពារបណ្ដោះអាសន្ន ឬវិធានបណ្ដោះអាសន្នណាបានខ្លះ មុនចេញក្រៅប្រទេស ឬក្នុងករណីបន្ទាន់។

មិនគួរសន្មត់ថាអនុសញ្ញាទីក្រុងឡាអេស្ដីពីលក្ខណៈរដ្ឋប្បវេណីនៃការនាំកុមារឆ្លងដែនដោយខុសច្បាប់ ឆ្នាំ 1980 (1980年海牙兒童擄拐公約) អនុវត្ដចំពោះតៃវ៉ាន់ដោយស្វ័យប្រវត្ដិឡើយ។ ការផ្លាស់ទី ការឃាត់មិនបញ្ជូនត្រឡប់ (留置) ឬការបញ្ជូនត្រឡប់ឆ្លងព្រំដែន ត្រូវពិនិត្យមតិផ្លូវច្បាប់ និងលទ្ធភាពប្រតិបត្ដិនៃសមត្ថកិច្ចនីមួយៗ តាមទីកន្លែងដែលកូនធ្លាប់នៅ ទីកន្លែងដែលកូននៅបច្ចុប្បន្ន ព្រមទាំងស្ថានភាពភាគីនិងសាលដីកាពាក់ព័ន្ធ ដូច្នេះមិនអាចសន្និដ្ឋានដោយឈ្មោះអនុសញ្ញាតែមួយឡើយ។ មិនគួរនាំកូនទៅ ឬមិនបញ្ជូនកូនត្រឡប់ ដោយផ្ទុយកិច្ចព្រមព្រៀងឬបញ្ជាដែលមានស្រាប់ឡើយ ហើយមុនផ្លាស់ទី ត្រូវពិនិត្យការយល់ព្រមស្របច្បាប់ សាលដីកា និងមធ្យោបាយការពារបន្ទាន់ជាមុន។

11. ភស្ដុតាង និងការត្រៀមក្នុងផ្លូវអនុវត្ដ

ត្រូវរៀបចំទិន្នន័យក្នុងនាមកំណត់ត្រាដើម្បីពន្យល់សមត្ថកិច្ច នីតិវិធី អង្គហេតុ និងតម្រូវការរបស់កូនឱ្យត្រឹមត្រូវ មិនមែនក្នុងនាមរបស់ដែលប្រមូលដើម្បីសង្កត់ភាគីម្ខាងទៀតឡើយ។ បើត្រៀមទិន្នន័យប្រាំបួនប្រភេទដូចខាងក្រោម ដោយឱ្យលេចលំដាប់ពេលនៃរឿង និងប្រភពនៃដើមច្បាប់ឯកសារ នោះកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃការច្រឡំរវាងការទាមទារនិងរយៈពេលផ្សេងគ្នាបាន។

