သေတမ်းစာ (遺囑) မရှိဘဲ အိမ်ထောင်ဖက်နှင့် သားသမီး နှစ်ဦးသာ အမွေဆက်ခံသူ ဖြစ်ပါက အမွေဝေစု မည်သို့နည်း။

ထိုင်ဝမ် တရားမဥပဒေ (民法) ပုဒ်မ 1138 နှင့် ပုဒ်မ 1144 အရ အိမ်ထောင်ဖက်သည် ထိုအဆင့်ရှိ အမွေဆက်ခံသူနှင့် အတူ အမွေဆက်ခံပြီး၊ တိုက်ရိုက်မျိုးဆက် (直系血親卑親屬) သည် ဥပဒေအရ အမွေ၏ အဆင့် 1 ဖြစ်သည်။ သက်ရောက်သော သေတမ်းစာ မရှိဘဲ အိမ်ထောင်ဖက်နှင့် သားသမီး နှစ်ဦးသာ သက်ဆိုင်သော အမွေဆက်ခံသူ ဖြစ်ကာ၊ အမွေစွန့်လွှတ်ခြင်း (拋棄繼承)၊ အမွေအခွင့်အရေး ဆုံးရှုံးခြင်း (喪失繼承權)၊ ကိုယ်စားအမွေဆက်ခံခြင်း (代位繼承) သို့မဟုတ် ကောက်ချက် ပြောင်းစေနိုင်သော အခြား အခြေအနေ မရှိပါက၊ လူသုံးဦးသည် အခြေခံအားဖြင့် တစ်ဦးချင်း 3 ပုံ 1 ပုံစီ အမွေဆက်ခံသည်။ ဤသည် ရှင်းပြရန် ယူဆချက်သာ ဖြစ်ပြီး၊ တစ်ခုချင်း အမွေအမှု၏ ကောက်ချက် မဟုတ်ပါ။

ထိုင်ဝမ် အမွေနှင့် မိဘအာဏာ: ကျန်ရစ်သော မိသားစုအတွက် ဥပဒေလမ်းညွှန်

စာအိတ်ထဲမှ စာရွက်တစ်ရွက် ထုတ်ယူခြင်းလက်တစ်ဖက်က စာအိတ်ကို ငြိမ်အောင် ကိုင်ထားပြီး အခြားလက်က မျဉ်းပါသော စာရွက်တစ်ရွက်ကို ဆွဲထုတ်၍ ပုံ၏ ညာဘက်ရှိ စားပွဲပေါ်တွင် ချထားသည်။ စာရွက်ကို လွှတ်ပြီးနောက် လက်ကို ကိုယ်ဘက်သို့ ပြန်ရုပ်သည်။အမွေကိစ္စ ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ရန် စာရွက်စာတမ်း ပြင်ဆင်ပုံကို ဖော်ပြသည့် AI ဖြင့် ဖန်တီးထားသော စိတ်ကူးယဉ်မြင်ကွင်း ဖြစ်သည်။ စာရွက်သည် မြင်ကွင်းအတွက် အသုံးအဆောင်သာဖြစ်ပြီး တကယ့်သေတမ်းစာ သို့မဟုတ် အမှုမှတ်တမ်း မဟုတ်ပါ။ ပိုင်ဆိုင်မှု လွှဲပြောင်းခြင်း သို့မဟုတ် တရားရုံးဆုံးဖြတ်ချက်ကို မဖော်ပြပါ။

မိသားစုဝင် သေဆုံးသည့်အခါ လုပ်ငန်းစဉ် တစ်ခုတည်း မစပါ။ မည်သူ အမွေဆက်ခံသူ (繼承人) ဖြစ်သည်၊ မည်သည့် ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ကြွေး အမွေပစ္စည်း ဖြစ်သည်၊ ကျန်ရစ်သော အိမ်ထောင်ဖက်တွင် သီးခြား အိမ်ထောင်ဖက် ပိုင်ဆိုင်မှုစနစ် အခွင့်အရေး ရှိသည် မရှိသည်၊ အရွယ်မရောက်သေးသော သားသမီးအပေါ် မိဘအာဏာဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးနှင့် တာဝန် မည်သူ ကျင့်သုံးသည်၊ အရွယ်မရောက်သေးသူ အုပ်ထိန်းခြင်း (未成年人監護) လိုသည် မလိုသည်၊ သားသမီးထံ ရောက်သော ပိုင်ဆိုင်မှု မည်သို့ ကာကွယ်မည်ကို သီးခြား ကြည့်ရသည်။ ဤပြဿနာများ အချင်းချင်း သက်ရောက်နိုင်သော်လည်း ဥပဒေအခြေခံနှင့် ဆုံးဖြတ်အစဉ် မတူပါ။

အထူးသဖြင့် ဥပဒေအရ အမွေဝေစုနှင့် အိမ်ထောင်ဖက် ကျန်ရှိပိုင်ဆိုင်မှု ကွာခြားချက် ခွဲဝေတောင်းဆိုခွင့်၊ မိဘအာဏာနှင့် အရွယ်မရောက်သေးသူ အုပ်ထိန်းခြင်း၊ ဥပဒေအရ ကိုယ်စားပြုခွင့်နှင့် ပိုင်ဆိုင်မှု ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ကို ခွဲရသည်။ အချက်တစ်ခု၏ ကောက်ချက်ကို အခြားအချက်သို့ တိုက်ရိုက် ရွှေ့ပါက အခွင့်အရေးပိုင်ရှင်၊ တွက်ချက်ပစ္စည်း သို့မဟုတ် လိုအပ်သော တရားရုံးလုပ်ငန်းစဉ်ကို မှားနားလည်နိုင်သည်။ အောက်ပါ အကြောင်းအရာသည် ထိုင်ဝမ် တရားမဥပဒေနှင့် တရားဝင် လုပ်ငန်းစဉ် အချက်အလက်အပေါ် အခြေခံ၍ အထွေထွေ စစ်ဆေးအစဉ် စုစည်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။

1. ဥပဒေအရ အမွေဆက်ခံသူနှင့် အမွေဝေစု

ထိုင်ဝမ် တရားမဥပဒေ ပုဒ်မ 1138 နှင့် ပုဒ်မ 1144 အရ အိမ်ထောင်ဖက်သည် ထိုအဆင့်ရှိ အမွေဆက်ခံသူနှင့် အတူ အမွေဆက်ခံပြီး၊ တိုက်ရိုက်မျိုးဆက်သည် ဥပဒေအရ အမွေ၏ အဆင့် 1 ဖြစ်သည်။ သက်ရောက်သော သေတမ်းစာ မရှိဘဲ အိမ်ထောင်ဖက်နှင့် သားသမီး နှစ်ဦးသာ သက်ဆိုင်သော အမွေဆက်ခံသူ ဖြစ်ကာ၊ အမွေစွန့်လွှတ်ခြင်း၊ အမွေအခွင့်အရေး ဆုံးရှုံးခြင်း၊ ကိုယ်စားအမွေဆက်ခံခြင်း သို့မဟုတ် ကောက်ချက် ပြောင်းစေနိုင်သော အခြား အခြေအနေ မရှိပါက၊ လူသုံးဦးသည် အခြေခံအားဖြင့် တစ်ဦးချင်း 3 ပုံ 1 ပုံစီ အမွေဆက်ခံသည်။ ဤသည် ရှင်းပြရန် ယူဆချက်သာ ဖြစ်ပြီး၊ တစ်ခုချင်း အမွေအမှု၏ ကောက်ချက် မဟုတ်ပါ။

