Tayvan lojistik işi ve motorlu yük taşımacılığı (汽車貨運業) izni: yeni kuruluş, devralma ve taşımanın başkasına bırakılması

Kamyon yükleme rampasına doğru geri gidiyorKamyon depoya doğru geri gider, fren yapar ve durur. Altı saniyelik sessiz video.Yapay zekâyla oluşturulmuş kurgusal bir sahnedir; gerçek bir işletmenin kaydı değildir. İşletmecinin kimliğini, taşıma sözleşmelerini veya izin durumunu kanıtlamaz.

Tayvan’da sevkiyatla ilgili bir iş planlanırken izin gerekip gerekmediği yalnızca “lojistik şirketi” adına bakılarak saptanamaz. Depolama, paketleme, lojistik sistemi, taşıma komisyonculuğu (運送承攬), kendi malının sevki ile başkasının yükünün karşılık alınarak motorlu araçla taşınması birbirinden ayrı rejimlere girebilir.

Bu yazı üç durumu ayırır: motorlu yük taşımacılığını yeni kurmak, mevcut işletmenin paylarını edinmek veya iş ve varlıklarını devralmak, izni elinde tutan işletmeye taşımayı bırakmak. Somut bir iş planı incelenirken yalnızca sözleşme metni değil; taşıma ücretini kimin aldığı, yük kazası sorumluluğunu kimin üstlendiği, araç tahsisi, sürücü ve araçları kimin yönettiği gibi fiili işletme biçimi de birlikte doğrulanmalıdır.

1. Lojistik işi ile motorlu yük taşımacılığının (汽車貨運業) kapsamı

Her lojistik işi, düzenlemeye tabi motorlu yük taşımacılığı sayılmaz. “Lojistik” geniş bir uygulama terimidir; izin gerekip gerekmediği yalnızca şirket unvanı veya tescildeki faaliyet kalemleriyle saptanmaz. Şirket karşılık alarak başkasının yükünü kamyonla taşıyorsa bu faaliyet motorlu yük taşımacılığı sayılabilir. Buna karşılık depolama, paketleme, sistem işletmesi, gönderici (貨主) sıfatıyla sevk, taşıma komisyonculuğu ve benzeri faaliyetler sözleşme ilişkisi, taşıma sorumluluğu, karşılığın içeriği ve araçların fiili seyrine göre tek tek değerlendirilmelidir.

Tayvan Karayolu Kanunu (公路法) motorlu taşıma işini (汽車運輸業) karşılık alarak motorlu araçla yolcu veya yük taşıyan iş olarak düzenler. Bu yüzden şirket geniş anlamda lojistik hizmeti veriyor diye hemen motorlu yük taşımacılığı olmaz. Tersine sözleşme taşıma komisyonculuğu veya platform işletmesi diye yazılmış olsa bile şirket fiilen taşıyıcı (運送人) olarak navlun alıyor, araç tahsisi, seyrüsefer ve yük kazası sorumluluğunu üstleniyorsa yalnızca unvanla denetimden kaçamaz.

İş kapsamı saptanırken en azından aşağıdaki ilişkiler somut derlenmelidir.

Göndericiyle taşıma sözleşmesini kimin imzaladığı ve navlunu veya lojistik hizmet karşılığını kimin aldığı
Yükün zıyaı, hasarı, gecikmesi ve üçüncü kişi zararına sorumluluğu kimin üstlendiği
Araçları, ticari plakaları (營業用車輛牌照), sürücüleri, tahsisi ve seyrüseferi kimin yönettiği
Depo, paketleme, bilgi sistemi, taşıma komisyonculuğu gibi yardımcı işlerin fiili taşımadan nasıl ayrıldığı
Alt yükleniciye devirde izinli işletmenin hangi kapsamda işi fiilen yürüttüğü

Karayolu Kanununun 3. maddesinin saptadığı merkezi yetkili makam Ulaştırma Bakanlığı’dır (交通部). Fiili başvuru kabulü ve idari rehber Ulaştırma Bakanlığı Karayolu İdaresi (交通部公路局) ve bağlı idarelerince yürütüldüğü için en güncel rehber doğrulanmalıdır. Planlanan iş modelinin motorlu yük taşımacılığı sayılıp sayılmadığı açık değilse tescildeki faaliyet kalemleri saptanmadan önce öngörülen sözleşme ve işletme biçimi yetkili makama sunularak teyit edilmelidir.

