មរតកនិងសិទ្ធិឪពុកម្ដាយនៅតៃវ៉ាន់៖ សេចក្ដីណែនាំផ្លូវច្បាប់សម្រាប់គ្រួសារដែលនៅសល់

ពេលសមាជិកក្នុងគ្រួសារស្លាប់ នីតិវិធីដែលចាប់ផ្ដើមមិនមែនមានតែនីតិវិធីតែមួយឡើយ។ ត្រូវពិនិត្យបំបែកជារឿងនីមួយៗថាអ្នកណាជាអ្នកទទួលមរតក (繼承人) ទ្រព្យសម្បត្ដិនិងបំណុលណាខ្លះជាវត្ថុនៃមរតក ប្ដី ឬប្រពន្ធដែលនៅរស់មានសិទ្ធិតាមប្រព័ន្ធទ្រព្យសម្បត្ដិប្ដីប្រពន្ធ (夫妻財產制) ដាច់ដោយឡែកឬទេ អ្នកណាជាអ្នកប្រើអំណាចឪពុកម្ដាយចំពោះកូនមិនគ្រប់អាយុ (未成年子女權利義務之行使或負擔) ត្រូវការអាណាព្យាបាលកូនមិនគ្រប់អាយុ (未成年人監護) ឬទេ និងនឹងការពារទ្រព្យសម្បត្ដិដែលធ្លាក់ជារបស់កូនយ៉ាងណា។ រឿងទាំងនេះអាចមានឥទ្ធិពលដល់គ្នា ប៉ុន្ដែមូលដ្ឋានផ្លូវច្បាប់ និងលំដាប់វិនិច្ឆ័យ មិនដូចគ្នាឡើយ។

ជាពិសេស ត្រូវបំបែកភាគមរតកតាមច្បាប់ (應繼分) ចេញពីសិទ្ធិទាមទារចែកភាពខុសគ្នានៃទ្រព្យសម្បត្ដិនៅសល់រវាងប្ដីប្រពន្ធ (夫妻剩餘財產差額分配請求權) បំបែកអំណាចឪពុកម្ដាយចំពោះកូនមិនគ្រប់អាយុ ចេញពីការអាណាព្យាបាលកូនមិនគ្រប់អាយុ និងបំបែកតំណាងតាមច្បាប់ (法定代理) ចេញពីកម្មសិទ្ធិលើទ្រព្យសម្បត្ដិ។ បើយកសេចក្ដីសន្និដ្ឋាននៃរឿងមួយទៅប្រើនឹងរឿងផ្សេងដោយផ្ទាល់ អាចធ្វើឱ្យយល់ខុសអំពីអ្នកកាន់សិទ្ធិ វិសាលភាពនៃទ្រព្យសម្បត្ដិដែលយកមកគណនា ឬនីតិវិធីតុលាការដែលចាំបាច់។ ខ្លឹមសារខាងក្រោមជាការរៀបលំដាប់ពិនិត្យជាទូទៅ ដោយយកក្រមរដ្ឋប្បវេណី (民法) តៃវ៉ាន់ និងឯកសារនីតិវិធីផ្លូវការជាមូលដ្ឋាន។

1. អ្នកទទួលមរតកតាមច្បាប់ និងភាគមរតកតាមច្បាប់

តាមមាត្រា 1138 និងមាត្រា 1144 នៃក្រមរដ្ឋប្បវេណីតៃវ៉ាន់ ប្ដីប្រពន្ធទទួលមរតករួមនឹងអ្នកទទួលមរតកក្នុងលំដាប់ដែលមានសិទ្ធិ ហើយអ្នកស្នងសន្ដានុវង្សខ្សែផ្ទាល់ជាអ្នកទទួលមរតកតាមច្បាប់លំដាប់ទី 1។ បើគ្មានលិខិតបណ្ដាំដែលមានប្រសិទ្ធភាព មានអ្នកទទួលមរតកពាក់ព័ន្ធតែប្ដីប្រពន្ធនិងកូនពីរនាក់ និងគ្មានការលះបង់មរតក ការបាត់សិទ្ធិទទួលមរតក ការទទួលមរតកជំនួស ឬកាលៈទេសៈផ្សេងដែលគ្រប់ដើម្បីប្ដូរសេចក្ដីសន្និដ្ឋាន មនុស្សទាំងបីតាមធម្មតាមានភាគមរតកម្នាក់ៗ 1/3។ អត្ថបទនេះជាត្រឹមសម្មតិកម្មដើម្បីពន្យល់លក្ខខណ្ឌ មិនមែនជាសេចក្ដីវិនិច្ឆ័យអំពីរឿងមរតកជាក់លាក់ឡើយ។

មាត្រា 1138 កំណត់លំដាប់នៃអ្នកទទួលមរតកតាមច្បាប់ក្រៅពីប្ដីប្រពន្ធ តាមលំដាប់គឺអ្នកស្នងសន្ដានុវង្សខ្សែផ្ទាល់ ឪពុកម្ដាយ បងប្អូន (兄弟姊妹) និងជីតាជីដូន។ បើមានអ្នកទទួលមរតកក្នុងលំដាប់មុន អ្នកទទួលមរតកក្នុងលំដាប់ក្រោយតាមគោលការណ៍មិនទទួលមរតកមុនអ្នកនោះឡើយ។ ទោះក្នុងលំដាប់តែមួយ ក៏នៅត្រូវពិនិត្យពេលស្លាប់ ទំនាក់ទំនងឪពុកម្ដាយនិងកូន ទំនាក់ទំនងពីការចិញ្ចឹមកូនចិញ្ចឹម និងការទទួលមរតកជំនួស។ ដូច្នេះការរៀបចំឯកសារបង្ហាញទំនាក់ទំនងគ្រួសារទុកជាមុន ជារឿងសំខាន់។

ប្ដី ឬប្រពន្ធដែលនៅរស់មិនស្ថិតក្នុងលំដាប់ញាតិតាមមាត្រា 1138 ទេ តែទទួលមរតករួមនឹងអ្នកទទួលមរតកក្នុងលំដាប់ដែលអនុវត្ដពិតតាមមាត្រា 1144។ ទោះយ៉ាងណា សមាមាត្រជាក់លាក់នៃការទទួលមរតករួមគ្នា អាចខុសគ្នាតាមថាទទួលមរតករួមនឹងលំដាប់ណា។ លើសពីនេះ ថាមានហេតុបាត់សិទ្ធិទទួលមរតកឬទេ ថាមានការលះបង់មរតកស្របច្បាប់ឬទេ និងថាការទទួលមរតកជំនួសអ្នកស្នងសន្ដានុវង្សខ្សែផ្ទាល់ដែលបានស្លាប់ទៅមុន កើតឡើងឬទេ ក៏មានឥទ្ធិពលដល់លទ្ធផលដែរ។

ការដែលមរតកបានចាប់ផ្ដើមហើយ មិនធ្វើឱ្យអ្នកទទួលមរតកនីមួយៗក្លាយជាម្ចាស់ប្រាក់បញ្ញើ ឬអចលនទ្រព្យមុខធាតុណាមួយតែមួយមុខភ្លាមឡើយ។ ក្នុងទំនាក់ទំនងទទួលមរតករួមគ្នា អាចត្រូវពិនិត្យវិសាលភាពនៃទ្រព្យមរតកជាមុន រួចរៀបចំបំណុលនិងថ្លៃ រួចទើបកំណត់ថាទ្រព្យសម្បត្ដិនីមួយៗធ្លាក់ជារបស់អ្នកណា តាមកិច្ចព្រមព្រៀងចែកមរតក (遺產分割) ឬនីតិវិធីតុលាការ។ ដូច្នេះត្រូវបំបែកភាគមរតកតាមច្បាប់ដែលជាសមាមាត្រអរូបី ចេញពីការដែលទ្រព្យសម្បត្ដិមុខធាតុនីមួយៗនឹងធ្លាក់ជារបស់អ្នកណាជាចុងក្រោយ។

