Aileden biri ölünce tek bir usul açılmaz. Kimlerin mirasçı (繼承人) olduğu, hangi mal ve borçların miras konusu olduğu, sağ kalan eşin ayrı bir evlilik malvarlığı hakkı olup olmadığı, reşit olmayan çocuğa ilişkin velayet (親權) hak ve yükümlülüklerini kimin kullandığı, küçük vesayetinin (未成年人監護) gerekip gerekmediği ve çocuğa bağlanan malvarlığının nasıl korunacağı ayrı bakılmalıdır. Bu meseleler birbirini etkileyebilir ancak hukuki dayanak ve değerlendirme sırası aynı değildir.
Özellikle miras payı ile evlilik sonu kalan malvarlığı farkının dağıtımını isteme hakkı, velayet ile küçük vesayeti, yasal temsil (法定代理) ile malvarlığı mülkiyeti ayrılmalıdır. Bir meselede varılan sonuç diğerine olduğu gibi taşınırsa hakkın sahibi, hesap konusu veya gereken mahkeme usulü yanlış anlaşılabilir. Aşağıdakiler, Tayvan Medeni Kanunu (民法) ve resmi usul belgelerine dayanarak genel bir doğrulama sırasını derler.
1. Yasal mirasçılar ve miras payı
Tayvan Medeni Kanunu (民法) madde 1138 ve 1144’e göre eş, uygulanan sıradaki mirasçılarla birlikte mirasçı olur; altsoy (直系血親卑親屬) yasal mirasın 1. sırasıdır. Geçerli vasiyet (遺囑) yoksa, ilgili mirasçılar yalnızca eş ile 2 çocuksa ve mirastan feragat (拋棄繼承), mirastan yoksunluk (喪失繼承權), temsilen miras (代位繼承) veya sonucu değiştirecek başka olgu yoksa üç kişi kural olarak her biri 1/3 oranında miras alır. Bu, kuralı açıklamak için bir varsayımdır; belirli bir miras dosyasının sonucu değildir.
Medeni Kanun (民法) madde 1138, eş dışındaki yasal mirasçıların sırasını altsoy, ebeveynler, kardeşler (兄弟姊妹) ve büyükanne-büyükbaba olarak saptar. Ön sırada mirasçı varsa sonraki sıradakiler kural olarak onlardan önce miras almaz. Aynı sıra içinde de ölüm anı, soy bağı, evlat edinme ve temsilen miras olup olmadığı doğrulanmalıdır; bu yüzden aile bağı belgelerinin önce sağlanması önemlidir.
Sağ kalan eş, Medeni Kanun (民法) madde 1138’in akrabalık miras sırasındaki sonraki sıra mirasçısı değildir; madde 1144’e göre fiilen uygulanan sıradaki mirasçılarla birlikte mirasçıdır. Ancak birlikte mirasın somut oranı, hangi sırayla birlikte miras alındığına göre değişebilir. Mirastan yoksunluk, hukuka uygun feragat ve önce ölen altsoy yerine temsilen mirasın kurulması da sonucu etkiler.
Mirasın açılmış olması, her mirasçının belirli bir mevduatı veya taşınmazı hemen tek başına malik kılmaz. Birlikte miras ilişkisinde miras malvarlığının kapsamı doğrulanır, borçlar ve giderler derlenir, paylaşım anlaşması veya yargı usulüyle her malın bağlanması saptanabilir. Bu yüzden soyut yasal miras payı (應繼分) ile belirli bir malın nihai bağlanması ayrılmalıdır.
2. Vasiyet ve miras malvarlığının saptanması
Geçerli vasiyet, yasal mirastan farklı bir dağıtım biçimi saptayabilir. Ancak vasiyetin şekli, vasiyet ehliyeti, yorum ve infaz imkânı doğrulanmalı; saklı pay (特留分) dâhil emredici kuralların sınırları da birlikte incelenmelidir. Vasiyet var diye bütün miras malvarlığının bağlanması kesinleşmez; tersine vasiyette yalnızca bazı mallar yazılıysa kalan mallara yasal miras rejimi uygulanabilir.