2. Motorlu yük taşımacılığını yeni kurmak

Olağan motorlu yük taşımacılığında kural asgari sermaye 25.000.000 TWD (新臺幣) ve en az 20 yeni kamyondur. Ancak yalnızca evden eve eşya taşıma (搬家) işine özgülenmiş işte 10.000.000 TWD ve en az 8 yeni kamyon, Kinmen (金門) ya da Lienchiang (Matsu) (連江、馬祖) bölgesinde yürütülen işte 10.000.000 TWD ve en az 5 yeni kamyon ölçüttür; sonuncuda faaliyet bölgesi sınırlaması vardır. Gerçek kişinin yürüttüğü küçük kamyon taşımacılığında yaşı 2 yılı aşmayan, kendi mülkiyetindeki 1 küçük kamyon, küçük araç meslek sürücü belgesi (小型車職業駕駛執照) ve yetkili bölgede nüfus tescili (戶籍) gibi ayrı sınırlı istisnalar vardır. Yabancı yatırım, Ulaştırma Bakanlığı onayı, kuruluş hazırlık izni (籌設許可), şirket ve ticaret tescili, araç ve tesis hazırlığı, işletme ruhsatı (營業執照) ve meslek birliğine (同業公會) katılım her biri ayrı doğrulanmalıdır.

Sermaye ve araç şartları ile sınırlı istisnalar

Olağan bir şirket motorlu yük taşımacılığına yeni başladığında kural asgari sermaye 25.000.000 TWD ve en az 20 yeni araçtır. Yalnızca evden eve eşya taşımaya özgülenmiş işte asgari sermaye 10.000.000 TWD ve en az 8 yeni araç, Kinmen ya da Lienchiang (Matsu)’da yürütülen işte asgari sermaye 10.000.000 TWD ve en az 5 yeni araç ayrı ölçüttür. Kinmen ya da Lienchiang ölçütünü kullanan işletme, onaylanan bölgeye göre faaliyet kapsamı sınırlamasına tabidir.

Gerçek kişinin yürüttüğü küçük kamyon (小貨車) taşımacılığı, olağan şirket kuruluşundan ayrı dar bir rejimdir. Başvuranın yetkili bölgede nüfus tescili olması, küçük araç meslek sürücü belgesi bulundurması ve kendi mülkiyetinde yaşı 2 yılı aşmayan 1 küçük kamyon kullanması gibi şartlar vardır. Yabancı tüzel kişinin motorlu yük taşımacılığına girerken kullandığı olağan yol bu değildir.

Yeni kurulan motorlu taşıma işletmesine verilen ticari araç plakaları (車輛牌照), veriliş gününden itibaren 1 yıl boyunca iade ile iptal (繳銷) veya araç tescilinde ad değişikliğiyle devir (過戶轉讓) edilemez.

Bu sınırlama, ticari plakanın iade ile iptalini ve araç tescilinde ad değişikliğiyle devri konu alır. Hurda, yedek araç ve diğer işlemler yetkili yol idaresinin yürürlükteki kurallarına göre ayrıca doğrulanmalıdır.

Yabancı yatırım ve sektör onayı

Karayolu Kanununun 35. maddesine göre yabancı veya yabancı tüzel kişi Tayvan’da motorlu yük taşımacılığına yatırım yapıp işletmek isterse önce aynı kanunun saptadığı merkezi yetkili makam olan Ulaştırma Bakanlığı’nın onayını almalıdır. Genel yabancı yatırım onayı incelemesiyle yetinilmemeli; motorlu yük taşımacılığı sektörüne ilişkin Ulaştırma Bakanlığı onayı iş planına ayrıca yansıtılmalıdır.