2. លិខិតបណ្ដាំ និងការកំណត់វិសាលភាពនៃទ្រព្យមរតក

លិខិតបណ្ដាំដែលមានប្រសិទ្ធភាព អាចកំណត់វិធីចែកទ្រព្យសម្បត្ដិឱ្យខុសពីមរតកតាមច្បាប់បាន។ ទោះយ៉ាងណា ត្រូវពិនិត្យទម្រង់នៃលិខិតបណ្ដាំ សមត្ថភាពធ្វើលិខិតបណ្ដាំ ការបកស្រាយ និងលទ្ធភាពអនុវត្ដតាមលិខិតបណ្ដាំ ព្រមទាំងពិនិត្យដែនកំណត់តាមបទប្បញ្ញត្ដិបង្ខំ ដែលរួមភាគដែលច្បាប់រក្សាទុក (特留分) ផងដែរ។ ត្រឹមការពិតថាមានលិខិតបណ្ដាំ មិនធ្វើឱ្យការកំណត់ថាទ្រព្យមរតកមុខធាតុនីមួយៗនឹងធ្លាក់ជារបស់អ្នកណាចប់ឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ បើលិខិតបណ្ដាំសរសេរទ្រព្យសម្បត្ដិតែខ្លះ វិធានមរតកតាមច្បាប់ក៏អាចអនុវត្ដចំពោះទ្រព្យសម្បត្ដិផ្នែកដែលនៅសល់។

មុនគណនាភាគមរតក ត្រូវកំណត់បញ្ជីទ្រព្យមរតក (遺產清冊) និងលក្ខណៈផ្លូវច្បាប់នៃទ្រព្យសម្បត្ដិនីមួយៗឱ្យច្បាស់ជាមុន។ ក្រៅពីអចលនទ្រព្យ ប្រាក់បញ្ញើ មូលបត្រ ភាគហ៊ុនក្នុងអាជីវកម្ម សិទ្ធិទាមទារ និងចលនទ្រព្យ នៅត្រូវពិនិត្យពីឯកសារនូវបំណុលរបស់អ្នកបន្សល់មរតក (被繼承人) ទំនួលខុសត្រូវក្នុងឋានៈអ្នកធានា ពន្ធដែលនៅជំពាក់ និងថ្លៃពាក់ព័ន្ធពិធីបុណ្យសព។ មិនគួរសន្និដ្ឋានពីឈ្មោះចុះបញ្ជី ឬឈ្មោះម្ចាស់គណនីតែមួយមុខឡើយ តែត្រូវស៊ើបអង្កេតភាពជាម្ចាស់ពិត សមាមាត្រក្នុងទ្រព្យសម្បត្ដិដែលកាន់ឈ្មោះរួម សិទ្ធិរបស់ភាគីទីបី (第三人) និងការដាក់ធានា។

ប្រាក់តាមកិច្ចសន្យាធានារ៉ាប់រង ឬប្រាក់ចូលនិវត្ដន៍ (退休金) ដែលជាការបង់មានការកំណត់អ្នកទទួលផលដាច់ដោយឡែក អាចត្រូវបានរៀបចំក្នុងលក្ខណៈខុសពីទ្រព្យមរតក ទៅតាមកិច្ចសន្យា និងច្បាប់ដែលអនុវត្ដ។ ចំណែកទ្រព្យសម្បត្ដិក្នុងទ្រាស់ (信託) ត្រូវពិនិត្យរចនាសម្ព័ន្ធនៃកិច្ចសន្យាទ្រាស់ និងសិទ្ធិទទួលផលតាមទ្រាស់ (信託受益權)។ ចំណែកការផ្ដល់ជាអំណោយពេលនៅរស់ (生前贈與) ឬការផ្ទេរទ្រព្យសម្បត្ដិ អាចភ្ជាប់នឹងបញ្ហាហៅសងវិញ ការយកមករួមគណនាក្នុងទ្រព្យមរតក (歸扣) ឬភាគដែលច្បាប់រក្សាទុក។ បើមានគណនី ឬអចលនទ្រព្យនៅក្រៅតៃវ៉ាន់ នៅត្រូវពិនិត្យច្បាប់នៃទីកន្លែងដែលទ្រព្យសម្បត្ដិនោះស្ថិត ប្រកបនឹងវិធានច្បាប់ដែលអនុវត្ដ (準據法) របស់តៃវ៉ាន់ផងដែរ។

ការស៊ើបអង្កេតទ្រព្យសម្បត្ដិមិនមែនជានីតិវិធីស្វែងរកតែសិទ្ធិទេ តែជានីតិវិធីដែលត្រូវយល់បំណុល និងហានិភ័យក្នុងនីតិវិធីជាមួយគ្នា។ ត្រូវប្រមូលលិខិតបញ្ជាក់សមតុល្យពីស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុ បញ្ជីអចលនទ្រព្យ ទិន្នន័យពន្ធ កិច្ចសន្យាធានារ៉ាប់រង ឯកសារទ្រាស់ សៀវភៅគណនីក្រុមហ៊ុន ព្រមទាំងឯកសារខ្ចីនិងធានា ដោយរៀបឱ្យត្រូវនឹងថ្ងៃដែលប្រើជាលក្ខខណ្ឌតែមួយ។ បើគណនាតែភាគមរតកណាមួយពេលទិន្នន័យនៅមិនគ្រប់ លទ្ធផលអាចខុសពីទ្រព្យសុទ្ធដែលចែកគ្នាបានពិត។

3. សិទ្ធិទាមទារចែកភាពខុសគ្នានៃទ្រព្យសម្បត្ដិនៅសល់របស់ប្ដីប្រពន្ធ

មិនមែនជាសិទ្ធិតែមួយទេ។ សិទ្ធិទាមទារចែកភាពខុសគ្នានៃទ្រព្យសម្បត្ដិនៅសល់រវាងប្ដីប្រពន្ធតាមមាត្រា 1030-1 នៃក្រមរដ្ឋប្បវេណីតៃវ៉ាន់ ជាសិទ្ធិដែលប្ដីប្រពន្ធអាចលើកឡើងដាច់ដោយឡែកបានពេលធាតុតាមច្បាប់គ្រប់ ហើយត្រូវគណនាបំបែកពីភាគមរតកតាមច្បាប់។ មិនមែនទ្រព្យសម្បត្ដិគ្រប់មុខធាតុដែលបានមកក្នុងអំឡុងអាពាហ៍ពិពាហ៍ ត្រូវយកមកគណនាដោយស្វ័យប្រវត្ដិឡើយ ហើយក៏មិនមែនប្ដី ឬប្រពន្ធដែលនៅរស់ត្រូវទទួលពាក់កណ្ដាលនៃទ្រព្យមរតកជានិច្ចដែរ។ ត្រូវពិនិត្យប្រព័ន្ធទ្រព្យសម្បត្ដិប្ដីប្រពន្ធ មូលហេតុនិងពេលបានមកនៃទ្រព្យសម្បត្ដិនីមួយៗ បំណុល ព្រមទាំងមុខធាតុដែលច្បាប់កំណត់មិនឱ្យយកមករួមគណនា រួចទើបវិនិច្ឆ័យតាមករណី។

សិទ្ធិទាមទារនេះប្រៀបធៀបផ្នែកដែលកើននៃទ្រព្យសម្បត្ដិក្រោយអាពាហ៍ពិពាហ៍ (婚後財產) របស់ប្ដីនិងប្រពន្ធនីមួយៗ តាមលក្ខខណ្ឌដែលច្បាប់កំណត់ នៅពេលប្រព័ន្ធទ្រព្យសម្បត្ដិតាមច្បាប់ (法定財產制) អស់។ សិទ្ធិនេះមានមូលហេតុកើតសិទ្ធិ ភាគីម្ខាងទៀត និងវិសាលភាពនៃទ្រព្យសម្បត្ដិដែលយកមកគណនា ខុសពីភាគមរតកដែលកើតព្រោះប្ដី ឬប្រពន្ធដែលនៅរស់មានឋានៈជាអ្នកទទួលមរតក។ បើសិទ្ធិទាមទារនោះកើតធាតុគ្រប់ អាចត្រូវយកលទ្ធផលនៃសិទ្ធិទាមទារនោះមកគិតជាមុន រួចទើបកំណត់ទ្រព្យសម្បត្ដិដែលនៅសល់របស់អ្នកបន្សល់មរតកជាទ្រព្យមរតក អាចជាចំណុចដែលត្រូវពិនិត្យ។