Miras payı hesaplanmadan önce miras malvarlığının listesi ve hukuki niteliği saptanmalıdır. Taşınmaz, mevduat, kıymetli evrak, işletme payı, alacak ve taşınırların yanı sıra murisin (被繼承人) borçları, kefalet sorumluluğu, ödenmemiş vergiler ve cenaze giderleri de belgelerle doğrulanmalıdır. Yalnızca tescil veya hesap adına bakılarak sonuç çıkarılmamalı; fiili mülkiyet ilişkisi, ortak adla kayıtlı mallardaki paylar, üçüncü kişi hakları ve kurulmuş teminatlar da araştırılmalıdır.
Lehtarının ayrıca belirlendiği edimler, örneğin sigorta veya emeklilik ödemesi (退休金), sözleşme ve uygulanacak hukuka göre miras malvarlığından farklı biçimde ele alınabilir. Tröst malvarlığı (信託) bakımından sözleşmenin yapısı ve yararlanma hakkı doğrulanmalıdır; sağken bağış veya mal aktarımı iade, hesaba katma veya saklı pay ile bağlanabilir. Yurt dışında hesap veya taşınmaz varsa bulunduğu yer hukuku ile Tayvan’ın kanunlar ihtilafı kuralları da birlikte bakılmalıdır.
Malvarlığı araştırması yalnızca hak aramak değil; borçları ve usul risklerini birlikte kavramaktır. Finans kuruluşlarının bakiye belgeleri, tapu tescili, vergi evrakı, sigorta sözleşmeleri, tröst belgeleri, şirket defterleri ile kredi ve kefalet evrakı aynı referans gününe göre derlenmelidir. Belgeler eksikken yalnızca belirli bir miras payı hesaplanırsa, fiilen paylaşılabilir net malvarlığıyla sapma doğabilir.
3. Eşin kalan malvarlığı farkının dağıtımını isteme hakkı
Sağ kalan eşin talebi miras payından ibaret değildir. Tayvan Medeni Kanunu (民法) madde 1030-1’deki evlilik sonu kalan malvarlığı farkının dağıtımı (剩餘財產差額分配) hakkı, yasal şartlar gerçekleştiğinde eşin ayrıca ileri sürebileceği bir haktır ve miras payından ayrı hesaplanmalıdır. Evlilik sırasında edinilen bütün mallar kendiliğinden hesaba girmez; sağ kalan eş miras malvarlığının yarısını mutlaka almaz. Mal rejimi, her malın edinme nedeni ve anı, borçlar ve yasal dışlama kalemleri doğrulandıktan sonra dosya değerlendirilmelidir.
Bu hak, yasal mal rejimi (法定財產制) sona erdiğinde her eşin evlilikten sonraki malvarlığı artışını yasal ölçüte göre karşılaştırır. Hukuki dayanağı, ileri sürüldüğü karşı taraf ve hesaba giren malvarlığı, sağ kalan eşin mirasçı olması nedeniyle doğan miras payından farklıdır. Bu talep kurulursa önce sonucunun yansıtılması, sonra murise kalanın miras malvarlığı olarak saptanması gerekebilir.
Hesapta yalnızca “evlilik sırasında edinilen mallar” ifadesine bakılmamalı; Medeni Kanun’un (民法) kapsama ve dışlama kapsamı doğrulanmalıdır. Miras veya bağışla edinilen mallar ve manevi tazminat (慰撫金) gibi yasal dışlama kalemleri olabilir; evlilik sırasında doğan borçlar da dikkate alınmalıdır. Eşlerin başka mal rejimi kararlaştırıp kararlaştırmadığı, malın edinme nedeni ve tarihi, değerin referans gününün nasıl saptanacağı belgelere göre değerlendirilir.