တရားမဥပဒေ ပုဒ်မ 1138 သည် အိမ်ထောင်ဖက်မှအပ ဥပဒေအရ အမွေဆက်ခံသူ၏ အဆင့်ကို တိုက်ရိုက်မျိုးဆက်၊ မိဘ၊ ညီအစ်ကိုမောင်နှမ (兄弟姊妹)၊ အဘိုးအဘွား အစဉ်ဖြင့် သတ်မှတ်သည်။ ရှေ့အဆင့် အမွေဆက်ခံသူ ရှိပါက နောက်အဆင့် အမွေဆက်ခံသူသည် အခြေခံအားဖြင့် ထိုသူထက် ရှေ့မတင်ပါ။ တူညီသော အဆင့်အတွင်းတွင်လည်း သေဆုံးချိန်၊ မိဘသားသမီးဆက်စပ်မှု၊ မွေးစားဆက်စပ်မှု၊ ကိုယ်စားအမွေဆက်ခံခြင်း ရှိသည် မရှိသည်ကို စစ်ရသောကြောင့် မိသားစုဆက်စပ်မှု အထောက်အထား ဦးစွာ စုရသည်။

ကျန်ရစ်သော အိမ်ထောင်ဖက်သည် ပုဒ်မ 1138 က သတ်မှတ်သော ဆွေမျိုး အမွေအဆင့်တွင် ပါသော နောက်အဆင့် အမွေဆက်ခံသူ မဟုတ်ဘဲ၊ ပုဒ်မ 1144 အရ အမှန်တကယ် သက်ရောက်သော အဆင့်ရှိ အမွေဆက်ခံသူနှင့် အတူ အမွေဆက်ခံသည်။ သို့သော် အတူအမွေဆက်ခံမှု၏ တိကျသော အချိုးသည် မည်သည့် အဆင့်နှင့် အတူ ဆက်ခံသည်အပေါ် မူတည်၍ ကွဲပြားနိုင်သည်။ အမွေအခွင့်အရေး ဆုံးရှုံး အကြောင်းရင်း ရှိသည် မရှိသည်၊ တရားဝင် အမွေစွန့်လွှတ်ခြင်း ရှိသည် မရှိသည်၊ ဦးစွာ သေဆုံးသော တိုက်ရိုက်မျိုးဆက်ကို ကိုယ်စားပြုသော ကိုယ်စားအမွေဆက်ခံခြင်း တည်ရှိသည် မရှိသည်တို့လည်း ရလဒ်ကို သက်ရောက်သည်။

အမွေ စတင်သည်ဆိုရုံဖြင့် အမွေဆက်ခံသူ တစ်ဦးချင်းက သီးခြား ငွေစာရင်း သို့မဟုတ် အိမ်ခြံမြေကို ချက်ချင်း တစ်ဦးတည်း ပိုင်သည် မဟုတ်ပါ။ အတူအမွေဆက်ခံ ဆက်ဆံရေးတွင် အမွေပိုင်ဆိုင်မှု နယ်ပယ် စစ်ခြင်း၊ ကြွေးနှင့် ကုန်ကျစရိတ် စီခြင်း၊ ခွဲဝေသဘောတူညီချက် (遺產分割) သို့မဟုတ် တရားရုံးလုပ်ငန်းစဉ် ဖြတ်၍ ပိုင်ဆိုင်မှု တစ်ခုချင်း၏ ခွဲဝေမှုကို သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် စိတ္တဇ ဥပဒေအရ အမွေဝေစုနှင့် သီးခြား ပိုင်ဆိုင်မှု၏ နောက်ဆုံး ခွဲဝေမှုကို ခွဲရသည်။

2. သေတမ်းစာနှင့် အမွေပိုင်ဆိုင်မှု သတ်မှတ်ခြင်း

သက်ရောက်သော သေတမ်းစာသည် ဥပဒေအရ အမွေနှင့် မတူသော ခွဲဝေနည်း သတ်မှတ်နိုင်သည်။ သို့သော် သေတမ်းစာပုံစံ၊ သေတမ်းစာလုပ်နိုင်စွမ်း၊ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခြင်းနှင့် အကောင်အထည်ဖော်နိုင်မှုကို စစ်ရပြီး၊ ဥပဒေက သီးသန့်ထားသော ဝေစု (特留分) အပါအဝင် မဖြစ်မနေ စည်းမျဉ်း ကန့်သတ်ချက်ကိုလည်း အတူ စစ်ရသည်။ သေတမ်းစာ ရှိသည်ဆိုရုံဖြင့် အမွေပိုင်ဆိုင်မှုအားလုံး၏ ခွဲဝေမှု သတ်မှတ်ပြီး ဖြစ်သည် မဟုတ်သည့်အပြင်၊ သေတမ်းစာတွင် ပိုင်ဆိုင်မှု အချို့သာ ရေးထားပါက ကျန်ပိုင်ဆိုင်မှုတွင် ဥပဒေအရ အမွေ စည်းမျဉ်း သက်ရောက်နိုင်သည်။

အမွေဝေစု မတွက်မီ အမွေပိုင်ဆိုင်မှုစာရင်း (遺產清冊) နှင့် ဥပဒေသဘောကို ဦးစွာ သတ်မှတ်ရသည်။ အိမ်ခြံမြေ၊ ငွေစာရင်း၊ ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်၊ လုပ်ငန်းရှယ်ယာ၊ ကြွေးယူခွင့်နှင့် ရွှေ့ပြောင်းပစ္စည်းသာမက အမွေပေးသူ (被繼承人) ၏ ကြွေး၊ အာမခံတာဝန်၊ မပေးရသေးသော အခွန်နှင့် ဈာပနဆိုင်ရာ ကုန်ကျစရိတ်ကိုလည်း အထောက်အထားဖြင့် စစ်ရသည်။ မှတ်ပုံတင် သို့မဟုတ် စာရင်းအမည်သက်သက်ဖြင့် မဆုံးဖြတ်ဘဲ အနှစ်သာရပိုင်ဆိုင်မှု၊ ပူးတွဲအမည် ဝေစု၊ တတိယပုဂ္ဂိုလ်၏ အခွင့်အရေးနှင့် အာမခံပစ္စည်း ထားရှိမှုကိုလည်း စုံစမ်းရသည်။

အကျိုးခံစားသူ သီးခြား သတ်မှတ်ထားသော အာမခံငွေ သို့မဟုတ် အငြိမ်းစားကြေး (退休金) ကဲ့သို့သော ပေးချေမှုသည် စာချုပ်နှင့် သက်ရောက်သော ဥပဒေအရ အမွေပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် မတူသော နည်းဖြင့် ကိုင်တွယ်နိုင်သည်။ ယုံကြည်အပ်နှံပိုင်ဆိုင်မှု (信託) သည် ယုံကြည်အပ်နှံစာချုပ် ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် အကျိုးခံစားခွင့် စစ်ရပြီး၊ သက်ရှိထင်ရှား အလှူ (生前贈與) သို့မဟုတ် ပိုင်ဆိုင်မှု လွှဲခြင်းသည် ပြန်တောင်းခြင်း၊ ထည့်တွက်ခြင်း (歸扣) သို့မဟုတ် ဥပဒေက သီးသန့်ထားသော ဝေစု ပြဿနာနှင့် ဆက်နိုင်သည်။ နိုင်ငံခြားရှိ စာရင်း သို့မဟုတ် အိမ်ခြံမြေ ရှိပါက ထိုတည်ရှိရာ၏ ဥပဒေနှင့် ထိုင်ဝမ်၏ သက်ရောက်ဥပဒေ (準據法) စည်းမျဉ်းကိုလည်း အတူ ကြည့်ရသည်။