1. រៀបចំលិខិតបញ្ជាក់អាពាហ៍ពិពាហ៍ និងទិន្នន័យបញ្ជីគ្រួសារតៃវ៉ាន់ ព្រមទាំងសញ្ជាតិ អាសយដ្ឋាន ទីលំនៅធម្មតា និងអាសយដ្ឋានបច្ចុប្បន្នរបស់ភាគីនីមួយៗ ហើយបញ្ជាក់ផងថាមជ្ឈមណ្ឌលរស់នៅពិតបច្ចុប្បន្ន និងអាសយដ្ឋានដែលបញ្ជូនឯកសារបាន ត្រូវនឹងដែលកត់ក្នុងឯកសារឬទេ
2. ប្រមូលលិខិតកិច្ចព្រមព្រៀងលែងលះជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ និងដំណើរដែលសាក្សីបានបញ្ជាក់ឆន្ទៈលែងលះពិត ឯកសារតុលាការ កំណត់ត្រាបញ្ជូនឯកសារ កំណត់ហេតុសម្រុះសម្រួល កំណត់ហេតុសម្រួល សាលដីកា និងភស្ដុតាងបញ្ជាក់ភាពជាដាច់ខាត ដោយបំបែកតាមនីតិវិធី
3. ពិនិត្យកំណត់ត្រាអាពាហ៍ពិពាហ៍ឬលែងលះនៅបរទេស សាលដីកាឬលិខិតបញ្ជាក់បរទេស ការផ្ទៀងផ្ទាត់ដោយការិយាល័យតំណាងតៃវ៉ាន់នៅបរទេសឬស្ថាប័នមានសមត្ថកិច្ចផ្សេង ការបកប្រែជាភាសាចិន និងថាការបកប្រែនោះបានផ្ទៀងផ្ទាត់ភាពត្រឹមត្រូវនៃឯកសារឬផ្ទៀងផ្ទាត់ដោយសារការីឬទេ ព្រមទាំងស្ថានភាពនៃការទទួលស្គាល់ ឥទ្ធិពល និងការចុះបញ្ជីនៅតៃវ៉ាន់
4. ភ្ជាប់កិច្ចសន្យាអំពីទ្រព្យសម្បត្ដិប្ដីប្រពន្ធ (夫妻財產契約) និងប្រព័ន្ធទ្រព្យសម្បត្ដិដែលអនុវត្ដ ទ្រព្យសម្បត្ដិ បំណុល ឈ្មោះចុះបញ្ជី មូលហេតុនិងពេលបានមក ព្រមទាំងទិន្នន័យផ្ទេរប្រាក់ ការចោលទ្រព្យ កម្ចី ការសង ពន្ធ និងការវាយតម្លៃ ចូលនឹងបញ្ជីទាំងមូល
5. ធ្វើព្រឹត្ដិការណ៍និងពេលនៃហេតុលែងលះដែលអះអាង ជាលំដាប់ពេលអព្យាក្រឹត ហើយរក្សាទិន្នន័យទំនាក់ទំនងដែលបានមកស្របច្បាប់ ទិន្នន័យវេជ្ជសាស្ដ្រនិងប៉ូលីស ព្រមទាំងភស្ដុតាងផ្សេង ក្នុងស្ថានភាពដើមច្បាប់។ ត្រូវបំបែកការស្មានចេញពីអង្គហេតុដែលបានពិនិត្យដោយខ្លួនឯង
6. ត្រៀមទិន្នន័យអំពីអាយុ សុខភាព ការអប់រំ និងទីលំនៅរបស់កូននីមួយៗ ដំណើរថែទាំកាលពីមុននិងបច្ចុប្បន្ន ឆន្ទៈដែលស្របនឹងកម្រិតលូតលាស់ ទំនាក់ទំនងនឹងឪពុកម្ដាយនីមួយៗ ព្រមទាំងទិន្នន័យអំពីសុវត្ថិភាពនិងស្ថិរភាព ពីមុំនៃប្រយោជន៍ខ្ពស់បំផុតរបស់កូន
7. រៀបចំកិច្ចព្រមព្រៀងឬការវិនិច្ឆ័យអំពីកូនដែលកំពុងប្រើ ការបង់ថ្លៃចិញ្ចឹមកូននិងចំណាយតាមការពិត ដំណើរនៃការជួបនិងទាក់ទង ឯកសារធ្វើដំណើរ កាលវិភាគធ្វើដំណើរ និងផែនការផ្លាស់ទីលំនៅឆ្លងប្រទេសជាក់ស្ដែង ទុកជាមួយគ្នា
8. ភ្ជាប់ថ្ងៃទាំងអស់នៃការដាក់ពាក្យ ការចុះបញ្ជី ការឧទ្ធរណ៍សាលដីកា ការឧទ្ធរណ៍ដីកា ការប្រើសិទ្ធិទាមទារ និងការប្រតិបត្ដិ ចូលនឹងព្រឹត្ដិការណ៍ដែលជាចំណុចចាប់ផ្ដើមរាប់ត្រឹមត្រូវនៃរឿងនីមួយៗ។ មិនយកការអានសាលដីកា ការបញ្ជូនសាលដីកា ភាពជាដាច់ខាតនៃសាលដីកា ការកើតនៃការសម្រុះសម្រួលឬការសម្រួល ថ្ងៃដឹងសិទ្ធិ និងថ្ងៃប្រព័ន្ធទ្រព្យសម្បត្ដិតាមច្បាប់អស់ មកលាយគ្នា
9. ប្រគល់លេខអត្ដសញ្ញាណ (身分證字號 / 統一證號) អាសយដ្ឋាន ទិន្នន័យវេជ្ជសាស្ដ្រ ការអប់រំ និងហិរញ្ញវត្ថុរបស់ប្ដីប្រពន្ធនិងកូន តែដល់បុគ្គលនិងស្ថាប័នដែលចាំបាច់ និងត្រឹមដែលចាំបាច់ ព្រមទាំងរៀបផែនការការពារទិន្នន័យផ្ទាល់ខ្លួន ដែលរួមមានសិទ្ធិចូលឯកសារ វិធីផ្ញើទិន្នន័យ និងការបំផ្លាញច្បាប់ចម្លង

មិនគួរប្រើការឃ្លាំមើលខុសច្បាប់ ការចូលគណនី ការឈ្លានពានទូរស័ព្ទដៃឬកុំព្យូទ័រ ការតាមដានទីតាំង ការថតសំឡេងដែលផ្ទុយច្បាប់ ឬការបើកផ្សាយព័ត៌មានឯកជនរបស់កូន ជាវិធីប្រមូលភស្ដុតាងឡើយ។ ការតបតភាគីម្ខាងទៀត ការលាក់ទ្រព្យសម្បត្ដិឬការផ្ទេរក្លែង ក៏ដូចជាការនាំកូនទៅដោយផ្ទុយកិច្ចព្រមព្រៀងឬសាលដីកា ក៏អាចបង្កហានិភ័យបន្ថែមដល់រឿង និងដល់កូនបាន។ បើភាពស្របច្បាប់នៃទិន្នន័យ ឬវិធីរក្សានៅមិនច្បាស់ ត្រូវពិនិត្យច្បាប់ដែលអនុវត្ដ និងនីតិវិធីតុលាការមុនការប្រមូល។