Medeni Kanun (民法) madde 1030-1, eşit dağıtım sonucu açıkça adaletsizse mahkemenin dağıtım tutarını ayarlayabileceğini düzenler. Kanunun istediği etkenler somut incelenmelidir: evlilik süresi, ev işi ve çocuk bakımı, ekonomik katkı, mesleki olgular, malların edinilmesi ve yönetimi. Bu yüzden yalnızca tescilli adın karşılaştırılması veya evlilik süresiyle talebin doğup doğmadığı ve tutarı önceden saptanamaz.
4. Miras borçları ve mirastan feragat
Tayvan Medeni Kanununun (民法) 1148. maddesine göre mirasçı, mirasın açılmasından itibaren murisin malvarlığı hak ve yükümlülüklerini kapsayıcı biçimde halef olur; sıkı kişisel hak ve yükümlülükler hariçtir. Miras borçlarına (繼承債務) sorumluluk kural olarak mirasla edinilen malvarlığının değeriyle sınırlıdır. Ancak envanter düzenleme, alacaklılara ilan ve ödeme, miras malvarlığının korunması gibi ilgili yasal usuller ve istisnalar birlikte doğrulanmalıdır.
Mirastan feragat etmek isteyen mirasçı, Medeni Kanun (民法) madde 1174’e göre miras hakkını öğrendiği günden itibaren 3 ay içinde yetkili mahkemeye yazılı irade bildirmelidir. Aile içinde alınmayacağı söylenmesi veya malvarlığının kullanılmaması tek başına kanunun aradığı biçimde yapılmış bir feragatin gerçekleştiği anlamına gelmez. Feragat edenin sonraki sıra mirasçısına veya temsil ilişkisine etkisi de aile bağı ve usul seyri esas alınarak doğrulanmalıdır.
Miras malvarlığı tasarruf edilmeden veya borç ödenmeden önce aktif ve pasif birlikte araştırılmalıdır. Alacaklıların varlığı, teminatlar, kefalet borçları, devam eden sözleşmeler ve vergilerin beyan edilip edilmediği doğrulanır; gerektiğinde envanter (遺產清冊) sunumu ve alacaklı usulü incelenir. Malları gizleme veya listeden eksik bırakma gibi kanunun saptadığı sorumluluk sınırını etkileyebilecek davranışlardan da kaçınılmalıdır.
Tayvan Maliye Bakanlığı (財政部) vergi portalının miras dosyası başvuru usulü rehberi 25 Haziran 2026’da güncellenmiş olup envanter sunumu ve feragate ilişkin mahkeme usulünün genel 3 aylık süresi ile miras vergisinin (遺產稅) genel 6 aylık beyan süresini açıklar. Ancak başlangıç noktası, uzatma, istisnalar ve yetki her dosyada doğrulanmalıdır; bu, kişisel son gün hesabı olarak kullanılmamalıdır.
Miras vergisi beyanı, nüfus tescili (戶籍) beyanı, taşınmaz ve araç ad değişikliği ile finans kuruluşlarının ödeme usulü birbirinden ayrı makam ve belgelere sahip olabilir. Mahkemeye sunulan feragat yazısı ile vergi idaresine miras vergisi beyanı aynı usul sanılmamalıdır. Birden fazla süre aynı anda işleyebileceği için her usulün başlangıç noktası ve belgelerinin ayrı bir takvimle yönetilmesi daha güvenlidir.
5. Sağ kalan ebeveynin velayet hak ve yükümlülükleri
Tayvan Medeni Kanunu (民法) madde 1089’a göre ebeveynlerden biri reşit olmayan çocuğa ilişkin hak ve yükümlülükleri kullanamazsa bunları kural olarak diğeri kullanır. Bu yüzden sağ kalan ebeveyn velayeti elinde tutuyorsa ve buna aykırı mahkeme kararı yoksa, o ebeveyn kural olarak velayet hak ve yükümlülüklerini kullanmaya devam eder. Ancak mevcut karar, velayetin sınırlanması veya durdurulması nedenleri, uluslararası unsurlar ve çocuğun üstün yararı (子女最佳利益) gibi somut olgulara göre mahkemenin müdahalesi gerekebilir.