ក្នុងការគណនា មិនគួរមើលត្រឹមពាក្យថាជាទ្រព្យសម្បត្ដិដែលបានមកក្នុងអំឡុងអាពាហ៍ពិពាហ៍ទេ តែត្រូវពិនិត្យវិសាលភាពដែលក្រមរដ្ឋប្បវេណីកំណត់ឱ្យយកមករួម និងឱ្យកាត់ចេញ។ ទ្រព្យសម្បត្ដិដែលបានមកដោយមរតក ឬដោយការផ្ដល់ជាអំណោយ ព្រមទាំងសំណងទុក្ខវេទនា ដែលមិនមែនជាសំណងលើទ្រព្យ (慰撫金) អាចជាមុខធាតុដែលច្បាប់កំណត់មិនឱ្យយកមករួមគណនា ហើយនៅត្រូវគិតបំណុលដែលកើតក្នុងអំឡុងអាពាហ៍ពិពាហ៍ផងដែរ។ ថាប្ដីប្រពន្ធបានព្រមព្រៀងប្រើប្រព័ន្ធទ្រព្យសម្បត្ដិបែបផ្សេងឬទេ ទ្រព្យសម្បត្ដិបានមកពេលណានិងដោយមូលហេតុណា និងនឹងកំណត់ពេលដែលប្រើជាលក្ខខណ្ឌវាយតម្លៃទ្រព្យសម្បត្ដិយ៉ាងណា ត្រូវវិនិច្ឆ័យតាមភស្ដុតាងដែលមាន។

មាត្រា 1030-1 កំណត់ឱ្យតុលាការអាចកែចំនួនដែលនឹងចែកបាន បើលទ្ធផលនៃការចែកស្មើគ្នាជាការមិនយុត្ដិធម៌យ៉ាងច្បាស់។ ដូច្នេះត្រូវពិនិត្យកត្ដាដែលច្បាប់ទាមទារជាក់ស្ដែង ដូចជារយៈពេលអាពាហ៍ពិពាហ៍ ការងារផ្ទះនិងការថែទាំកូន ការចូលរួមផ្លូវសេដ្ឋកិច្ច កាលៈទេសៈក្នុងមុខរបរ ព្រមទាំងស្ថានភាពនៃការបានមកនិងការគ្រប់គ្រងទ្រព្យសម្បត្ដិ។ ដូច្នេះ ត្រឹមការប្រៀបធៀបឈ្មោះអ្នកកាន់កម្មសិទ្ធិ ឬរយៈពេលអាពាហ៍ពិពាហ៍ មិនអាចកំណត់ជាមុនបានថាសិទ្ធិទាមទារកើតធាតុគ្រប់ឬទេ និងមានចំនួនប៉ុន្មានឡើយ។

4. បំណុលនៃទ្រព្យមរតក និងការលះបង់មរតក

តាមមាត្រា 1148 នៃក្រមរដ្ឋប្បវេណីតៃវ៉ាន់ អ្នកទទួលមរតកទទួលទាំងសិទ្ធិនិងកាតព្វកិច្ចក្នុងផ្លូវទ្រព្យសម្បត្ដិរបស់អ្នកបន្សល់មរតក តាំងពីពេលមរតកចាប់ផ្ដើម លើកលែងតែសិទ្ធិនិងកាតព្វកិច្ចដែលជារបស់ផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អ្នកបន្សល់មរតក។ ទំនួលខុសត្រូវចំពោះបំណុលនៃទ្រព្យមរតក (繼承債務) តាមគោលការណ៍កំណត់ត្រឹមតម្លៃនៃទ្រព្យសម្បត្ដិដែលបានមកដោយមរតក។ ទោះយ៉ាងណា នៅត្រូវពិនិត្យនីតិវិធីតាមច្បាប់ និងករណីលើកលែងពាក់ព័ន្ធជាមួយគ្នា ដូចជាការរៀបបញ្ជីទ្រព្យមរតក ការប្រកាសជូនដំណឹងម្ចាស់បំណុលនិងការសងបំណុល ព្រមទាំងការរក្សាទ្រព្យមរតក។

អ្នកទទួលមរតកដែលចង់លះបង់មរតក ត្រូវបង្ហាញឆន្ទៈជាលាយលក្ខណ៍អក្សរទៅតុលាការដែលមានសមត្ថកិច្ច ក្នុងរយៈពេល 3 ខែគិតពីថ្ងៃដែលដឹងថាខ្លួនមានសិទ្ធិទទួលមរតក តាមមាត្រា 1174។ ត្រឹមប្រាប់ក្នុងចំណោមញាតិថានឹងមិនទទួល ឬត្រឹមមិនប្រើទ្រព្យសម្បត្ដិនោះ មិនអាចចាត់ទុកថាការលះបង់មរតកតាមទម្រង់ដែលច្បាប់កំណត់បានកើតហើយឡើយ។ ឥទ្ធិពលដល់អ្នកទទួលមរតកលំដាប់បន្ទាប់របស់អ្នកលះបង់ ឬដល់ទំនាក់ទំនងការទទួលមរតកជំនួស ក៏ត្រូវពិនិត្យដោយយកទំនាក់ទំនងគ្រួសារ និងដំណើរនៃនីតិវិធីជាលក្ខខណ្ឌ។

មុនចាត់ចែងទ្រព្យមរតក ឬសងបំណុល ត្រូវស៊ើបអង្កេតទាំងទ្រព្យសម្បត្ដិសកម្ម (積極財產) និងបំណុលអសកម្ម (消極財產) ជាមួយគ្នា។ ត្រូវពិនិត្យអត្ថិភាពនៃម្ចាស់បំណុល សិទ្ធិធានា បំណុលពីការធានា កិច្ចសន្យាដែលនៅមានឥទ្ធិពល និងការដាក់សេចក្ដីប្រកាសពន្ធ ហើយបើចាំបាច់ សូមពិនិត្យការដាក់បញ្ជីទ្រព្យមរតក និងនីតិវិធីពាក់ព័ន្ធម្ចាស់បំណុលផងដែរ។ លើសពីនេះ ត្រូវចៀសវាងកាលៈទេសៈដែលអាចប៉ះពាល់ដល់ការកំណត់ទំនួលខុសត្រូវតាមច្បាប់ ដូចជាការលាក់ទ្រព្យសម្បត្ដិ ឬការលះបង់មិនសរសេរទ្រព្យសម្បត្ដិក្នុងបញ្ជី។

សេចក្ដីណែនាំអំពីជំហានដាក់ពាក្យក្នុងរឿងមរតកនៃវិបផតថលពន្ធ (稅務入口網) ក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុតៃវ៉ាន់ (財政部) ត្រូវបានធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពនៅថ្ងៃទី 25 មិថុនា 2026 ដោយពន្យល់រយៈពេលទូទៅ 3 ខែសម្រាប់នីតិវិធីតុលាការក្នុងរឿងដាក់បញ្ជីទ្រព្យមរតក និងការលះបង់មរតក និងរយៈពេលទូទៅ 6 ខែសម្រាប់ការដាក់សេចក្ដីប្រកាសពន្ធមរតក (遺產稅)។ ទោះយ៉ាងណា ចំណុចចាប់ផ្ដើមរាប់ ការពន្យារពេល ករណីលើកលែង និងសមត្ថកិច្ច នៅត្រូវពិនិត្យតាមករណី ហើយមិនត្រូវយកសេចក្ដីណែនាំនេះទៅគណនាកាលកំណត់របស់បុគ្គលនីមួយៗឡើយ។