Genel yabancı yatırımın güncel yetkili birimi Ekonomi Bakanlığı Yatırım İnceleme Dairesidir (經濟部投資審議司). Ancak bütün yabancı yatırım aynı gişe ve usulü izlemez. Borsa veya borsa dışı kıymetlere yatırım, yabancı şirket şubesi (分公司), bilim parkı ve sanayi bölgesi idarelerinin işlediği dosyalar ile Anakara bölgesinden (大陸地區) yapılan yatırım ayrı gişelere veya ayrı bir rejime girebilir. Motorlu yük taşımacılığına yatırımda uygulanacak yatırım yolu doğrulanmasının yanı sıra Karayolu Kanununun 35. maddesindeki sektör onayı tamamlanmalıdır.

Yeni kuruluş usulünün sırası

Adımların sırası ve sunum makamı her dosyada yeniden doğrulanmalıdır; ancak genel olarak hazırlık aşağıdaki sırayla yapılır.

Sözleşme, karşılık, taşıma sorumluluğu ve araç seyrine göre iş kapsamı saptanır; şirket veya şube gibi uygun yatırım yolu seçilir.
Uygulanan yabancı yatırım onayı ile Karayolu Kanununun 35. maddesine göre Ulaştırma Bakanlığı sektör onayı alınır.
Ulaştırma Bakanlığı Karayolu İdaresi rehberine göre motorlu yük taşımacılığı kuruluş hazırlık izni için başvurulur.
Şirket ve ticaret tescili tamamlanır; onaylı işyeri, otopark tesisleri (停車設施), bakım sistemi, araçlar, sigorta ve örgüt hazırlanır.
İşletme ruhsatı için başvurulur, ilgili meslek birliğine katılınır, ardından onaylı iş kapsamına göre faaliyete başlanır.

İşyeri ve otopark tesisleri ilgili işe uygulanan ölçütü karşılamalı, mülkiyet veya kullanım hakkını gösteren belgeler sunulmalıdır. Her işletmenin mutlaka kendi özel otoparkını kiralaması gerektiği tek tip söylenemez. Esas sözleşme, ortaklar defteri, otopark tesisi onay belgeleri, işyeri ve otoparkın mülkiyet veya kullanım kanıtı, bakım sözleşmesi, araç alım kanıtı ve araç listesi, başvuru anındaki Karayolu İdaresi yürürlükteki kontrol listesiyle karşılaştırılmalıdır.

Kuruluş hazırlık izni alındıktan sonra hazırlık kural olarak 6 ay içinde bitirilmelidir. Özel olgu varsa uzatma ek en çok 6 aya kadar mümkündür. İşletme ruhsatı verildikten sonra faaliyet kural olarak 1 ay içinde başlatılmalı; ilgili meslek birliğinin verdiği geçerli üye belgesi sureti eklenerek yetkili yol idaresine bildirim yapılır. Dosyanın tamamlanması, arazi ve tesis, araç ve sigorta için gereken süre dosyaya göre değiştiğinden bütün usulün bitiş anı önceden saptanamaz. Yabancı yatırım mevzuatına göre idari inceleme hedef süresi duyurulmuş olsa bile bu, motorlu yük taşımacılığı yeni kuruluşunun bütün süresini belirtmez.

3. Mevcut işletmeyi devralmak

İşletme ruhsatı pay edinimiyle devralınmaz. Pay ediniminde izin yeniden alınmaz ve devredilmez; izin sahibi olan hedef şirket aynı tüzel kişi olarak varlığını sürdürür ve ruhsatı elinde tutmaya devam eder. İş veya varlık devrinde hedef şirketin ruhsatı devralana kendiliğinden geçmez. İşletme ruhsatının geçerliliği ve izinli faaliyet kapsamı, araçlar ve ticari plakalar (營業用車輛牌照), otopark tesisleri, meslek birliğine katılım, ihlaller ve ödenmemişler, sigorta, teminatlar ve sözleşmedeki kontrol değişikliği hükümleri doğrulanmalı; yabancı yatırım onayı ile yetkili yol idaresinin gereken onay veya değişiklik usulü izlenmelidir.