Velayet hak ve yükümlülükleri, reşit olmayan çocuğun korunması ve eğitimi, yerleşim kararı, yasal temsil ve malvarlığı yönetimi gibi çeşitli içerikleri kapsayabilir. Her yetki ebeveynin kişisel yararına değil; çocuğun kişiliği ve malvarlığı yararını koruma yönünde kullanılmalıdır. Günlük korumaya dair değerlendirme ile önemli mal tasarrufundaki yasal temsil farklı inceleme isteyebilir.
Ölümden önceki ve sonraki aile bağına bakmak yetmez; mevcut boşanma kararları veya velayet kullanımına dair kararlar, hakkın sınırlanması veya durdurulması doğrulanmalıdır. Yabancı mahkeme kararı varsa Tayvan’daki tanıma ve etki ile başka devlette gereken usul de inceleme konusudur. Ebeveyn ile çocuğun çıkarının çatıştığı işlemde genel yasal temsilin yetip yetmediği ayrıca bakılmalıdır.
Velayet ile miras hukukta ayrı meselelerdir. Sağ kalan ebeveyn velayet hak ve yükümlülüklerini kullansa bile çocuğun miras aldığı malvarlığının maliki çocuktur; ebeveyn bunu kendi miras payı gibi ele alamaz. Ayrıca sağ kalan ebeveyn mirasçı olmasa da velayet konumu var olabilir; mirasçı olursa kendisi ile çocuk arasındaki çıkar çatışması (利益衝突) daha özenle doğrulanmalıdır.
6. Vasi atama ve mahkemenin müdahalesi
Tayvan Medeni Kanunu (民法) madde 1091’deki küçük vesayeti, küçüğün ebeveyni yoksa veya her ikisi velayet hak ve yükümlülüklerini kullanamıyorsa gündeme gelir. Ebeveynlerden birinin ölmüş olması tek başına küçük vesayetinin hemen başladığı sonucunu vermez. Önce sağ kalan ebeveynin velayet durumu, mevcut kararlar ve hakların fiilen kullanılıp kullanılamadığı doğrulanmalıdır.
Medeni Kanun (民法) madde 1093’e göre velayet hak ve yükümlülüklerini en son kullanan ebeveyn, vasiyetle küçüğe vasi (監護人) atayabilir. Bu kuralın uygulanması için vasiyet yasal şekli taşımalı ve atayan ebeveynin küçük vasisini atama yetkisi olmalıdır. Atama içeriği olsa bile vesayetin açılma şartları, vasinin niteliği ve kabulü, mahkemeye bildirim ve diğer denetim usulleri birlikte bakılmalıdır.
Vasiyetle geçerli atama yoksa veya atanan kişi görevi üstlenemiyorsa Medeni Kanun (民法) madde 1094’ün yasal sırası ile madde 1094-1’in mahkeme atama rejimi gündeme gelebilir. Mahkeme çocuğun üstün yararını somut olgulara göre inceler: küçüğün yaşı ve irade açıklama yeteneği, adayın ilişkisi ve bakım yeteneği, malvarlığı yönetiminin uygunluğu ve yaşamın istikrarı.
Akrabalar ve kanunun saptadığı diğer başvuru ehliyetine sahip kişiler, yasal neden varsa mahkemeden vasi atama veya değiştirme ya da başka gereken tedbiri isteyebilir. Bu, yalnızca aile bağıyla belirli bir adayın kendiliğinden vasi olacağı anlamına gelmez. Vasi, velayeti kullanan ebeveynle aynı kişi değildir; yetki kapsamı, envanter düzenleme, rapor ve mahkeme denetimine dair ayrı yükümlülükler yüklenebilir.