ការដាក់សេចក្ដីប្រកាសពន្ធមរតក ការជូនដំណឹងទៅស្ថាប័នបញ្ជីគ្រួសារ (戶籍) ការផ្ទេរឈ្មោះម្ចាស់កម្មសិទ្ធិលើអចលនទ្រព្យនិងយានយន្ដ ព្រមទាំងជំហានបង់ប្រាក់របស់ស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុ អាចមានស្ថាប័នទទួលបន្ទុក និងឯកសារដែលត្រូវដាក់ខុសគ្នា។ មិនគួរយល់ថាឯកសារលះបង់មរតកដែលដាក់ទៅតុលាការ និងការដាក់សេចក្ដីប្រកាសពន្ធមរតកទៅស្ថាប័នពន្ធ ជានីតិវិធីតែមួយឡើយ។ ដោយកាលកំណត់ច្រើនមុខធាតុអាចដំណើរការជាមួយគ្នា ការគ្រប់គ្រងចំណុចចាប់ផ្ដើមរាប់ និងភស្ដុតាងនៃនីតិវិធីនីមួយៗ ទុកក្នុងតារាងពេលដាច់ដោយឡែក ជាវិធីសុវត្ថិភាពជាង។

5. អំណាចឪពុកម្ដាយរបស់ឪពុកឬម្ដាយដែលនៅរស់

តាមមាត្រា 1089 នៃក្រមរដ្ឋប្បវេណីតៃវ៉ាន់ ពេលឪពុកឬម្ដាយម្ខាងមិនអាចប្រើអំណាចឪពុកម្ដាយចំពោះកូនមិនគ្រប់អាយុបាន តាមគោលការណ៍ឱ្យភាគីម្ខាងទៀតជាអ្នកប្រើអំណាចឪពុកម្ដាយនោះ។ ដូច្នេះ បើឪពុកឬម្ដាយដែលនៅរស់នៅមានអំណាចឪពុកម្ដាយចំពោះកូនមិនគ្រប់អាយុ ហើយគ្មានសាលដីកាតុលាការដែលមានខ្លឹមសារផ្ទុយ តាមធម្មតាអ្នកនោះនៅបន្ដប្រើអំណាចឪពុកម្ដាយនោះ។ ទោះយ៉ាងណា កាលៈទេសៈជាក់លាក់ ដូចជាសាលដីកាដែលមានស្រាប់ ហេតុនៃការកំណត់ឬផ្អាកសិទ្ធិឪពុកម្ដាយ ធាតុអន្ដរជាតិ និងប្រយោជន៍ខ្ពស់បំផុតរបស់កូន អាចធ្វើឱ្យត្រូវមានការចូលរួមរបស់តុលាការ។

សិទ្ធិនិងកាតព្វកិច្ចចំពោះកូនមិនគ្រប់អាយុអាចគ្រប់ដណ្ដប់ខ្លឹមសារច្រើនយ៉ាង ដូចជាការការពារនិងចិញ្ចឹមអប់រំកូនមិនគ្រប់អាយុ ការកំណត់ទីលំនៅរបស់កូន តំណាងតាមច្បាប់ និងការគ្រប់គ្រងទ្រព្យសម្បត្ដិ។ អំណាចនីមួយៗត្រូវប្រើទៅក្នុងផ្លូវការពារប្រយោជន៍ក្នុងភាពជាបុគ្គល និងប្រយោជន៍ក្នុងផ្លូវទ្រព្យសម្បត្ដិរបស់កូន មិនមែនដើម្បីប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ឪពុកឬម្ដាយឡើយ។ ការវិនិច្ឆ័យរឿងថែទាំក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ និងតំណាងតាមច្បាប់ក្នុងការចាត់ចែងទ្រព្យសម្បត្ដិមុខធាតុសំខាន់ អាចត្រូវការកម្រិតពិនិត្យខុសគ្នា។

មិនគួរមើលត្រឹមទំនាក់ទំនងគ្រួសារមុននិងក្រោយការស្លាប់ទេ តែត្រូវពិនិត្យសាលដីកាលែងលះដែលមានស្រាប់ សាលដីកាអំពីការប្រើសិទ្ធិនិងកាតព្វកិច្ចចំពោះកូន ព្រមទាំងថាមានការកំណត់ឬផ្អាកសិទ្ធិនោះឬទេ។ បើមានបញ្ជាដែលតុលាការនៅក្រៅតៃវ៉ាន់បានចេញ ការទទួលស្គាល់និងឥទ្ធិពលនៅតៃវ៉ាន់ ព្រមទាំងនីតិវិធីដែលចាំបាច់នៅប្រទេសផ្សេង ក៏ជារឿងដែលត្រូវពិនិត្យដែរ។ ចំណែកក្នុងនីតិកម្មដែលប្រយោជន៍របស់ឪពុកម្ដាយនិងរបស់កូនផ្ទុយគ្នា ត្រូវពិនិត្យដាច់ដោយឡែកថាតំណាងតាមច្បាប់ធម្មតាគ្រប់ឬទេ។

អំណាចឪពុកម្ដាយចំពោះកូនមិនគ្រប់អាយុ និងមរតក ជាបញ្ហាផ្សេងគ្នាក្នុងផ្លូវច្បាប់។ ទោះឪពុកឬម្ដាយដែលនៅរស់ប្រើអំណាចឪពុកម្ដាយចំពោះកូន ម្ចាស់ទ្រព្យសម្បត្ដិដែលកូនបានមកដោយមរតកនៅតែជាកូន ហើយឪពុកឬម្ដាយមិនអាចប្រព្រឹត្ដចំពោះទ្រព្យសម្បត្ដិនោះដូចភាគមរតករបស់ខ្លួនបានឡើយ។ លើសពីនេះ ទោះឪពុកឬម្ដាយដែលនៅរស់មិនមែនជាអ្នកទទួលមរតក ឋានៈក្នុងការប្រើសិទ្ធិនិងកាតព្វកិច្ចចំពោះកូនក៏អាចនៅមាន ហើយបើអ្នកនោះជាអ្នកទទួលមរតកផងដែរ កាន់តែត្រូវពិនិត្យលទ្ធភាពដែលផលប្រយោជន៍ផ្ទុយគ្នារវាងខ្លួននិងកូនឱ្យល្អិតល្អន់ជាង។

6. ការតែងតាំងអាណាព្យាបាល និងការចូលរួមរបស់តុលាការ

ការអាណាព្យាបាលកូនមិនគ្រប់អាយុតាមមាត្រា 1091 នៃក្រមរដ្ឋប្បវេណីតៃវ៉ាន់ កើតឡើងនៅពេលកូនមិនគ្រប់អាយុគ្មានឪពុកម្ដាយ ឬពេលឪពុកម្ដាយទាំងសងខាងមិនអាចប្រើអំណាចឪពុកម្ដាយចំពោះកូនបាន។ ត្រឹមការពិតថាឪពុកឬម្ដាយម្ខាងស្លាប់ មិនអាចសន្និដ្ឋានភ្លាមថាការអាណាព្យាបាលកូនមិនគ្រប់អាយុបានចាប់ផ្ដើមហើយឡើយ។ ត្រូវពិនិត្យជាមុនថាស្ថានភាពសិទ្ធិឪពុកម្ដាយរបស់ឪពុកឬម្ដាយដែលនៅរស់យ៉ាងណា មានសាលដីកាណាដែលមានស្រាប់ និងអ្នកនោះអាចប្រើសិទ្ធិបានពិតឬទេ។