ပိုင်ဆိုင်မှု စုံစမ်းခြင်းသည် အခွင့်အရေးသာ ရှာသော လုပ်ငန်းစဉ် မဟုတ်ဘဲ ကြွေးနှင့် လုပ်ထုံးအန္တရာယ်ကို အတူ နားလည်သော လုပ်ငန်းစဉ် ဖြစ်သည်။ ငွေကြေးအဖွဲ့ ကျန်ငွေသက်သေ၊ အိမ်ခြံမြေမှတ်ပုံတင်၊ အခွန်အချက်အလက်၊ အာမခံစာချုပ်၊ ယုံကြည်အပ်နှံစာရွက်၊ ကုမ္ပဏီစာရင်း၊ ချေးငွေနှင့် အာမခံ စာရွက်များကို တန်ဖိုးဖြတ်နေ့နှင့် ကိုက်အောင် စီရသည်။ အချက်အလက် မပြည့်သေးဘဲ သီးခြား အမွေဝေစုသာ တွက်ပါက အမှန်တကယ် ခွဲဝေနိုင်သော အသားတင် အမွေပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ကွာနိုင်သည်။

3. အိမ်ထောင်ဖက်၏ ကျန်ရှိပိုင်ဆိုင်မှု ကွာခြားချက် ခွဲဝေတောင်းဆိုခွင့်

အမွေဝေစုနှင့် တူသော အခွင့်အရေး မဟုတ်ပါ။ ထိုင်ဝမ် တရားမဥပဒေ ပုဒ်မ 1030-1 အရ အိမ်ထောင်ဖက် ကျန်ရှိပိုင်ဆိုင်မှု ကွာခြားချက် ခွဲဝေတောင်းဆိုခွင့်သည် ဥပဒေသတ်မှတ် လိုအပ်ချက် ပြည့်သည့်အခါ အိမ်ထောင်ဖက်က သီးခြား တောင်းဆိုနိုင်သော အခွင့်အရေးဖြစ်ပြီး၊ ဥပဒေအရ အမွေဝေစုနှင့် ခွဲ၍ တွက်ရသည်။ အိမ်ထောင်ကာလ ရရှိသော ပိုင်ဆိုင်မှုအားလုံး အလိုအလျောက် တွက်ချက်ပစ္စည်း ဖြစ်သည် မဟုတ်သည့်အပြင်၊ ကျန်ရစ်သော အိမ်ထောင်ဖက်က အမွေပိုင်ဆိုင်မှု၏ တစ်ဝက် မဖြစ်မနေ ရသည်လည်း မဟုတ်ပါ။ အိမ်ထောင်ဖက် ပိုင်ဆိုင်မှုစနစ်၊ ပိုင်ဆိုင်မှု တစ်ခုချင်း ရရှိရခြင်း အကြောင်းနှင့် အချိန်၊ ကြွေးနှင့် ဥပဒေသတ်မှတ် ဖယ်ထုတ်ပစ္စည်းများကို စစ်ပြီး တစ်ခုချင်း ဆုံးဖြတ်ရသည်။

ဤတောင်းဆိုခွင့်သည် ဥပဒေသတ်မှတ် ပိုင်ဆိုင်မှုစနစ် (法定財產制) ကုန်ဆုံးသည့်အခါ အိမ်ထောင်ဖက် တစ်ဦးချင်း၏ အိမ်ထောင်ပြုပြီးနောက် ပိုင်ဆိုင်မှု (婚後財產) တိုးတက်မှုကို ဥပဒေစံနှုန်းအရ နှိုင်းယှဉ်သည်။ ကျန်ရစ်သော အိမ်ထောင်ဖက်သည် အမွေဆက်ခံသူ ဖြစ်သောကြောင့် ရရှိသည့် အမွေဝေစုနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ဤတောင်းဆိုခွင့်၏ ဥပဒေအခြေခံ၊ မည်သူ့အပေါ် တောင်းဆိုသည်နှင့် တွက်ချက်ရာတွင် ထည့်သွင်းသော ပိုင်ဆိုင်မှုတို့ မတူပါ။ ထိုတောင်းဆိုချက် တည်ရှိပါက ထိုရလဒ်ကို ဦးစွာ ထည့်တွက်ပြီးမှ အမွေပေးသူထံ ကျန်သော ပိုင်ဆိုင်မှုကို အမွေပိုင်ဆိုင်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်ရနိုင်သည်။

တွက်ချက်ရာတွင် အိမ်ထောင်ကာလ ရရှိသော ပိုင်ဆိုင်မှုဟူသော စကားသာ မကြည့်ဘဲ တရားမဥပဒေက သတ်မှတ်သော ထည့်၊ ဖယ် နယ်ပယ်ကို စစ်ရသည်။ အမွေ သို့မဟုတ် အလှူဖြင့် ရသော ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လျော်ကြေး (慰撫金) စသည့် ဥပဒေသတ်မှတ် ဖယ်ထုတ်ပစ္စည်း ရှိနိုင်ပြီး၊ အိမ်ထောင်ကာလ ဖြစ်ပေါ်သော ကြွေးကိုလည်း ထည့်စဉ်းစားရသည်။ အိမ်ထောင်ဖက်က အခြား ပိုင်ဆိုင်မှုစနစ် သဘောတူထားသည် မထားသည်၊ ပိုင်ဆိုင်မှု ရရှိချိန်နှင့် အကြောင်း၊ ပိုင်ဆိုင်မှုတန်ဖိုး စံအချိန် မည်သို့ သတ်မှတ်သည်ကို အထောက်အထားအရ ဆုံးဖြတ်သည်။

တရားမဥပဒေ ပုဒ်မ 1030-1 သည် ညီတူညီမျှ ခွဲဝေရလဒ် ထင်ရှားစွာ မမျှတပါက တရားရုံးက ခွဲဝေပမာဏ ပြင်ဆင်နိုင်ရန် သတ်မှတ်သည်။ အိမ်ထောင်ကာလ၊ အိမ်အလုပ်နှင့် သားသမီး ပြုစုခြင်း၊ စီးပွားရေး ပံ့ပိုးမှု၊ အလုပ်အကိုင် အခြေအနေ၊ ပိုင်ဆိုင်မှု ရရှိနှင့် စီမံအခြေအနေ စသည့် ဥပဒေက တောင်းဆိုသော အချက်များကို တိကျစွာ စစ်ရသည်။ ထို့ကြောင့် အမည် နှိုင်းယှဉ်ခြင်း သို့မဟုတ် အိမ်ထောင်ကာလသက်သက်ဖြင့် တောင်းဆိုချက် တည်ရှိသည် မရှိသည်နှင့် ပမာဏကို ကြိုမသတ်မှတ်နိုင်ပါ။

4. အမွေကြွေးနှင့် အမွေစွန့်လွှတ်ခြင်း

ထိုင်ဝမ် တရားမဥပဒေ ပုဒ်မ 1148 အရ အမွေဆက်ခံသူသည် အမွေ စတင်သည့်အချိန်မှ အမွေပေးသူ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးနှင့် တာဝန်ကို အကျုံးဝင် ဆက်ခံသော်လည်း၊ ပုဂ္ဂိုလ်နှင့် ခွဲ၍မရသော အခွင့်အရေးနှင့် တာဝန်ကို ဖယ်သည်။ အမွေကြွေး (繼承債務) အပေါ် တာဝန်သည် အခြေခံအားဖြင့် အမွေဖြင့် ရသော ပိုင်ဆိုင်မှု တန်ဖိုးကို ကန့်သတ်သည်။ သို့သော် ပိုင်ဆိုင်မှုစာရင်း ရေးသားခြင်း၊ ကြွေးရှင်ထံ ကြေညာခြင်းနှင့် ပေးဆပ်ခြင်း၊ အမွေပိုင်ဆိုင်မှု ထိန်းသိမ်းခြင်း စသည့် ဆက်စပ် ဥပဒေလုပ်ငန်းစဉ်နှင့် ချွင်းချက်ကို အတူ စစ်ရသည်။