Vasi incelenirken koruma rolü ile malvarlığı yönetimi somut ayrılmalıdır. Uzun süre yurt dışında oturan aday, çocukla ekonomik çıkar ilişkisi olan aday veya varlık yönetiminde deneyimi kıt aday için tamamlayıcı mekanizma gerekip gerekmediği bakılır. Mahkeme fiili olgulara göre denetim yöntemi veya gereken tedbirleri değerlendirebilir.
7. Küçüğün miras malvarlığının korunması
Küçüğün mirasla edindiği malvarlığı ebeveynin malvarlığına karışmaz. Tayvan Medeni Kanunu (民法) madde 1087 ve 1088’e göre bu malvarlığı çocuğun özel malvarlığıdır (特有財產); baba, anne veya vasi onun maliki olmaz. Yönetim, kullanım, semere, yasal temsil ve tasarruf çocuğun yararına yapılmalıdır; çıkar çatışması veya önemli tasarrufta özel temsilci (特別代理人) atanması veya mahkeme müdahalesi gündeme gelebilir. Ebeveynlerin çocuğun miras malvarlığını sınırsız ve tek taraflı kullanabileceği düşünülmemelidir.
Özel malvarlığı, küçüğün kendisine ait malvarlığını belirtir. Miras alınan mevduat, taşınmaz, pay veya diğer haklar çocuğun malvarlığı olarak açıkça saptanıp yararına ayrı yönetilmelidir. Baba, anne veya vasi yönetimi üstlense bile malvarlığının sahibi olmaz; bunu kendi yaşam giderine veya borç ödemesine kullanmamalıdır.
Medeni Kanun (民法) madde 1088’deki yönetim, kullanım, semere ve tasarruf yetkileri çocuğun yararı amacına bağlıdır. Malın türü, tasarrufun gereği, karşılığın uygunluğu, bedelin saklanması ve kullanım planı kayda geçirilmelidir. Taşınmaz satışı, teminat verme, işletme yatırımı gibi değeri ve riski yüksek fiillerde başka mevzuatın izni veya mahkeme usulünün gerekip gerekmediği de doğrulanmalıdır.
Ebeveyn ile çocuk aynı miras malvarlığının birlikte mirasçısıysa veya birbirinin sözleşme tarafı olursa çıkar çatışması doğabilir. Medeni Kanun (民法) madde 1086’daki özel temsilci rejimi incelenmeli, paylaşım anlaşması veya yargı fiillerinde çocuğu kimin temsil edebileceği doğrulanmalıdır. Özel temsilci atanıp atanmayacağı yalnızca işlemin biçimine değil, ekonomik yararın fiilen çatışmasına göre bakılmalıdır.
Küçük vasisi malvarlığını yönetiyorsa envanter düzenleme, belge saklama, gelir ve giderin ayrılması ile mahkemeye rapor ve denetim kuralları uygulanabilir. Finans hesapları ve yatırım varlıkları çocuğun malvarlığı olduğu belirlenecek biçimde yönetilmeli, her gider amacı ve dayanağıyla kaydedilmelidir. Vesayet sona erdiğinde veya küçük erginliğe ulaştığında malvarlığı ve yönetim kaydının sorunsuz devri için belgeler baştan sistemli derlenmelidir.
Tröst veya sigorta kullanan plan da yalnızca sözleşme içeriğiyle güvenli sayılamaz. Mütevellinin (受託人) ve yararlananın kimliği, ödeme koşulları, yönetim ücreti, denetim mekanizması, değişiklik ve sona erme koşulları doğrulanmalı; saklı pay ve vergi meseleleri de birlikte incelenmelidir. Çocuğun bugünkü ihtiyacı ile gelecekteki yaşamı dengeli yansıtılmalı; malvarlığı yöneticisinin kolaylığı çocuğun yararının önüne geçmemelidir.