តាមមាត្រា 1093 ឪពុកឬម្ដាយដែលជាអ្នកប្រើអំណាចឪពុកម្ដាយចំពោះកូនមិនគ្រប់អាយុជាចុងក្រោយ អាចតែងតាំងអាណាព្យាបាលរបស់កូនមិនគ្រប់អាយុដោយលិខិតបណ្ដាំបាន។ ដើម្បីឱ្យបទប្បញ្ញត្ដិនេះអនុវត្ដបាន លិខិតបណ្ដាំត្រូវមានទម្រង់តាមច្បាប់ និងឪពុកឬម្ដាយអ្នកតែងតាំងត្រូវមានអំណាចតែងតាំងអាណាព្យាបាលរបស់កូនមិនគ្រប់អាយុ។ ទោះមានលក្ខខណ្ឌតែងតាំងអាណាព្យាបាល ក៏នៅត្រូវពិនិត្យធាតុនៃការចាប់ផ្ដើមអាណាព្យាបាល លក្ខណៈសម្បត្ដិរបស់អាណាព្យាបាលនិងការទទួលកាតព្វកិច្ច ព្រមទាំងការជូនដំណឹងទៅតុលាការ និងនីតិវិធីត្រួតពិនិត្យផ្សេងជាមួយគ្នា។

ក្នុងករណីគ្មានការតែងតាំងអាណាព្យាបាលដោយលិខិតបណ្ដាំដែលមានប្រសិទ្ធភាព ឬអ្នកដែលត្រូវបានតែងតាំងមិនអាចទទួលកាតព្វកិច្ចបាន លំដាប់តាមច្បាប់ក្នុងមាត្រា 1094 និងវិធានតែងតាំងអាណាព្យាបាលដោយតុលាការតាមមាត្រា 1094-1 អាចក្លាយជាចំណុចដែលត្រូវពិនិត្យ។ តុលាការពិនិត្យប្រយោជន៍ខ្ពស់បំផុតរបស់កូន ដោយយកអង្គហេតុជាក់លាក់ ដូចជាអាយុនិងសមត្ថភាពបង្ហាញឆន្ទៈរបស់កូនមិនគ្រប់អាយុ ទំនាក់ទំនងនិងសមត្ថភាពថែទាំរបស់អ្នកដែលនឹងជាអាណាព្យាបាល ភាពសមស្របនៃការគ្រប់គ្រងទ្រព្យសម្បត្ដិ ព្រមទាំងភាពមានស្ថិរភាពក្នុងការរស់នៅ។

ញាតិ និងអ្នកមានសិទ្ធិដាក់ពាក្យផ្សេងតាមច្បាប់ អាចសុំទៅតុលាការឱ្យតែងតាំង ឬប្ដូរអាណាព្យាបាល ឬឱ្យមានបញ្ជាផ្សេងដែលចាំបាច់ បើមានហេតុតាមច្បាប់។ នេះមិនមានន័យថាអ្នកណាម្នាក់នឹងក្លាយជាអាណាព្យាបាលដោយស្វ័យប្រវត្ដិត្រឹមមានទំនាក់ទំនងគ្រួសារឡើយ។ អាណាព្យាបាលមិនមែនជាឋានៈតែមួយនឹងឪពុកឬម្ដាយដែលប្រើសិទ្ធិឪពុកម្ដាយទេ ហើយអាចមានកាតព្វកិច្ចដាច់ដោយឡែកក្នុងរឿងវិសាលភាពអំណាច ការរៀបបញ្ជីទ្រព្យសម្បត្ដិ ការរាយការណ៍ និងការស្ថិតក្រោមការត្រួតពិនិត្យរបស់តុលាការ។

ពេលពិនិត្យអ្នកអាណាព្យាបាល គួរបំបែកតួនាទីថែទាំការពារ ចេញពីតួនាទីគ្រប់គ្រងទ្រព្យសម្បត្ដិជាក់ស្ដែង។ ចំពោះអ្នកដែលរស់នៅក្រៅតៃវ៉ាន់យូរ អ្នកដែលមានផលប្រយោជន៍ផ្លូវសេដ្ឋកិច្ចផ្ទុយនឹងប្រយោជន៍របស់កូន ឬអ្នកដែលខ្វះបទពិសោធន៍គ្រប់គ្រងទ្រព្យសម្បត្ដិ គួរពិនិត្យថាត្រូវការយន្ដការបំពេញបន្ថែមឬទេ។ តុលាការអាចវិនិច្ឆ័យវិធីត្រួតពិនិត្យ ឬវិធានដែលចាំបាច់ ឱ្យត្រូវនឹងកាលៈទេសៈពិត។

7. ការការពារទ្រព្យសម្បត្ដិដែលកូនមិនគ្រប់អាយុបានមកដោយមរតក

ឪពុកម្ដាយមិនអាចប្រើទ្រព្យសម្បត្ដិដែលកូនមិនគ្រប់អាយុបានមកដោយមរតកបានដោយសេរីឡើយ។ តាមមាត្រា 1087 និងមាត្រា 1088 នៃក្រមរដ្ឋប្បវេណីតៃវ៉ាន់ ទ្រព្យសម្បត្ដិដែលកូនមិនគ្រប់អាយុបានមកដោយមរតក ជាទ្រព្យសម្បត្ដិផ្ទាល់ខ្លួនរបស់កូន ហើយឪពុកម្ដាយ ឬអាណាព្យាបាលមិនក្លាយជាម្ចាស់ពិតនៃទ្រព្យសម្បត្ដិនោះឡើយ។ ការគ្រប់គ្រង ការប្រើ ការទទួលផល តំណាងតាមច្បាប់ និងការចាត់ចែង ត្រូវធ្វើដើម្បីប្រយោជន៍របស់កូន ហើយបើមានផលប្រយោជន៍ផ្ទុយគ្នា ឬមានការចាត់ចែងមុខធាតុសំខាន់ ក៏អាចមានបញ្ហាថាត្រូវតែងតាំងអ្នកតំណាងពិសេស ឬឱ្យតុលាការចូលរួម។ មិនគួរយល់ថាឪពុកម្ដាយមានអំណាចគ្មានដែនកំណត់ ក្នុងការប្រើទ្រព្យសម្បត្ដិដែលកូនបានមកដោយមរតកតែម្ខាងឯងឡើយ។

ទ្រព្យសម្បត្ដិផ្ទាល់ខ្លួនរបស់កូន សំដៅទ្រព្យសម្បត្ដិដែលធ្លាក់ជារបស់កូនមិនគ្រប់អាយុខ្លួនឯង។ ប្រាក់បញ្ញើ អចលនទ្រព្យ ភាគហ៊ុន ឬសិទ្ធិផ្សេងដែលបានមកដោយមរតក ត្រូវសម្គាល់ឱ្យច្បាស់ថាជាទ្រព្យសម្បត្ដិរបស់កូន ហើយត្រូវគ្រប់គ្រងបំបែកដាច់ដើម្បីប្រយោជន៍របស់កូន។ ទោះឪពុកម្ដាយ ឬអាណាព្យាបាលទទួលកាតព្វកិច្ចគ្រប់គ្រង អ្នកនោះក៏មិនក្លាយជាម្ចាស់ពិតនៃទ្រព្យសម្បត្ដិនោះឡើយ ហើយមិនត្រូវយកទៅប្រើជាថ្លៃចំណាយរស់នៅរបស់ខ្លួន ឬសងបំណុលរបស់ខ្លួនឡើយ។

អំណាចគ្រប់គ្រង ការប្រើ ការទទួលផល និងការចាត់ចែងតាមមាត្រា 1088 ត្រូវបានចងនឹងគោលបំណងដើម្បីប្រយោជន៍របស់កូន។ ដូច្នេះជារឿងសំខាន់ដែលត្រូវកត់ទុកជាភស្ដុតាងនូវប្រភេទទ្រព្យសម្បត្ដិ ភាពចាំបាច់នៃការចាត់ចែង ភាពសមស្របនៃថ្នូរ ព្រមទាំងការរក្សានិងផែនការប្រើប្រាក់ដែលបានពីការចាត់ចែងនោះ។ ចំពោះអំពើដែលមានតម្លៃនិងហានិភ័យខ្ពស់ ដូចជាការលក់អចលនទ្រព្យ ការយកទៅធានា ឬការវិនិយោគក្នុងអាជីវកម្ម នៅត្រូវពិនិត្យផងដែរថាត្រូវទទួលការអនុញ្ញាតតាមច្បាប់ផ្សេង ឬត្រូវឆ្លងនីតិវិធីតុលាការឬទេ។