အမွေစွန့်လွှတ်လိုသော အမွေဆက်ခံသူသည် တရားမဥပဒေ ပုဒ်မ 1174 အရ အမွေအခွင့်အရေး သိသည့်နေ့မှ 3 လအတွင်း တာဝန်ရှိ တရားရုံးထံ စာဖြင့် ဆန္ဒ ဖော်ပြရသည်။ မိသားစုအတွင်း မယူဟု ပြောခြင်း သို့မဟုတ် ပိုင်ဆိုင်မှု မသုံးခြင်းသက်သက်ဖြင့် ဥပဒေပုံစံ အမွေစွန့်လွှတ်ခြင်း တည်ရှိသည်ဟု မမြင်သင့်ပါ။ စွန့်လွှတ်သူ၏ နောက်အဆင့် အမွေဆက်ခံသူ သို့မဟုတ် ကိုယ်စားဆက်ဆံရေးအပေါ် သက်ရောက်မှုကိုလည်း မိသားစုဆက်စပ်မှုနှင့် လုပ်ငန်းစဉ် တိုးတက်မှုအပေါ် အခြေခံ၍ စစ်ရသည်။

အမွေပိုင်ဆိုင်မှု လွှဲပြောင်းစီမံခြင်း သို့မဟုတ် ကြွေး ပေးဆပ်ခြင်း မတိုင်မီ ပိုင်ဆိုင်မှု (積極財產) နှင့် ကြွေး (消極財產) ကို အတူ စုံစမ်းရသည်။ ကြွေးရှင် ရှိသည် မရှိသည်၊ အာမခံပစ္စည်းအခွင့်အရေး၊ အာမခံကြွေး၊ ဆက်ရှိသော စာချုပ်နှင့် အခွန်ကြေညာချက် ရှိသည် မရှိသည်ကို စစ်ပြီး၊ လိုအပ်ပါက ပိုင်ဆိုင်မှုစာရင်း တင်ခြင်းနှင့် ကြွေးရှင် လုပ်ငန်းစဉ် စစ်သည်။ ပိုင်ဆိုင်မှု ဖုံးကွယ်ခြင်း သို့မဟုတ် စာရင်းမှ ကျန်ခဲ့ခြင်းကဲ့သို့ ဥပဒေက သတ်မှတ်သော တာဝန်ကန့်သတ်မှုကို သက်ရောက်နိုင်သော အခြေအနေကိုလည်း ရှောင်ရသည်။

ထိုင်ဝမ် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန (財政部) အခွန်ဝင်ပေါက် (稅務入口網) ၏ အမွေအမှု လျှောက်လွှာလုပ်ငန်းစဉ် လမ်းညွှန်ကို 2026 ခုနှစ် ဇွန် 25 ရက်တွင် ပြင်ဆင်ခဲ့ပြီး၊ ပိုင်ဆိုင်မှုစာရင်း တင်ခြင်းနှင့် အမွေစွန့်လွှတ်ခြင်းဆိုင်ရာ တရားရုံးလုပ်ငန်းစဉ်၏ အထွေထွေ 3 လ ကာလနှင့် အမွေအခွန် (遺產稅) ကြေညာခြင်း၏ အထွေထွေ 6 လ ကာလကို ရှင်းပြသည်။ သို့သော် စတင်ရေတွက်သည့်အချက်၊ သက်တမ်းတိုးခြင်း၊ ချွင်းချက်နှင့် စီရင်ပိုင်ခွင့်ကို အမှုအလိုက် စစ်ရပြီး၊ ယင်းကို တစ်ဦးချင်း နောက်ဆုံးရက် တွက်ချက်မှုအဖြစ် မသုံးသင့်ပါ။

အမွေအခွန် ကြေညာခြင်း၊ အိမ်ထောင်စုမှတ်ပုံတင် (戶籍) ကြေညာခြင်း၊ အိမ်ခြံမြေနှင့် ယာဉ် အမည်လွှဲခြင်း၊ ငွေကြေးအဖွဲ့ ပေးချေလုပ်ငန်းစဉ်တို့သည် တာဝန်ရှိအဖွဲ့နှင့် တင်ရမည့် စာရွက် မတူနိုင်သည်။ တရားရုံးသို့ တင်သော အမွေစွန့်လွှတ် စာရွက်နှင့် အခွန်အဖွဲ့၏ အမွေအခွန် ကြေညာခြင်းကို တူညီသော လုပ်ငန်းစဉ်ဟု မမြင်သင့်ပါ။ ကာလ အများအပြား တပြိုင်နက် တိုးတက်နိုင်သောကြောင့် လုပ်ငန်းစဉ် တစ်ခုချင်း၏ စတင်ရေတွက်သည့်အချက်နှင့် သက်သေကို သီးခြား အချိန်ဇယားဖြင့် စီခြင်းက ပိုလုံခြုံသည်။

5. ကျန်ရစ်သော မိဘ၏ မိဘအာဏာဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးနှင့် တာဝန်

ထိုင်ဝမ် တရားမဥပဒေ ပုဒ်မ 1089 အရ မိဘ တစ်ဖက်က အရွယ်မရောက်သေးသော သားသမီးအပေါ် အခွင့်အရေးနှင့် တာဝန် ကျင့်သုံး၍ မရသည့်အခါ၊ အခြားတစ်ဖက်က ကျင့်သုံးသည်မှာ အခြေခံမူ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကျန်ရစ်သော မိဘက မိဘအာဏာ ထိန်းထားပြီး ဆန့်ကျင်သော တရားရုံး စီရင်ချက် မရှိပါက၊ ထိုမိဘသည် အခြေခံအားဖြင့် မိဘအာဏာဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးနှင့် တာဝန် ဆက်ကျင့်သုံးသည်။ သို့သော် ရှိပြီးသား စီရင်ချက်၊ မိဘအာဏာ ကန့်သတ် သို့မဟုတ် ရပ်ဆိုင်း အကြောင်းရင်း၊ နိုင်ငံတကာ အကြောင်းအချက်နှင့် သားသမီး၏ အကောင်းဆုံးအကျိုး စသည့် တိကျသော အခြေအနေအရ တရားရုံး ပါဝင်ရန် လိုနိုင်သည်။

မိဘအာဏာဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးနှင့် တာဝန်တွင် အရွယ်မရောက်သေးသော သားသမီး ကာကွယ်ပြုစုခြင်း၊ နေထိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ခြင်း၊ ဥပဒေအရ ကိုယ်စားပြုခြင်းနှင့် ပိုင်ဆိုင်မှု စီမံခြင်း စသည့် အကြောင်းအရာ အများအပြား ပါဝင်နိုင်သည်။ အခွင့်အရေး တစ်ခုချင်းသည် မိဘ တစ်ဦး၏ အကျိုးအတွက် မဟုတ်ဘဲ သားသမီး၏ ပုဂ္ဂိုလ်နှင့် ပိုင်ဆိုင်မှုဆိုင်ရာ အကျိုး ကာကွယ်ရန် ကျင့်သုံးရသည်။ နေ့စဉ် ကာကွယ်မှု ဆုံးဖြတ်ချက်နှင့် အရေးကြီးသော ပိုင်ဆိုင်မှု လွှဲပြောင်းစီမံခြင်းဆိုင်ရာ ဥပဒေအရ ကိုယ်စားပြုခြင်းသည် တောင်းဆိုသော စစ်ဆေးမှု မတူနိုင်သည်။