8. Uluslararası ailenin uygulanacak hukuku ve usulü
Uluslararası unsuru olan aileye Tayvan Medeni Kanunu’nun (民法) iç kuralı hemen uygulanmamalıdır. Tarafların uyrukluğu, yerleşim ve mutat mesken (經常居所), ölüm anındaki yaşam merkezi, malvarlığının bulunduğu yer, yurt dışında kurulmuş evlilik veya boşanma, mevcut velayet kararları uygulanacak hukuku ve yetkiyi etkileyebilir. Aynı aile içinde bile miras, evlilik mal rejimi, velayet, vesayet ve mal tescili farklı bağlanma noktalarına tabi olabilir.
Tayvan’ın yabancı unsuru olan medeni ilişkilere uygulanacak hukuku hakkındaki kanunu (涉外民事法律適用法), yabancı unsurlu medeni ilişkilerin uygulanacak hukukunu saptamanın başlangıç noktasıdır. Ancak yalnızca bu kanunu doğrulamak yetmeyebilir; mahkemenin uluslararası yargı yetkisi, yabancı kararların tanınması ve infazı ile antlaşmalar veya karşı devlet hukuku da birlikte incelenmelidir. Tayvan’da geçerli bir değerlendirmenin, yurt dışında bulunan malın devri için kabul edilip edilmeyeceği malın bulunduğu yerde ayrıca doğrulanmalıdır.
Yurt dışında düzenlenen vasiyet, düzenleme şekli, esas etki, çeviri ve tasdik (認證) ile vasiyetnamenin mahkemece tetkiki (檢認) veya infaz usulü incelenmelidir. Yabancı evlilik ve boşanma belgeleri ile soy bağı evrakı apostil veya konsolos tasdiki ve çeviri isteyebilir. Ad yazımı, pasaport bilgisi ve nüfus kaydı birbirinden farklıysa aynı kişi doğrulamasında ek belge istenebilir.
Velayet veya vesayete dair yabancı karar varsa bu kararın kesin olup olmadığı, hukuka uygun usul izlenip izlenmediği ve Tayvan’da tanınıp tanınamayacağı doğrulanmalıdır. Çocuk başka ülkede mutat meskene sahipse yerel mahkemenin yetkisi ve ivedi koruma tedbirleri de önemli olabilir. Hangi ülkenin usulünün önce yürütüleceği çocuğun üstün yararı ve infaz imkânı ile birlikte düşünülmelidir.
Vergide her devlet için ayrı beyan yükümlülüğü de doğabilir. Tayvan miras vergisi beyanının yurt dışı miras ve bağış vergisi (贈與稅), yurt dışı finans hesapları beyanı veya taşınmaz aktarım vergisiyle örtüşüp örtüşmediği doğrulanmalı, çifte vergilendirmeyi önleme kurallarına bakılmalıdır. Kur referans günü, varlık değerleme biçimi ve yükümlülerin kapsamı farklı olabileceği için bir ülkenin beyan sonucu olduğu gibi kopyalanmamalıdır.
9. Uygulama hazırlığı kontrol listesi
Aşağıdaki sıra, olguları eksiksiz toplamak ve birbirinden ayrı hak ile usulleri karıştırmamak için temel bir çerçevedir. Fiili sunum sırası yetkili makama ve dosyanın ivediliğine göre değişebilir; her adımın süresi ayrıca doğrulanmalıdır.
- Ölüm belgesi ve ölüm beyanı evrakı, aile bağı ve Tayvan nüfus tescili verileri, evlilik, boşanma ve evlat edinme kayıtları ile mevcut mahkeme kararları doğrulanır. Belge yabancıysa tasdik, çeviri ve ad yazımının örtüşmesi de denetlenir.