ក្នុងករណីឪពុកម្ដាយនិងកូនជាអ្នកទទួលមរតករួមក្នុងទ្រព្យមរតកតែមួយ ឬជាភាគីកិច្ចសន្យាចំពោះគ្នា អាចកើតផលប្រយោជន៍ផ្ទុយគ្នា។ ដូច្នេះត្រូវពិនិត្យប្រព័ន្ធអ្នកតំណាងពិសេសតាមមាត្រា 1086 និងពិនិត្យថាអ្នកណាអាចធ្វើជំនួសកូនក្នុងការព្រមព្រៀងចែកមរតក ឬក្នុងការដំណើរការសំណុំរឿង។ ថាត្រូវតែងតាំងអ្នកតំណាងពិសេសឬទេ ត្រូវពិនិត្យដោយយកលក្ខខណ្ឌថាប្រយោជន៍ក្នុងផ្លូវសេដ្ឋកិច្ចផ្ទុយគ្នាពិតឬទេ មិនមែនមើលត្រឹមទម្រង់នៃនីតិកម្មឡើយ។

ក្នុងករណីអាណាព្យាបាលកូនមិនគ្រប់អាយុជាអ្នកគ្រប់គ្រងទ្រព្យសម្បត្ដិ វិធានអំពីការរៀបបញ្ជីទ្រព្យសម្បត្ដិ ការរក្សាភស្ដុតាង ការបំបែកចំណូលចេញពីចំណាយ ការរាយការណ៍ទៅតុលាការ និងការត្រួតពិនិត្យ អាចអនុវត្ដ។ គណនីហិរញ្ញវត្ថុ និងទ្រព្យសម្បត្ដិដែលយកទៅវិនិយោគ ត្រូវគ្រប់គ្រងក្នុងលក្ខណៈដែលសម្គាល់បានថាជាទ្រព្យសម្បត្ដិរបស់កូន ហើយចំណាយត្រូវកត់គោលបំណងនិងមូលហេតុ។ គួររៀបឯកសារជាប្រព័ន្ធតាំងពីដើម ដើម្បីប្រគល់បន្ដទ្រព្យសម្បត្ដិ និងកំណត់ត្រាគ្រប់គ្រងបានរលូន ពេលការអាណាព្យាបាលអស់ ឬពេលកូនដល់អាយុគ្រប់។

ផែនការដែលប្រើទ្រាស់ ឬការធានារ៉ាប់រង ក៏មិនអាចសន្និដ្ឋានថាមានសុវត្ថិភាពពីខ្លឹមសារកិច្ចសន្យាតែមួយមុខបានឡើយ។ ត្រូវពិនិត្យអ្នកទទួលទុកទ្រព្យសម្បត្ដិ និងអ្នកទទួលផល លក្ខខណ្ឌបង់ប្រាក់ កម្រៃគ្រប់គ្រង យន្ដការត្រួតពិនិត្យ ព្រមទាំងលក្ខខណ្ឌផ្លាស់ប្ដូរនិងអស់ ហើយត្រូវពិនិត្យបញ្ហាភាគដែលច្បាប់រក្សាទុក និងបញ្ហាពន្ធជាមួយគ្នា។ គួរឆ្លុះបញ្ចាំងទាំងភាពចាំបាច់បច្ចុប្បន្ន និងការរស់នៅនាពេលអនាគតរបស់កូនឱ្យមានតុល្យភាព ប៉ុន្ដែមិនត្រូវឱ្យភាពងាយស្រួលរបស់អ្នកគ្រប់គ្រងទ្រព្យសម្បត្ដិសំខាន់ជាងប្រយោជន៍របស់កូនឡើយ។

8. ច្បាប់ដែលអនុវត្ដ និងនីតិវិធីសម្រាប់គ្រួសារដែលភ្ជាប់នឹងពីរប្រទេសឬពីរតំបន់ឡើងទៅ

ចំពោះគ្រួសារដែលភ្ជាប់នឹងពីរប្រទេសឬពីរតំបន់ឡើងទៅ (តៃវ៉ាន់ និងប្រទេសផ្សេងមួយទៀត) មិនត្រូវយកវិធានក្នុងស្រុកនៃក្រមរដ្ឋប្បវេណីតៃវ៉ាន់មកអនុវត្ដភ្លាមឡើយ។ សញ្ជាតិរបស់ភាគី ទីលំនៅ (住所) និងទីលំនៅធម្មតា (經常居所) មជ្ឈមណ្ឌលរស់នៅពេលស្លាប់ ទីកន្លែងស្ថិតនៃទ្រព្យសម្បត្ដិ អាពាហ៍ពិពាហ៍ឬការលែងលះដែលកើតនៅក្រៅតៃវ៉ាន់ ព្រមទាំងសាលដីកាអំពីសិទ្ធិនិងកាតព្វកិច្ចចំពោះកូនដែលមានស្រាប់ អាចមានឥទ្ធិពលដល់ការវិនិច្ឆ័យច្បាប់ដែលអនុវត្ដ និងសមត្ថកិច្ច។ ទោះក្នុងគ្រួសារតែមួយ មរតក ប្រព័ន្ធទ្រព្យសម្បត្ដិប្ដីប្រពន្ធ សិទ្ធិនិងកាតព្វកិច្ចចំពោះកូន ការអាណាព្យាបាល និងការចុះបញ្ជីទ្រព្យសម្បត្ដិ ក៏អាចស្ថិតក្រោមចំណុចភ្ជាប់ខុសគ្នា។

ច្បាប់ស្ដីពីការអនុវត្ដច្បាប់រដ្ឋប្បវេណីមានធាតុអន្ដរជាតិ (涉外民事法律適用法) តៃវ៉ាន់ ជាចំណុចចាប់ផ្ដើមសម្រាប់កំណត់ច្បាប់ដែលអនុវត្ដចំពោះទំនាក់ទំនងផ្លូវរដ្ឋប្បវេណីមានធាតុក្រៅតៃវ៉ាន់។ ទោះយ៉ាងណា ការពិនិត្យត្រឹមច្បាប់នេះអាចមិនគ្រប់ ហើយនៅត្រូវពិនិត្យសមត្ថកិច្ចតុលាការអន្ដរជាតិ ការទទួលស្គាល់និងការប្រតិបត្ដិសាលដីកានៅក្រៅតៃវ៉ាន់ ព្រមទាំងសន្ធិសញ្ញា ឬច្បាប់នៃប្រទេសពាក់ព័ន្ធជាមួយគ្នា។ ចំណែកថាសាលដីកាដែលមានឥទ្ធិពលនៅតៃវ៉ាន់ នឹងប្រើបានផ្ទាល់នឹងការផ្ទេរទ្រព្យសម្បត្ដិដែលស្ថិតនៅក្រៅតៃវ៉ាន់ឬទេ ក៏ត្រូវពិនិត្យដាច់ដោយឡែកនៅទីកន្លែងដែលទ្រព្យសម្បត្ដិនោះស្ថិត។