သေဆုံးမီနှင့် သေဆုံးပြီး မိသားစုဆက်စပ်မှုသာ မကြည့်ဘဲ ရှိပြီးသား ကွာရှင်းစီရင်ချက် သို့မဟုတ် မိဘအာဏာ ကျင့်သုံးမှုဆိုင်ရာ စီရင်ချက်၊ အခွင့်အရေး ကန့်သတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ရပ်ဆိုင်းခြင်း ရှိသည် မရှိသည်ကို စစ်ရသည်။ နိုင်ငံခြား တရားရုံး ဆုံးဖြတ်ချက် ရှိပါက ထိုင်ဝမ်တွင် အသိအမှတ်ပြုခြင်းနှင့် အကျိုးသက်ရောက်မှု၊ အခြားနိုင်ငံတွင် လိုအပ်သော လုပ်ငန်းစဉ်ကိုလည်း စစ်ရသည်။ မိဘနှင့် သားသမီး အကျိုးဆန့်ကျင်သော ငွေပေးငွေယူတွင် ပုံမှန် ဥပဒေအရ ကိုယ်စားပြုခြင်းသာ လုံလောက်သည် မလုံလောက်သည်ကို သီးခြား ကြည့်ရသည်။

မိဘအာဏာနှင့် အမွေသည် ဥပဒေအရ သီးခြား ပြဿနာများ ဖြစ်သည်။ ကျန်ရစ်သော မိဘက မိဘအာဏာဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးနှင့် တာဝန် ကျင့်သုံးလျှင်ပင် သားသမီး အမွေရသော ပိုင်ဆိုင်မှု၏ ပိုင်ရှင်သည် သားသမီး ဖြစ်ပြီး၊ မိဘက မိမိ အမွေဝေစုကဲ့သို့ မကိုင်တွယ်နိုင်ပါ။ ထို့အပြင် ကျန်ရစ်သော မိဘ အမွေဆက်ခံသူ မဟုတ်သည့်အခါတွင်လည်း မိဘအာဏာဆိုင်ရာ အဆင့် ရှိနိုင်ပြီး၊ အမွေဆက်ခံသူ ဖြစ်ပါက မိမိနှင့် သားသမီးအကြား အကျိုးဆန့်ကျင်မှု ဖြစ်နိုင်ခြေကို ပိုသေချာစွာ စစ်ရသည်။

6. အုပ်ထိန်းသူ သတ်မှတ်ခြင်းနှင့် တရားရုံး ပါဝင်မှု

ထိုင်ဝမ် တရားမဥပဒေ ပုဒ်မ 1091 အရ အရွယ်မရောက်သေးသူ အုပ်ထိန်းခြင်းသည် အရွယ်မရောက်သေးသူတွင် မိဘ မရှိခြင်း သို့မဟုတ် မိဘ နှစ်ဦးလုံး မိဘအာဏာဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးနှင့် တာဝန် ကျင့်သုံး၍ မရသည့်အခါ ပြဿနာ ဖြစ်သည်။ မိဘ တစ်ဦး သေဆုံးသည်ဆိုရုံဖြင့် အရွယ်မရောက်သေးသူ အုပ်ထိန်းခြင်း ချက်ချင်း စသည်ဟု မဆုံးဖြတ်နိုင်ပါ။ ကျန်ရစ်သော မိဘ၏ မိဘအာဏာ အခြေအနေ၊ ရှိပြီးသား စီရင်ချက်နှင့် အမှန်တကယ် အခွင့်အရေး ကျင့်သုံးနိုင်သည် မနိုင်သည်ကို ဦးစွာ စစ်ရသည်။

တရားမဥပဒေ ပုဒ်မ 1093 အရ မိဘအာဏာဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးနှင့် တာဝန် နောက်ဆုံး ကျင့်သုံးသော မိဘသည် သေတမ်းစာဖြင့် အရွယ်မရောက်သေးသူ အုပ်ထိန်းသူ သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ဤပြဋ္ဌာန်းချက် သက်ရောက်ရန် သေတမ်းစာသည် ဥပဒေပုံစံ ပြည့်ပြီး၊ သတ်မှတ်သော မိဘတွင် အရွယ်မရောက်သေးသူ အုပ်ထိန်းသူ သတ်မှတ်ခွင့် ရှိရသည်။ သတ်မှတ်ချက် ရှိလျှင်ပင် အုပ်ထိန်းခြင်း စတင်လိုအပ်ချက်၊ အုပ်ထိန်းသူ အရည်အချင်းနှင့် လက်ခံသည် မလက်ခံသည်၊ တရားရုံးထံ ကြေညာခြင်းနှင့် အခြား ကြီးကြပ်လုပ်ငန်းစဉ်ကို အတူ စစ်ရသည်။

သေတမ်းစာအရ သက်ရောက်သော သတ်မှတ်ချက် မရှိခြင်း သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ခံရသူက တာဝန် မယူနိုင်ပါက တရားမဥပဒေ ပုဒ်မ 1094 ၏ ဥပဒေအဆင့်နှင့် ပုဒ်မ 1094-1 ၏ တရားရုံး ခန့်အပ် စည်းမျဉ်း ပြဿနာ ဖြစ်နိုင်သည်။ တရားရုံးသည် အရွယ်မရောက်သေးသူ၏ အသက်နှင့် ဆန္ဒဖော်ပြနိုင်စွမ်း၊ ကိုယ်စားလှယ်၏ ဆက်စပ်မှုနှင့် ပြုစုနိုင်စွမ်း၊ ပိုင်ဆိုင်မှု စီမံမှု သင့်တော်မှု၊ နေထိုင်မှု တည်ငြိမ်မှု စသည့် တိကျသော အချက်အလက်အပေါ် အခြေခံ၍ သားသမီး၏ အကောင်းဆုံးအကျိုး စစ်သည်။

ဆွေမျိုးနှင့် ဥပဒေက သတ်မှတ်သော အခြား လျှောက်ခွင့်ရှိသူသည် ဥပဒေအကြောင်းရင်း ရှိပါက တရားရုံးထံ အုပ်ထိန်းသူ ခန့်အပ်ခြင်း၊ ပြောင်းလဲခြင်း သို့မဟုတ် အခြား လိုအပ်သော အမိန့် တောင်းနိုင်သည်။ ဤသည် မိသားစုဆက်စပ်မှုသက်သက်ဖြင့် သီးခြား ကိုယ်စားလှယ် အလိုအလျောက် အုပ်ထိန်းသူ ဖြစ်သည်ဟု မဆိုလိုပါ။ အုပ်ထိန်းသူသည် မိဘအာဏာ ကျင့်သုံးသော မိဘနှင့် အတူတူ မဟုတ်ဘဲ၊ အခွင့်အရေး နယ်ပယ်၊ ပိုင်ဆိုင်မှုစာရင်း ရေးသားခြင်း၊ အစီရင်ခံခြင်း၊ တရားရုံး ကြီးကြပ်ခြင်းဆိုင်ရာ သီးခြား တာဝန် ခံနိုင်သည်။

အုပ်ထိန်းသူ စစ်သည့်အခါ ကာကွယ်မှုနှင့် ပိုင်ဆိုင်မှု စီမံမှု အခန်းကဏ္ဍကို တိကျစွာ ခွဲကြည့်ရသည်။ ကြာရှည် နိုင်ငံခြားတွင် နေသော ကိုယ်စားလှယ်၊ သားသမီး၏ အကျိုးနှင့် စီးပွားရေးအရ ဆန့်ကျင်သော ကိုယ်စားလှယ်၊ ပိုင်ဆိုင်မှု စီမံ အတွေ့အကြုံ နည်းသော ကိုယ်စားလှယ်တွင် ဖြည့်စွက် ယန္တရား လိုသည် မလိုသည် ကြည့်သည်။ တရားရုံးသည် အမှန်တကယ် အခြေအနေနှင့် ကိုက်သော ကြီးကြပ်နည်း သို့မဟုတ် လိုအပ်သော အစီအမံ ဆုံးဖြတ်နိုင်သည်။