- Taşınmaz, mevduat, yatırım varlıkları, işletme payı ve taşınırlar ile alacaklar araştırılır; kredi, kefalet, vergi ve sözleşme borçları birlikte derlenir. Ad ve fiili mülkiyet ilişkisi, sigorta lehtarı, tröst, ortak malvarlığı ve sağken aktarım belgeleri ayrı işaretlenir.
- Vasiyet aslı ve düzenleme şekli, vasiyet ehliyeti, tanık veya noter şartları, vasiyetname infazcısı ve vasiyetle bırakılan kazandırma (遺贈) doğrulanır. Geçerli vasiyetin dağıtımı nasıl değiştirdiği ile saklı pay dâhil emredici kural sınırları birlikte incelenir.
- Yasal miras payı ile evlilik sonu kalan malvarlığı farkının dağıtımını isteme hakkı ayrı hesaplanır. Her rejimin hesap konusu, borçları, dışlama kalemleri, değerleme referans günü ve belgeler ayrılır; bir hesabın sonucu diğerine çift yansıtılmaz.
- Küçüğe bağlanan mallar belirlenir; yasal temsil, baba, anne veya vasinin yönetim kapsamı, çıkar çatışması ve özel temsilci gerekip gerekmediği doğrulanır. Hesaplar, defterler ve tasarruf bedelinin erginin kişisel malvarlığından ayrı saklanma yolu da hazırlanır.
- Mahkemenin feragat, envanter, vesayet ve özel temsilci usulü, vergi idaresinin miras vergisi beyanı, nüfus tescili ve mal tescili usulleri makamına göre ayrılır. Her usulün yetkisi, başlangıç noktası, sunulacak belgeler, tamamlama imkânı ve uzatma olup olmadığı doğrulanır; alındı belgesi ve suretler saklanır.
Belgeler toplanırken aslın saklandığı yer ile düzenleme ve referans günleri kaydedilmeli; elektronik dosya ve kâğıt belgeler aynı sınıflandırma sistemine göre derlenmelidir. Birden fazla birlikte mirasçı veya malvarlığı yöneticisi varsa kimin hangi belgeyi sakladığı ve hangi fiillerin onaylandığı yazılmalıdır. Küçüğün kişisel ve mali verileri, bunlara ihtiyaç duyan kişi ve makamlara verilecek biçimde erişimle yönetilmelidir.
İvedi koruma gereken malvarlığı ile olağan beyan usulü de ayrılmalıdır. Hesap veya işletme faaliyetinin durma riski, taşınmazın bozulması, alacağın zamanaşımı gibi hemen doğrulanacak olgular önce bakılır; ancak ivedilik gerekçesiyle yetkisiz tasarruf yapılmamalıdır. Mahkeme usulü ile vergi, nüfus ve tescil usullerinin seyri tek bir takvimde birlikte yönetmek yararlıdır.
10. Resmi kaynaklar
- Tayvan ulusal mevzuat veri tabanı: Medeni Kanun
- Tayvan Adalet Bakanlığı mevzuat arama sistemi: Medeni Kanun İngilizce metni
- Tayvan ulusal mevzuat veri tabanı: yabancı unsurlu medeni ilişkilere uygulanacak hukuk kanunu
- Tayvan Yargı Yuanı: küçük vasisi atama başvuru formu
- Tayvan Maliye Bakanlığı vergi portalı: miras dosyası başvuru usulü ve hazırlanacak belgeler
Resmi mevzuat sayfalarında hükmün değişiklik günü ve yürürlük günü doğrulanmalı; İngilizce metin bu yazının açıklaması ile asıl metni karşılaştırmak için yardımcı malzeme olarak kullanılmalıdır. Yargı Yuanı formu ve vergi portalı rehberi genel hazırlık yönünü gösterir ancak her dosyanın yetkisi ve sunum şartları, başvuru makamının en güncel rehberine göre ayrıca doğrulanmalıdır.