Pay edinimi ile iş veya varlık devrinin farkı

Pay ediniminde alıcı ortak olur; izin sahibi olan hedef şirket aynı tüzel kişi olarak varlığını sürdürür. Pay edinimi için gönderilen tutar sermaye değil, pay devir bedelidir. Dosyaya göre Ekonomi Bakanlığı’nın ön onayı, Karayolu Kanununun 35. maddesindeki sektör onayı, havaleden sonra yatırım tutarı tespiti (投資額審定), ortak, yönetici ve sorumlu gibi şirket değişiklikleri ile yetkili yol idaresine değişiklik başvurusu her biri ayrı yürütülür.

Buna karşılık başka bir tüzel kişi iş veya varlıkları devralsa bile devredenin işletme ruhsatı devralana kendiliğinden geçmez. Araçlar, ticari plakalar (營業用車輛牌照), otopark tesisleri, sözleşmeler, çalışanlar, sigorta ve işletme izinleri her biri doğrulanmalıdır. Devralanın ihtiyaç duyduğu kuruluş hazırlık izni, işletme ruhsatı ve diğer onaylar işlem yürütülmeden önce derlenmelidir.

Motorlu taşıma işi yönetim kuralları (汽車運輸業管理規則) madde 23’ün saptadığı iş devri ile örgüt, unvan, adres, sorumlu, sermaye veya varlık ve otopark tesisi değişiklikleri, ilgili belgeler toplanarak yetkili yol idaresinin onayını almalıdır. İşlem sözleşmesinin imzalanmış veya tescil değişikliğinin tamamlanmış olması, taşıma mevzuatındaki değişiklik onayının da bittiği anlamına gelmez.

İnceleme ve işlemin yürütülmesi

En azından aşağıdaki hususlar, belgeler ve asıl evrak yetkili makamın kayıtlarıyla karşılaştırılarak esastan doğrulanmalıdır.

İşletme ruhsatının geçerliliği, izinli faaliyet, bölge ve koşullar ile henüz işlenmemiş değişiklikler
Araçların mülkiyet ve kullanım ilişkisi, ticari plakalar, yaş, periyodik muayene, kaza ve ihlaller
İşyeri ve otopark tesisinin onayı, mülkiyet veya kullanım hakkı ve bakım sistemi
Meslek birliğine katılım, idari işlemler (行政處分) ve vergi, harç, idari para cezası (罰鍰) ödenmemişliği
Sürücü ve diğer çalışanların iş ilişkisi, çalışma koşulları, çalışma izni ve sosyal sigorta
Araç, yük ve sorumluluk sigortaları, teminat hakları, finansal kiralama ve finansman
Göndericiler, işin bırakıldığı işletmeler, sistemler ve depolar hakkındaki önemli sözleşmeler ile kontrol değişikliği hükümleri

Sözleşmede beyan ve taahhütler, erteleyici koşullar, izin alınamazsa yapılacak işlem, fiyat ayarı, tazminat, teslim, işletme sermayesi ile araç ve sözleşmelerin devir biçimi saptanır. Gereken yabancı yatırım onayı, Ulaştırma Bakanlığı sektör onayı, yetkili yol idaresinin değişiklik onayı ve şirket usullerinin sırası, işlemin kapanış koşullarıyla örtüşmelidir.