7. အရွယ်မရောက်သေးသူ၏ အမွေပိုင်ဆိုင်မှု ကာကွယ်ခြင်း

မိဘက အရွယ်မရောက်သေးသော သားသမီး အမွေရသော ပိုင်ဆိုင်မှုကို လွတ်လပ်စွာ သုံးနိုင်သည် မဟုတ်ပါ။ ထိုင်ဝမ် တရားမဥပဒေ ပုဒ်မ 1087 နှင့် ပုဒ်မ 1088 အရ အရွယ်မရောက်သေးသူက အမွေဖြင့် ရသော ပိုင်ဆိုင်မှုသည် သားသမီး၏ သီးသန့်ပိုင်ဆိုင်မှု ဖြစ်ပြီး၊ မိဘ သို့မဟုတ် အုပ်ထိန်းသူက ထိုပိုင်ဆိုင်မှု၏ အနှစ်သာရပိုင်ရှင် ဖြစ်လာသည် မဟုတ်ပါ။ စီမံခြင်း၊ သုံးခြင်း၊ အကျိုးခံစားခြင်း၊ ဥပဒေအရ ကိုယ်စားပြုခြင်းနှင့် လွှဲပြောင်းစီမံခြင်းသည် သားသမီး၏ အကျိုးအတွက် ဖြစ်ရပြီး၊ အကျိုးဆန့်ကျင်မှု သို့မဟုတ် အရေးကြီးသော လွှဲပြောင်းစီမံခြင်းတွင် အထူးကိုယ်စားလှယ် ခန့်ခြင်း သို့မဟုတ် တရားရုံး ပါဝင်မှု ပြဿနာ ဖြစ်နိုင်သည်။ မိဘက သားသမီး၏ အမွေပိုင်ဆိုင်မှုကို ကန့်သတ်မရှိ တစ်ဖက်သတ် သုံးနိုင်သည်ဟု မမြင်သင့်ပါ။

သီးသန့်ပိုင်ဆိုင်မှုသည် အရွယ်မရောက်သေးသူ ကိုယ်ပိုင်သော ပိုင်ဆိုင်မှုကို ဆိုလိုသည်။ အမွေရသော ငွေစာရင်း၊ အိမ်ခြံမြေ၊ ရှယ်ယာ သို့မဟုတ် အခြား အခွင့်အရေးသည် သားသမီး၏ ပိုင်ဆိုင်မှုဖြစ်ကြောင်း ရှင်းအောင် ခွဲ၍ သားသမီး၏ အကျိုးအတွက် သီးခြား စီမံရသည်။ မိဘ သို့မဟုတ် အုပ်ထိန်းသူက စီမံတာဝန် ယူလျှင်ပင် ထိုပိုင်ဆိုင်မှု၏ အနှစ်သာရပိုင်ရှင် ဖြစ်လာသည် မဟုတ်သည့်အပြင်၊ မိမိ နေထိုင်စရိတ် သို့မဟုတ် ကြွေး ပေးဆပ်ရန် မသုံးရပါ။

တရားမဥပဒေ ပုဒ်မ 1088 အရ စီမံ၊ သုံး၊ အကျိုးခံစားနှင့် လွှဲပြောင်းစီမံခွင့်သည် သားသမီး၏ အကျိုး ရည်ရွယ်ချက်နှင့် ချည်ထားသည်။ ပိုင်ဆိုင်မှု အမျိုးအစား၊ လွှဲပြောင်းစီမံရန် လိုအပ်မှု၊ အဖိုးအခ သင့်တော်မှု၊ လွှဲပြောင်းစီမံ၍ ရရှိသောငွေ သိမ်းဆည်းခြင်းနှင့် သုံးစွဲအစီအစဉ်ကို မှတ်တမ်း ထားရသည်။ အိမ်ခြံမြေ ရောင်းခြင်း၊ အာမခံပစ္စည်း ပေးခြင်း၊ လုပ်ငန်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်းကဲ့သို့ တန်ဖိုးနှင့် အန္တရာယ် ကြီးသော လုပ်ရပ်တွင် အခြားဥပဒေ၏ ခွင့်ပြုချက် သို့မဟုတ် တရားရုံးလုပ်ငန်းစဉ် လိုသည် မလိုသည်ကိုလည်း စစ်ရသည်။

မိဘနှင့် သားသမီး တူညီသော အမွေပိုင်ဆိုင်မှု၏ အတူအမွေဆက်ခံသူ ဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် အချင်းချင်း စာချုပ်အခြားတစ်ဖက် ဖြစ်ပါက အကျိုးဆန့်ကျင်မှု ဖြစ်နိုင်သည်။ တရားမဥပဒေ ပုဒ်မ 1086 ၏ အထူးကိုယ်စားလှယ် စနစ် စစ်ပြီး၊ မည်သူက သားသမီးကို ကိုယ်စားပြု၍ ခွဲဝေသဘောတူညီချက် သို့မဟုတ် တရားစွဲ လုပ်ရပ် ဆောင်ရွက်နိုင်သည်ကို စစ်ရသည်။ အထူးကိုယ်စားလှယ် ခန့်ရန် ရှိသည် မရှိသည်ကို ငွေပေးငွေယူ ပုံစံသာမက စီးပွားရေး အကျိုး အမှန်တကယ် ဆန့်ကျင်သည် မဆန့်ကျင်သည်ဖြင့် ကြည့်ရသည်။

အရွယ်မရောက်သေးသူ အုပ်ထိန်းသူက ပိုင်ဆိုင်မှု စီမံပါက ပိုင်ဆိုင်မှုစာရင်း ရေးသားခြင်း၊ သက်သေ သိမ်းဆည်းခြင်း၊ ဝင်ငွေနှင့် ထွက်ငွေ ခွဲခြင်း၊ တရားရုံးထံ အစီရင်ခံခြင်းနှင့် ကြီးကြပ် စည်းမျဉ်း သက်ရောက်နိုင်သည်။ ငွေကြေးစာရင်းနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံပိုင်ဆိုင်မှုကို သားသမီးပိုင်ဆိုင်မှုဟု ခွဲခြားနိုင်အောင် စီမံပြီး၊ ထွက်ငွေတွင် ရည်ရွယ်ချက်နှင့် အကြောင်း မှတ်ရသည်။ အုပ်ထိန်းခြင်း ကုန်ဆုံးခြင်း သို့မဟုတ် အရွယ်မရောက်သေးသူ အရွယ်ရောက်သည့်အခါ ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် စီမံမှတ်တမ်း ချောမွေ့စွာ လွှဲနိုင်ရန် အစမှ အချက်အလက် စနစ်တကျ စီရသည်။

ယုံကြည်အပ်နှံခြင်း သို့မဟုတ် အာမခံ သုံးသော စီမံကိန်းသည် စာချုပ်အကြောင်းအရာသက်သက်ဖြင့် လုံခြုံသည်ဟု မယူဆနိုင်ပါ။ အပ်နှံခံသူနှင့် အကျိုးခံစားသူ၊ ပေးချေစည်းကမ်း၊ စီမံကြေး၊ ကြီးကြပ်ယန္တရား၊ ပြင်ဆင်နှင့် ပြီးဆုံး စည်းကမ်း စစ်ပြီး၊ ဥပဒေက သီးသန့်ထားသော ဝေစုနှင့် အခွန်ပြဿနာကိုလည်း အတူ စစ်ရသည်။ သားသမီး၏ လက်ရှိ လိုအပ်ချက်နှင့် နောင်နေထိုင်မှုကို မျှတစွာ ထင်ဟပ်စေရသော်လည်း၊ ပိုင်ဆိုင်မှုစီမံသူ၏ အဆင်ပြေမှုကို သားသမီး၏ အကျိုးထက် မရှေ့မထားရပါ။