លិខិតបណ្ដាំដែលធ្វើនៅក្រៅតៃវ៉ាន់ ត្រូវពិនិត្យទម្រង់នៃការធ្វើលិខិតបណ្ដាំ ឥទ្ធិពលក្នុងផ្លូវខ្លឹមសារ ការបកប្រែនិងការផ្ទៀងផ្ទាត់ភាពត្រឹមត្រូវនៃឯកសារ (認證) ព្រមទាំងនីតិវិធីផ្ទៀងផ្ទាត់/សុពលភាពនៃលិខិតបណ្ដាំ (檢認) ឬការអនុវត្ដតាមលិខិតបណ្ដាំ។ ចំពោះលិខិតបញ្ជាក់អាពាហ៍ពិពាហ៍និងលែងលះនៅក្រៅតៃវ៉ាន់ ព្រមទាំងឯកសារបង្ហាញទំនាក់ទំនងកំណើត អាចត្រូវមាន Apostille ឬការផ្ទៀងផ្ទាត់ដោយស្ថានកុងស៊ុល ព្រមទាំងការបកប្រែដែលបានផ្ទៀងផ្ទាត់។ បើការសរសេរឈ្មោះ ទិន្នន័យក្នុងលិខិតឆ្លងដែន និងកំណត់ត្រាក្នុងបញ្ជីគ្រួសារ មិនត្រូវគ្នា អាចត្រូវហៅឯកសារបន្ថែមក្នុងជំហានបញ្ជាក់ថាជាបុគ្គលតែមួយ។

បើមានសាលដីកានៅក្រៅតៃវ៉ាន់អំពីសិទ្ធិនិងកាតព្វកិច្ចចំពោះកូន ឬការអាណាព្យាបាល ត្រូវពិនិត្យថាសាលដីកានោះជាដាច់ខាតហើយឬទេ បានធ្វើដោយឆ្លងនីតិវិធីស្របច្បាប់ឬទេ និងនឹងត្រូវបានទទួលស្គាល់នៅតៃវ៉ាន់ឬទេ។ បើកូនមានទីលំនៅធម្មតានៅក្រៅតៃវ៉ាន់ សមត្ថកិច្ចរបស់តុលាការនៅទីនោះ និងវិធានការពារបន្ទាន់ ក៏អាចសំខាន់ដែរ។ ចំណែកថានឹងដំណើរការនីតិវិធីនៃប្រទេសណាមុន ត្រូវពិនិត្យប្រយោជន៍ខ្ពស់បំផុតរបស់កូន ប្រកបនឹងលទ្ធភាពអនុវត្ដតាមលទ្ធផលនោះ។

ក្នុងផ្លូវពន្ធ កាតព្វកិច្ចដាក់សេចក្ដីប្រកាសដាច់ដោយឡែកក៏អាចកើតក្នុងប្រទេសនីមួយៗ។ ត្រូវពិនិត្យថាការដាក់សេចក្ដីប្រកាសពន្ធមរតកនៅតៃវ៉ាន់ ស្ទួននឹងពន្ធមរតកនិងពន្ធអំណោយ (贈與稅) នៅក្រៅតៃវ៉ាន់ ការជូនដំណឹងគណនីហិរញ្ញវត្ថុនៅក្រៅតៃវ៉ាន់ ឬពន្ធពីការផ្ទេរអចលនទ្រព្យឬទេ ហើយត្រូវពិនិត្យបទប្បញ្ញត្ដិអំពីការលុបពន្ធស្ទួនផងដែរ។ ដោយថ្ងៃដែលប្រើជាលក្ខខណ្ឌអត្រាប្ដូរប្រាក់ វិធីវាយតម្លៃទ្រព្យសម្បត្ដិ និងវិសាលភាពនៃអ្នកមានកាតព្វកិច្ចបង់ពន្ធ អាចខុសគ្នា ដូច្នេះមិនត្រូវយកលទ្ធផលដាក់សេចក្ដីប្រកាសនៃប្រទេសមួយទៅប្រើស្ទួននឹងប្រទេសផ្សេងដោយផ្ទាល់ឡើយ។

9. បញ្ជីពិនិត្យសម្រាប់ការត្រៀមក្នុងផ្លូវអនុវត្ដ

លំដាប់ខាងក្រោមជាក្របខណ្ឌមូលដ្ឋានសម្រាប់ប្រមូលអង្គហេតុឱ្យគ្រប់ និងដើម្បីមិនច្រឡំរវាងសិទ្ធិនិងនីតិវិធីខុសគ្នា។ ដោយលំដាប់ដាក់ពាក្យពិតអាចខុសគ្នាតាមស្ថាប័នដែលមានសមត្ថកិច្ច និងភាពបន្ទាន់នៃរឿង ត្រូវពិនិត្យកាលកំណត់នៃជំហាននីមួយៗដាច់ដោយឡែក។

1. ពិនិត្យលិខិតបញ្ជាក់ការស្លាប់ និងឯកសារជូនដំណឹងការស្លាប់ ទំនាក់ទំនងគ្រួសារ និងឯកសារបញ្ជីគ្រួសារតៃវ៉ាន់ កំណត់ត្រាអាពាហ៍ពិពាហ៍ លែងលះ និងការចិញ្ចឹមកូនចិញ្ចឹម ព្រមទាំងសាលដីកាតុលាការដែលមានស្រាប់។ បើជាឯកសារធ្វើនៅក្រៅតៃវ៉ាន់ សូមពិនិត្យការផ្ទៀងផ្ទាត់ភាពត្រឹមត្រូវនៃឯកសារ ការបកប្រែ និងភាពត្រូវគ្នានៃការសរសេរឈ្មោះផងដែរ
2. ស៊ើបអង្កេតអចលនទ្រព្យ ប្រាក់បញ្ញើ ទ្រព្យសម្បត្ដិដែលយកទៅវិនិយោគ ភាគហ៊ុនក្នុងអាជីវកម្ម និងចលនទ្រព្យ ព្រមទាំងសិទ្ធិទាមទារ រួមនឹងប្រមូលប្រាក់កម្ចី ការធានា ពន្ធ និងបំណុលតាមកិច្ចសន្យាជាមួយគ្នា។ សូមសម្គាល់បំបែកឈ្មោះអ្នកកាន់កម្មសិទ្ធិនឹងភាពជាម្ចាស់ពិត អ្នកទទួលផលតាមកិច្ចសន្យាធានារ៉ាប់រង ទ្រាស់ ទ្រព្យសម្បត្ដិដែលកាន់រួមគ្នា និងឯកសារផ្ទេរទ្រព្យសម្បត្ដិពេលនៅរស់
3. ពិនិត្យដើមលិខិតបណ្ដាំ និងទម្រង់នៃការធ្វើលិខិតបណ្ដាំ សមត្ថភាពធ្វើលិខិតបណ្ដាំ លក្ខខណ្ឌសាក្សីឬការផ្ទៀងផ្ទាត់ដោយសារការី (公證) អ្នកប្រតិបត្ដិលិខិតបណ្ដាំ (遺囑執行人) និងខ្លឹមសារនៃការផ្ដល់តាមលិខិតបណ្ដាំ (遺贈)។ ព្រមទាំងពិនិត្យថាលិខិតបណ្ដាំដែលមានប្រសិទ្ធភាពប្ដូរការចែកទ្រព្យសម្បត្ដិយ៉ាងណា ប្រកបនឹងដែនកំណត់តាមបទប្បញ្ញត្ដិបង្ខំ ដែលរួមភាគដែលច្បាប់រក្សាទុក
4. គណនាភាគមរតកតាមច្បាប់បំបែកពីសិទ្ធិទាមទារចែកភាពខុសគ្នានៃទ្រព្យសម្បត្ដិនៅសល់រវាងប្ដីប្រពន្ធ។ សូមបំបែកវិសាលភាពនៃទ្រព្យសម្បត្ដិដែលយកមកគណនា បំណុល មុខធាតុដែលកាត់ចេញ ថ្ងៃដែលប្រើជាលក្ខខណ្ឌវាយតម្លៃ និងភស្ដុតាងនៃប្រព័ន្ធនីមួយៗ ចេញពីគ្នា ហើយមិនយកលទ្ធផលគណនានៃភាគីម្ខាងទៅគណនាស្ទួនក្នុងភាគីម្ខាងទៀត
5. សម្គាល់ទ្រព្យសម្បត្ដិដែលធ្លាក់ជារបស់កូនមិនគ្រប់អាយុ និងពិនិត្យតំណាងតាមច្បាប់ វិសាលភាពគ្រប់គ្រងរបស់ឪពុកម្ដាយឬអាណាព្យាបាល ផលប្រយោជន៍ផ្ទុយគ្នា និងភាពចាំបាច់នៃការតែងតាំងអ្នកតំណាងពិសេស។ ព្រមទាំងរៀបវិធីរក្សាគណនី សៀវភៅគណនី និងប្រាក់ដែលបានពីការចាត់ចែង បំបែកពីទ្រព្យសម្បត្ដិផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អ្នកគ្រប់អាយុ
6. បំបែកនីតិវិធីតុលាការក្នុងរឿងលះបង់មរតក បញ្ជីទ្រព្យមរតក ការអាណាព្យាបាល និងអ្នកតំណាងពិសេស ចេញពីការដាក់សេចក្ដីប្រកាសពន្ធមរតកទៅស្ថាប័នពន្ធ ការជូនដំណឹងទៅស្ថាប័នបញ្ជីគ្រួសារ និងនីតិវិធីចុះបញ្ជីទ្រព្យសម្បត្ដិ ដោយបំបែកតាមស្ថាប័ន។ សូមពិនិត្យសមត្ថកិច្ច ចំណុចចាប់ផ្ដើមរាប់ ឯកសារដែលត្រូវដាក់ លទ្ធភាពកែបន្ថែម និងការពន្យារពេលនៃនីតិវិធីនីមួយៗ ព្រមទាំងរក្សាបង្កាន់ដៃទទួលពាក្យ និងច្បាប់ចម្លង