12. ទិន្នន័យផ្លូវការ

ទិន្នន័យបឋមទី 1 ខាងក្រោមជាចំណុចចាប់ផ្ដើមដើម្បីពិនិត្យរចនាសម្ព័ន្ធផ្លូវច្បាប់ និងនីតិវិធីនៃអត្ថបទនេះ ដោយយកថ្ងៃទី 25 កក្កដា 2026 ជាលក្ខខណ្ឌ។ មុនធ្វើសកម្មភាពណា នៅត្រូវពិនិត្យម្ដងទៀតថាមានការកែបន្ថែមឬទេ ព្រមទាំងសេចក្ដីណែនាំថ្មីបំផុតរបស់ស្ថាប័នទទួលបន្ទុក និងពាក្យដែលអនុវត្ដចំពោះរឿងនោះ។

1. មូលដ្ឋានទិន្នន័យច្បាប់ជាតិតៃវ៉ាន់ (全國法規資料庫)៖ ក្រមរដ្ឋប្បវេណី
2. ក្រសួងយុត្ដិធម៌តៃវ៉ាន់ (法務部)៖ ក្រមរដ្ឋប្បវេណី ភាសាអង់គ្លេស
3. មូលដ្ឋានទិន្នន័យច្បាប់ជាតិតៃវ៉ាន់៖ ច្បាប់រឿងគ្រួសារ
4. មូលដ្ឋានទិន្នន័យច្បាប់ជាតិតៃវ៉ាន់៖ ក្រមនីតិវិធីរដ្ឋប្បវេណី មាត្រា 303
5. មូលដ្ឋានទិន្នន័យច្បាប់ជាតិតៃវ៉ាន់៖ វិធានអំពីវិធានបណ្ដោះអាសន្នក្នុងរឿងគ្រួសារដែលមិនមែនជារឿងមានវិវាទ (家事非訟事件暫時處分類型及方法辦法)
6. មូលដ្ឋានទិន្នន័យច្បាប់ជាតិតៃវ៉ាន់៖ ច្បាប់បញ្ជីគ្រួសារ
7. នាយកដ្ឋានបញ្ជីគ្រួសារ ក្រសួងមហាផ្ទៃតៃវ៉ាន់៖ សេចក្ដីណែនាំការចុះបញ្ជីលែងលះ
8. មូលដ្ឋានទិន្នន័យច្បាប់ជាតិតៃវ៉ាន់៖ ច្បាប់ស្ដីពីការអនុវត្ដច្បាប់រដ្ឋប្បវេណីមានធាតុអន្ដរជាតិ (涉外民事法律適用法)
9. សាលារដ្ឋធម្មនុញ្ញតៃវ៉ាន់៖ សាលដីកាលេខ 4 ឆ្នាំសាធារណរដ្ឋចិន 112 (民國112年憲判字第4號)
10. សាលារដ្ឋធម្មនុញ្ញតៃវ៉ាន់៖ សាលដីកាលេខ 4 ឆ្នាំ 112 ភាសាអង់គ្លេស

13. ព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធ

• រឿងដែលការិយាល័យទទួលធ្វើ
• របៀបកំណត់វិសាលភាពការងារ និងថ្លៃសេវា
• របៀបទាក់ទងការិយាល័យ

---

អត្ថបទនេះជាឯកសារសម្រាប់គោលបំណងសិក្សា ដែលមានគោលដៅពន្យល់ប្រព័ន្ធលែងលះ រឿងគ្រួសារមានធាតុអន្ដរជាតិ ទ្រព្យសម្បត្ដិប្ដីប្រពន្ធ និងកូនមិនគ្រប់អាយុរបស់តៃវ៉ាន់ជាទូទៅ មិនមែនជាយោបល់ផ្លូវច្បាប់សម្រាប់រឿងជាក់លាក់ឡើយ។ នីតិវិធីនិងផលអាចខុសគ្នាតាមសមត្ថកិច្ច ច្បាប់ដែលអនុវត្ដ ការទទួលស្គាល់សាលដីកាបរទេស ស្ថានភាពអាពាហ៍ពិពាហ៍និងបញ្ជីគ្រួសារ ប្រព័ន្ធទ្រព្យសម្បត្ដិ កិច្ចព្រមព្រៀងឬសាលដីកាអំពីកូនដែលមានស្រាប់ អង្គហេតុនិងភស្ដុតាង ព្រមទាំងវិធានផ្លូវការថ្មីបំផុត។ ចំពោះរយៈពេលចុះបញ្ជី ការជំទាស់ ការប្រើសិទ្ធិទាមទារ និងការប្រតិបត្ដិ សូមលោកអ្នកពិនិត្យតាមរឿងដោយយកចំណុចចាប់ផ្ដើមរាប់ត្រឹមត្រូវនៃសិទ្ធិនិងនីតិវិធីនីមួយៗជាលក្ខខណ្ឌ មុនធ្វើសកម្មភាពណា។

មេធាវីស្ដ្រី Wei Tseng (曾雋崴)