8. နိုင်ငံတကာ မိသားစု၏ သက်ရောက်ဥပဒေနှင့် လုပ်ငန်းစဉ်

နိုင်ငံတကာ အကြောင်းအချက် ရှိသော မိသားစုတွင် ထိုင်ဝမ် တရားမဥပဒေ၏ ပြည်တွင်း စည်းမျဉ်းကို ချက်ချင်း မသုံးသင့်ပါ။ ပါဝင်သူ၏ နိုင်ငံသားဖြစ်မှု၊ တရားဝင်နေထိုင်ရာ (住所) နှင့် ပုံမှန်နေထိုင်ရာ (經常居所)၊ သေဆုံးချိန်က နေထိုင်မှု အခြေပြုရာ၊ ပိုင်ဆိုင်မှု တည်ရှိရာ၊ နိုင်ငံခြားတွင် တည်ရှိသော အိမ်ထောင် သို့မဟုတ် ကွာရှင်းခြင်း၊ ရှိပြီးသား မိဘအာဏာ စီရင်ချက်တို့သည် သက်ရောက်ဥပဒေနှင့် စီရင်ပိုင်ခွင့် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို သက်ရောက်နိုင်သည်။ တူညီသော မိသားစုအတွင်းတွင်ပင် အမွေ၊ အိမ်ထောင်ဖက် ပိုင်ဆိုင်မှုစနစ်၊ မိဘအာဏာ၊ အုပ်ထိန်းခြင်းနှင့် ပိုင်ဆိုင်မှုမှတ်ပုံတင်တွင် မတူသော ဆက်စပ်စံနှုန်း သက်ရောက်နိုင်သည်။

ထိုင်ဝမ် နိုင်ငံခြားဆိုင်ရာ အရပ်ဘက်ဥပဒေ သက်ရောက်မှုဥပဒေ (涉外民事法律適用法) သည် နိုင်ငံခြား အကြောင်းအချက် ရှိသော အရပ်ဘက်ဆက်ဆံရေး၏ သက်ရောက်ဥပဒေ သတ်မှတ်ရာ စမှတ် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ထိုဥပဒေသာ စစ်ခြင်း မလုံလောက်နိုင်သည့်အပြင်၊ တရားရုံး၏ နိုင်ငံတကာ စီရင်ပိုင်ခွင့်၊ နိုင်ငံခြား စီရင်ချက် အသိအမှတ်ပြုခြင်းနှင့် အကောင်အထည်ဖော်ခြင်း၊ နိုင်ငံတကာစာချုပ်နှင့် အခြားနိုင်ငံ၏ ဥပဒေကိုလည်း အတူ စစ်ရသည်။ ထိုင်ဝမ်တွင် သက်ရောက်သော ဆုံးဖြတ်ချက်သည် နိုင်ငံခြားရှိ ပိုင်ဆိုင်မှု လွှဲခြင်းတွင် တိုက်ရိုက် သုံးနိုင်သည် မသုံးနိုင်သည်ကို ပိုင်ဆိုင်မှု တည်ရှိရာတွင် သီးခြား စစ်ရသည်။

နိုင်ငံခြားတွင် ရေးသော သေတမ်းစာသည် ရေးသားပုံစံနှင့် အနှစ်သာရ အကျိုးသက်ရောက်မှု၊ ဘာသာပြန်နှင့် စာရွက် အသိအမှတ်ပြုခြင်း (認證)၊ သေတမ်းစာ စစ်ဆေးအတည်ပြုခြင်း (檢認) သို့မဟုတ် အကောင်အထည်ဖော် လုပ်ငန်းစဉ် စစ်ရသည်။ နိုင်ငံခြား အိမ်ထောင်၊ ကွာရှင်း သက်သေနှင့် မွေးဖွားဆက်စပ်မှု စာရွက်တွင် Apostille သို့မဟုတ် ကောင်စစ်ဝန် အတည်ပြုချက်နှင့် ဘာသာပြန် လိုနိုင်သည်။ အမည် စာလုံးပေါင်း၊ နိုင်ငံကူးလက်မှတ် အချက်အလက်နှင့် အိမ်ထောင်စုမှတ်ပုံတင် မှတ်တမ်း မတူပါက တူညီသူ စစ်ဆေးရာတွင် ထပ်မံ စာရွက် တောင်းခံနိုင်သည်။

မိဘအာဏာ သို့မဟုတ် အုပ်ထိန်းခြင်းဆိုင်ရာ နိုင်ငံခြား စီရင်ချက် ရှိပါက ထိုစီရင်ချက် အပြီးသတ် ဖြစ်သည် မဖြစ်သည်၊ တရားမျှတသော လုပ်ထုံး လိုက်နာသည် မလိုက်နာသည်၊ ထိုင်ဝမ်တွင် အသိအမှတ်ပြုနိုင်သည် မနိုင်သည် စစ်ရသည်။ သားသမီးက အခြားနိုင်ငံတွင် ပုံမှန်နေထိုင်ရာ ထားပါက ထိုနိုင်ငံ တရားရုံး၏ စီရင်ပိုင်ခွင့်နှင့် အရေးပေါ် ကာကွယ်အစီအမံလည်း အရေးကြီးနိုင်သည်။ မည်သည့်နိုင်ငံ၏ လုပ်ငန်းစဉ် ဦးစွာ ဆောင်ရွက်မည်ကို သားသမီး၏ အကောင်းဆုံးအကျိုးနှင့် အကောင်အထည်ဖော်နိုင်မှု အတူ စဉ်းစားရသည်။

အခွန်တွင်လည်း နိုင်ငံအလိုက် သီးခြား ကြေညာတာဝန် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ ထိုင်ဝမ် အမွေအခွန် ကြေညာခြင်းနှင့် နိုင်ငံခြား အမွေ၊ အလှူအခွန် (贈與稅)၊ နိုင်ငံခြားငွေကြေးစာရင်း ကြေညာခြင်း၊ အိမ်ခြံမြေ လွှဲအခွန် ထပ်နေသည် မနေသည် စစ်ပြီး နှစ်ကြိမ်အခွန် ညှိနှိုင်း စည်းမျဉ်း ကြည့်ရသည်။ ငွေလဲနှုန်း တန်ဖိုးဖြတ်နေ့နှင့် ပိုင်ဆိုင်မှု တန်ဖိုးဖြတ်နည်း၊ အခွန်ပေးရန် တာဝန်ရှိသူ နယ်ပယ် မတူနိုင်သောကြောင့် နိုင်ငံတစ်ခု၏ ကြေညာရလဒ်ကို တိုက်ရိုက် မကူးယူသင့်ပါ။

9. လက်တွေ့ ပြင်ဆင် စစ်ဆေးစာရင်း

အောက်ပါ အစဉ်သည် အချက်အလက် ကျန်မကျန် စုရန်နှင့် မတူသော အခွင့်အရေး၊ လုပ်ငန်းစဉ် မရောရန် အခြေခံ မူဘောင် ဖြစ်သည်။ အမှန်တကယ် တင်သွင်းအစဉ်သည် တာဝန်ရှိအဖွဲ့နှင့် အမှု၏ အရေးတကြီးမှုအရ ကွဲပြားနိုင်သောကြောင့် အဆင့် တစ်ခုချင်း၏ ကာလကို သီးခြား စစ်ရသည်။