4. Taşıma ve sevkiyatın başkasına bırakılması ile yabancının çalışması

Tek tip değerlendirilemez. İşin bırakıldığı tarafın gönderici veya taşıma komisyoncusu mu, yoksa taşıma sözleşmesinde taşıyıcı olarak karşılığı doğrudan mı aldığına göre değerlendirme değişir. Karşı tarafın işletme ruhsatı ve ticari araçları doğrulanmalı; ruhsat veya plaka ödünç verme (借牌) veya izinsiz taşıma doğmaması için sözleşmedeki rol ile fiili işletme örtüştürülmelidir. Ayrıca yalnızca ortak veya yatırımcı olmak Tayvan’da çalışma hakkı doğurmaz. Fiilen çalışan veya işletme yönetimini yürüten yabancı, işe başlamadan önce çalışma izni (工作許可) gerekip gerekmediğini ve kalış statüsünü ayrıca doğrulamalıdır.

İşin izinli bir işletmeye bırakılması

Gönderici veya lojistik hizmet şirketi, fiili taşımayı izni olan Tayvan motorlu yük taşımacılığı işletmesine de bırakabilir. Ancak işi bırakanın yalnızca gönderici veya taşıma komisyoncusu mu, yoksa kendisinin taşıma sözleşmesinin taşıyıcısı olup navlun alıp almadığına göre izin ihtiyacı ve sorumluluk paylaşımı değişir. Sözleşmedeki rol, müşteriye fatura, tahsis talimatı, sürücü ve araç yönetimi ile yük kazasına yanıt fiili işletmeyle örtüşmelidir.

İşin bırakıldığı işletmenin işletme ruhsatı geçerliliği ve izin kapsamı, fiilen kullanılan ticari araçlar, sürücüler, sigorta ve alt yüklenici işletmeler doğrulanmalıdır. İşletme ruhsatının veya plakasının ödünç verilmesine veya izinsiz işletmenin fiili taşımasına izin verilmemelidir. Taşımayı başkasına bırakmak, araç ve otoparkı kendisi hazırlamaktan daha az başlangıç sabit yatırımı isteyebilir; ancak izinli işletmeye bağımlılık, hizmet düzeyi, yükün zıyaı, hasarı ve gecikmesi, sigorta, kişisel veri ve lojistik veri, alt yükleniciye devir, tazminat ile sözleşme bitiminde veri, yük ve müşteri hizmetinin devir usulü ve ilgili riskler sözleşmede ele alınmalıdır.

Yatırım, çalışma izni ve kalış ayrı usullerdir

Yabancı hedef şirketin ortağı veya yatırımcısı olsa bile bu olgu tek başına Tayvan’da çalışma hakkı veya kalış statüsü vermez. Şirket yönetimi, satış, araç tahsisi, müşteri hizmeti gibi günlük işi Tayvan’da yürütüyorsa işe başlamadan önce fiili göreve uygun çalışma izninin gerekip gerekmediği doğrulanmalı; sonraki kalış usulü ayrıca yürütülmelidir.

İzinsiz çalışmaya idari para cezası ve Tayvan’dan ayrılma emri (限令出國) uygulanabilir. İçişleri Bakanlığı Göç İdaresinin (內政部移民署) yürürlükteki giriş yasağı (禁止入國) iş rehberi, hukuka aykırı çalışma için genel olarak 3 yıllık giriş yasağı süresi saptar; ancak aynı rehberin saptadığı muafiyet veya süre kısaltma şartları uygulanabilir. Yalnızca üçüncü kişinin ihbarı var diye sonuç mekanik olarak saptanmaz; yetkili makam olguları, uygulanacak kuralları ve her dosyanın şartlarını inceler.

Resmi kaynaklar

İlgili rehber

Bu yazı, genel hukuk rejimini açıklamak için eğitim amaçlı bir belgedir; tek tek dosyaya hukuki görüş değildir. İzin ölçütleri, başvuru formları ve yetkili makamın uygulaması değişebileceği için yatırım veya sözleşme yürütülmeden önce en güncel resmi kaynaklar ve dosyanın olguları doğrulanmalıdır.