11. İlgili rehber
Bu yazı, Tayvan’daki miras, evlilik mal rejimi, velayet ve küçük vesayeti rejimini genel olarak açıklamak için eğitim amaçlı bir belgedir; tek tek miras veya aile dosyasına hukuki görüş değildir. Uygulanacak hukuk, usul ve sonuç, mirasçı çevresi, vasiyet, malvarlığı ve borçlar, evlilik mal rejimi, mevcut mahkeme kararları ve uluslararası unsurlara göre değişebilir. Feragat veya vergi beyanı gibi süreler hesaplanmadan veya malvarlığı tasarruf edilmeden önce en güncel resmi kaynaklar ve dosyanın olguları doğrulanmalıdır.
Avukat Wei Tseng (曾雋崴)
Sık sorulan sorular
- Vasiyet yoksa ve mirasçılar yalnızca eş ile 2 çocuksa miras payı nasıl olur?
- Tayvan Medeni Kanunu (民法) madde 1138 ve 1144’e göre eş, uygulanan sıradaki mirasçılarla birlikte mirasçı olur; altsoy (直系血親卑親屬) yasal mirasın 1. sırasıdır. Geçerli vasiyet (遺囑) yoksa, ilgili mirasçılar yalnızca eş ile 2 çocuksa ve mirastan feragat (拋棄繼承), mirastan yoksunluk (喪失繼承權), temsilen miras (代位繼承) veya sonucu değiştirecek başka olgu yoksa üç kişi kural olarak her biri 1/3 oranında miras alır. Bu, kuralı açıklamak için bir varsayımdır; belirli bir miras dosyasının sonucu değildir.
- Eşin kalan malvarlığı farkının dağıtımını isteme hakkı miras payı ile aynı hak mıdır?
- Hayır. Tayvan Medeni Kanunu (民法) madde 1030-1’deki evlilik sonu kalan malvarlığı farkının dağıtımı (剩餘財產差額分配) hakkı, yasal şartlar gerçekleştiğinde eşin ayrıca ileri sürebileceği bir haktır ve miras payından ayrı hesaplanmalıdır. Evlilik sırasında edinilen bütün mallar kendiliğinden hesaba girmez; sağ kalan eş miras malvarlığının yarısını mutlaka almaz. Mal rejimi, her malın edinme nedeni ve anı, borçlar ve yasal dışlama kalemleri doğrulandıktan sonra dosya değerlendirilmelidir.
- Ebeveynlerden biri ölünce sağ kalan ebeveynin velayeti ne olur?
- Tayvan Medeni Kanunu (民法) madde 1089’a göre ebeveynlerden biri reşit olmayan çocuğa ilişkin hak ve yükümlülükleri kullanamazsa bunları kural olarak diğeri kullanır. Bu yüzden sağ kalan ebeveyn velayeti (親權) elinde tutuyorsa ve buna aykırı mahkeme kararı yoksa, o ebeveyn kural olarak velayet hak ve yükümlülüklerini kullanmaya devam eder. Ancak mevcut karar, velayetin sınırlanması veya durdurulması nedenleri, uluslararası unsurlar ve çocuğun üstün yararı gibi somut olgulara göre mahkemenin müdahalesi gerekebilir.
- Sağ kalan ebeveyn, reşit olmayan çocuğun miras aldığı malvarlığını serbestçe kullanabilir mi?
- Hayır. Tayvan Medeni Kanunu (民法) madde 1087 ve 1088’e göre küçüğün mirasla edindiği malvarlığı çocuğun özel malvarlığıdır (特有財產); baba, anne veya vasi onun maliki olmaz. Yönetim, kullanım, semere, yasal temsil ve tasarruf çocuğun yararına yapılmalıdır; çıkar çatışması veya önemli tasarrufta özel temsilci (特別代理人) atanması veya mahkeme müdahalesi gündeme gelebilir. Ebeveynlerin çocuğun miras malvarlığını sınırsız ve tek taraflı kullanabileceği düşünülmemelidir.