ពេលប្រមូលឯកសារ គួរកត់ទីកន្លែងរក្សាដើម ថ្ងៃចេញឯកសារ និងថ្ងៃដែលប្រើជាលក្ខខណ្ឌនៃទិន្នន័យ។ គួររៀបឯកសារអេឡិចត្រូនិក និងឯកសារក្រដាស តាមប្រព័ន្ធចាត់ថ្នាក់តែមួយ។ បើមានអ្នកទទួលមរតករួម ឬអ្នកគ្រប់គ្រងទ្រព្យសម្បត្ដិច្រើននាក់ ត្រូវកត់ថាអ្នកណារក្សាឯកសារណា និងបានយល់ព្រមចំពោះអំពើណា។ ចំណែកទិន្នន័យផ្ទាល់ខ្លួន និងទិន្នន័យហិរញ្ញវត្ថុរបស់កូនមិនគ្រប់អាយុ ត្រូវគ្រប់គ្រងសិទ្ធិចូលឱ្យបើកតែដល់បុគ្គលនិងស្ថាប័នដែលចាំបាច់។

ត្រូវបំបែកទ្រព្យសម្បត្ដិដែលចាំបាច់មានវិធានរក្សាបន្ទាន់ ចេញពីនីតិវិធីដាក់ពាក្យធម្មតាផងដែរ។ សូមពិនិត្យជាមុនថាមានកាលៈទេសៈដែលត្រូវមើលភ្លាមឬទេ ដូចជាហានិភ័យដែលគណនី ឬប្រតិបត្ដិការអាជីវកម្មនឹងផ្អាក ការខូចខាតដល់អចលនទ្រព្យ ឬអាជ្ញាយុកាលរលត់ (消滅時效) នៃសិទ្ធិទាមទារ ប៉ុន្ដែមិនត្រូវលើកភាពបន្ទាន់ដើម្បីចាត់ចែងទ្រព្យសម្បត្ដិដោយគ្មានអំណាចឡើយ។ ការគ្រប់គ្រងដំណើរនៃនីតិវិធីតុលាការ និងនីតិវិធីពន្ធ បញ្ជីគ្រួសារ និងការចុះបញ្ជី ទុកក្នុងតារាងពេលតែមួយ មានប្រយោជន៍។

10. ឯកសារផ្លូវការ

• មូលដ្ឋានទិន្នន័យច្បាប់ជាតិតៃវ៉ាន់ (全國法規資料庫)៖ ក្រមរដ្ឋប្បវេណី (民法)
• ប្រព័ន្ធស្វែងរកច្បាប់ក្នុងបន្ទុកក្រសួងយុត្ដិធម៌តៃវ៉ាន់ (法務部)៖ ក្រមរដ្ឋប្បវេណីភាសាអង់គ្លេស
• មូលដ្ឋានទិន្នន័យច្បាប់ជាតិតៃវ៉ាន់៖ ច្បាប់ស្ដីពីការអនុវត្ដច្បាប់រដ្ឋប្បវេណីមានធាតុអន្ដរជាតិ (涉外民事法律適用法)
• សភាតុលាការ (司法院)៖ ទម្រង់ពាក្យសុំតែងតាំងអាណាព្យាបាលកូនមិនគ្រប់អាយុ
• វិបផតថលពន្ធ ក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុតៃវ៉ាន់៖ ជំហានដាក់ពាក្យក្នុងរឿងមរតក និងឯកសារដែលត្រូវត្រៀម

ក្នុងទំព័រច្បាប់ផ្លូវការ សូមពិនិត្យថ្ងៃកែបន្ថែម និងថ្ងៃចូលជាធរមាននៃបទប្បញ្ញត្ដិ។ ចំណែកអត្ថបទភាសាអង់គ្លេស សូមប្រើជាឯកសារជំនួយសម្រាប់ប្រៀបធៀបសេចក្ដីពន្យល់នេះនឹងបទប្បញ្ញត្ដិដើមប៉ុណ្ណោះ។ ទម្រង់ពាក្យរបស់សភាតុលាការ និងសេចក្ដីណែនាំក្នុងវិបផតថលពន្ធ បង្ហាញទិសដៅត្រៀមជាទូទៅ ប៉ុន្ដែសមត្ថកិច្ច និងលក្ខខណ្ឌដាក់ឯកសារនៃរឿងនីមួយៗ នៅត្រូវពិនិត្យពីសេចក្ដីណែនាំថ្មីបំផុតរបស់ស្ថាប័នទទួលពាក្យដាច់ដោយឡែក។

11. ព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធ

• រឿងដែលការិយាល័យទទួលធ្វើ
• របៀបកំណត់វិសាលភាពការងារ និងថ្លៃសេវា
• របៀបទាក់ទងការិយាល័យ

---

អត្ថបទនេះជាឯកសារសម្រាប់គោលបំណងសិក្សា សម្រាប់ពន្យល់ប្រព័ន្ធមរតក ប្រព័ន្ធទ្រព្យសម្បត្ដិប្ដីប្រពន្ធ ការប្រើសិទ្ធិនិងកាតព្វកិច្ចចំពោះកូនមិនគ្រប់អាយុ និងការអាណាព្យាបាលកូនមិនគ្រប់អាយុនៅតៃវ៉ាន់ជាទូទៅ មិនមែនជាយោបល់ផ្លូវច្បាប់សម្រាប់រឿងមរតក ឬរឿងគ្រួសារជាក់លាក់ឡើយ។ ច្បាប់ដែលអនុវត្ដ នីតិវិធី និងលទ្ធផល អាចខុសគ្នាតាមវិសាលភាពនៃអ្នកទទួលមរតក លិខិតបណ្ដាំ ទ្រព្យសម្បត្ដិនិងបំណុល ប្រព័ន្ធទ្រព្យសម្បត្ដិប្ដីប្រពន្ធ សាលដីកាតុលាការដែលមានស្រាប់ ព្រមទាំងធាតុអន្ដរជាតិ។ មុនគណនាកាលកំណត់ ដូចជាការលះបង់មរតក ឬការដាក់សេចក្ដីប្រកាសពន្ធ ឬមុនចាត់ចែងទ្រព្យសម្បត្ដិ សូមលោកអ្នកពិនិត្យឯកសារផ្លូវការថ្មីបំផុត និងអង្គហេតុជាក់លាក់ជាមុន។

មេធាវីស្ដ្រី Wei Tseng (曾雋崴)