Avukat Wei Tseng (曾雋崴)

Sık sorulan sorular

Tayvan’da lojistikle ilgili her iş motorlu yük taşımacılığı (汽車貨運業) izni almalı mıdır?: Her zaman böyle değildir. “Lojistik” geniş bir uygulama terimidir; izin gerekip gerekmediği yalnızca şirket unvanı veya tescildeki faaliyet kalemleriyle saptanmaz. Şirket karşılık alarak başkasının yükünü kamyonla taşıyorsa bu faaliyet motorlu yük taşımacılığı sayılabilir. Buna karşılık depolama, paketleme, sistem işletmesi, gönderici (貨主) sıfatıyla sevk, taşıma komisyonculuğu (運送承攬) ve benzeri faaliyetler sözleşme ilişkisi, taşıma sorumluluğu, karşılığın içeriği ve araçların fiili seyrine göre tek tek değerlendirilmelidir.
Olağan motorlu yük taşımacılığını yeni kurmak için sermaye, araç şartları ve usul nedir?: Olağan motorlu yük taşımacılığında kural asgari sermaye 25.000.000 TWD (新臺幣) ve en az 20 yeni kamyondur. Ancak yalnızca evden eve eşya taşıma (搬家) işine özgülenmiş işte 10.000.000 TWD ve en az 8 yeni kamyon, Kinmen (金門) ya da Lienchiang (Matsu) (連江、馬祖) bölgesinde yürütülen işte 10.000.000 TWD ve en az 5 yeni kamyon ölçüttür; sonuncuda faaliyet bölgesi sınırlaması vardır. Gerçek kişinin yürüttüğü küçük kamyon taşımacılığında yaşı 2 yılı aşmayan, kendi mülkiyetindeki 1 küçük kamyon, küçük araç meslek sürücü belgesi (小型車職業駕駛執照) ve yetkili bölgede nüfus tescili (戶籍) gibi ayrı sınırlı istisnalar vardır. Yabancı yatırım, Ulaştırma Bakanlığı (交通部) onayı, kuruluş hazırlık izni (籌設許可), şirket ve ticaret tescili, araç ve tesis hazırlığı, işletme ruhsatı (營業執照) ve meslek birliğine (同業公會) katılım her biri ayrı doğrulanmalıdır.
İzni elinde tutan bir şirket devralınırsa motorlu yük taşımacılığı işletme ruhsatı da kendiliğinden mi alınır?: Hayır. Pay ediniminde izin alınmaz veya devralınmaz; izin sahibi olan hedef şirket aynı tüzel kişi olarak varlığını sürdürür ve ruhsatı elinde tutmaya devam eder. İş veya varlık devrinde hedef şirketin ruhsatı devralana kendiliğinden geçmez. İşletme ruhsatının geçerliliği ve izinli faaliyet kapsamı, araçlar ve ticari plakalar (營業用車輛牌照), otopark tesisleri, meslek birliğine katılım, ihlaller ve ödenmemişler, sigorta, teminatlar ve sözleşmedeki kontrol değişikliği hükümleri doğrulanmalı; yabancı yatırım onayı ile yetkili yol idaresinin gereken onay veya değişiklik usulü izlenmelidir.
Fiili taşıma izni olan Tayvan işletmesine bırakılırsa şirketin motorlu yük taşımacılığı iznine ve çalışma iznine ihtiyacı kalmaz mı?: Tek tip değerlendirilemez. İşin bırakıldığı tarafın gönderici veya taşıma komisyoncusu mu, yoksa taşıma sözleşmesinde taşıyıcı (運送人) olarak karşılığı doğrudan mı aldığına göre değerlendirme değişir. Karşı tarafın işletme ruhsatı ve ticari araçları doğrulanmalı; ruhsat veya plaka ödünç verme (借牌) veya izinsiz taşıma doğmaması için sözleşmedeki rol ile fiili işletme örtüştürülmelidir. Ayrıca yalnızca ortak veya yatırımcı olmak Tayvan’da çalışma hakkı doğurmaz. Fiilen çalışan veya işletme yönetimini yürüten yabancı, işe başlamadan önce çalışma izni (工作許可) gerekip gerekmediğini ve kalış statüsünü ayrıca doğrulamalıdır.