သေဆုံးလက်မှတ်နှင့် သေဆုံးကြေညာ အထောက်အထား၊ မိသားစုဆက်စပ်မှုနှင့် ထိုင်ဝမ် အိမ်ထောင်စုမှတ်ပုံတင် အချက်အလက်၊ အိမ်ထောင်၊ ကွာရှင်း၊ မွေးစား မှတ်တမ်း၊ ရှိပြီးသား တရားရုံး စီရင်ချက် စစ်သည်။ နိုင်ငံခြား စာရွက်ဆိုပါက အသိအမှတ်ပြုခြင်း၊ ဘာသာပြန်နှင့် အမည် စာလုံးပေါင်း ကိုက်သည် မကိုက်သည်ကိုလည်း စစ်သည်။
အိမ်ခြံမြေ၊ ငွေစာရင်း၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံပိုင်ဆိုင်မှု၊ လုပ်ငန်းရှယ်ယာနှင့် ရွှေ့ပြောင်းပစ္စည်း၊ ကြွေးယူခွင့် စုံစမ်းပြီး ချေးငွေ၊ အာမခံ၊ အခွန်နှင့် စာချုပ်ကြွေးကို အတူ စီသည်။ အမည်နှင့် အနှစ်သာရပိုင်ဆိုင်မှု၊ အာမခံ အကျိုးခံစားသူ၊ ယုံကြည်အပ်နှံခြင်း၊ ပူးတွဲပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် သက်ရှိထင်ရှား လွှဲ အထောက်အထားကို သီးခြား မှတ်သည်။
သေတမ်းစာ မူရင်းနှင့် ရေးသားပုံစံ၊ သေတမ်းစာလုပ်နိုင်စွမ်း၊ သက်သေ သို့မဟုတ် နိုတြီအတည်ပြု (公證) လိုအပ်ချက်၊ သေတမ်းစာအကောင်အထည်ဖော်သူ (遺囑執行人) နှင့် သေတမ်းစာလက်ဆောင် (遺贈) အကြောင်းအရာ စစ်သည်။ သက်ရောက်သော သေတမ်းစာက ခွဲဝေမှု မည်သို့ ပြောင်းသည်နှင့် ဥပဒေက သီးသန့်ထားသော ဝေစု အပါအဝင် မဖြစ်မနေ စည်းမျဉ်း ကန့်သတ်ချက်ကို အတူ စစ်သည်။
ဥပဒေအရ အမွေဝေစုနှင့် အိမ်ထောင်ဖက် ကျန်ရှိပိုင်ဆိုင်မှု ကွာခြားချက် ခွဲဝေတောင်းဆိုခွင့်ကို ခွဲ၍ တွက်သည်။ စနစ် တစ်ခုချင်း၏ တွက်ချက်ပစ္စည်း၊ ကြွေး၊ ဖယ်ထုတ်ပစ္စည်း၊ တန်ဖိုးဖြတ်နေ့နှင့် သက်သေကို ခွဲပြီး တစ်ဖက် တွက်ချက်ရလဒ်ကို အခြားဖက်တွင် ထပ်မထည့်ပါ။
အရွယ်မရောက်သေးသူထံ ရောက်သော ပိုင်ဆိုင်မှု ခွဲခြားပြီး ဥပဒေအရ ကိုယ်စားပြုခွင့်၊ မိဘ သို့မဟုတ် အုပ်ထိန်းသူ၏ စီမံနယ်ပယ်၊ အကျိုးဆန့်ကျင်မှုနှင့် အထူးကိုယ်စားလှယ် လိုသည် မလိုသည် စစ်သည်။ စာရင်း၊ မှတ်တမ်းနှင့် လွှဲပြောင်းစီမံ၍ ရရှိသောငွေကို အရွယ်ရောက်သူ၏ ကိုယ်ပိုင်ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ခွဲ၍ သိမ်းဆည်းနည်းလည်း စီသည်။
တရားရုံး၏ အမွေစွန့်လွှတ်ခြင်း၊ ပိုင်ဆိုင်မှုစာရင်း၊ အုပ်ထိန်းခြင်း၊ အထူးကိုယ်စားလှယ် လုပ်ငန်းစဉ်၊ အခွန်အဖွဲ့၏ အမွေအခွန် ကြေညာခြင်း၊ အိမ်ထောင်စုမှတ်ပုံတင် ကြေညာခြင်းနှင့် ပိုင်ဆိုင်မှုမှတ်ပုံတင် လုပ်ငန်းစဉ်ကို အဖွဲ့အလိုက် ခွဲသည်။ လုပ်ငန်းစဉ် တစ်ခုချင်း၏ စီရင်ပိုင်ခွင့်၊ စတင်ရေတွက်သည့်အချက်၊ တင်ရမည့် စာရွက်၊ ဖြည့်စွက်နိုင်မှုနှင့် သက်တမ်းတိုးခြင်း ရှိသည် မရှိသည် စစ်ပြီး လက်ခံသက်သေနှင့် မိတ္တူ သိမ်းသည်။

အချက်အလက် စုသည့်အခါ မူရင်း သိမ်းရာနေရာနှင့် ထုတ်ပေးနေ့၊ တန်ဖိုးဖြတ်နေ့ မှတ်ပြီး၊ အီလက်ထရွန်နစ်ဖိုင်နှင့် စက္ကူစာရွက်ကို တူညီသော ခွဲခြားစနစ်အတိုင်း စီခြင်းက ကောင်းသည်။ အတူအမွေဆက်ခံသူ သို့မဟုတ် ပိုင်ဆိုင်မှုစီမံသူ အများအပြား ရှိပါက မည်သူက မည်သည့် အချက်အလက် သိမ်းသည်၊ မည်သည့် လုပ်ရပ် အတည်ပြုသည် မှတ်ရသည်။ အရွယ်မရောက်သေးသူ၏ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်နှင့် ငွေကြေးအချက်အလက်ကို လိုအပ်သော ပုဂ္ဂိုလ်နှင့် အဖွဲ့သို့သာ ပေးရန် ဝင်ရောက်ခွင့် စီမံရသည်။

အရေးပေါ် ထိန်းသိမ်းရန် လိုသော ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ပုံမှန် ကြေညာလုပ်ငန်းစဉ်ကိုလည်း ခွဲရသည်။ စာရင်း သို့မဟုတ် လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှု ရပ်တန့်နိုင်သော အန္တရာယ်၊ အိမ်ခြံမြေ ပျက်စီးမှု၊ ကြွေးယူခွင့် ကုန်ဆုံးကာလ (消滅時效) ကဲ့သို့ ချက်ချင်း စစ်ရမည့် အခြေအနေ ရှိသည် မရှိသည် ဦးစွာ ကြည့်သော်လည်း၊ အရေးတကြီးမှုကို အကြောင်းပြု၍ အခွင့်အရေးမရှိ လွှဲပြောင်းစီမံခြင်း မပြုရပါ။ တရားရုံးလုပ်ငန်းစဉ်နှင့် အခွန်၊ အိမ်ထောင်စုမှတ်ပုံတင်၊ မှတ်ပုံတင် လုပ်ငန်းစဉ် တိုးတက်မှုကို အချိန်ဇယား တစ်ခုတည်းဖြင့် အတူ စီခြင်းက အထောက်အကူ ဖြစ်သည်။

10. တရားဝင် အရင်းအမြစ်များ

တရားဝင် ဥပဒေစာမျက်နှာတွင် ပုဒ်မ ပြင်ဆင်နေ့နှင့် အကျိုးသက်ရောက်နေ့ စစ်ပြီး၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာကို ဤဆောင်းပါး၏ ရှင်းပြချက်နှင့် မူရင်းပုဒ်မ နှိုင်းယှဉ်ရန် အထောက်အကူအဖြစ် သုံးရသည်။ တရားစီရင်ရေးယွမ် ပုံစံနှင့် အခွန်ဝင်ပေါက် လမ်းညွှန်သည် အထွေထွေ ပြင်ဆင်လမ်းကြောင်း ပြသော်လည်း၊ တစ်ခုချင်းအမှု၏ စီရင်ပိုင်ခွင့်နှင့် တင်သွင်းလိုအပ်ချက်ကို လက်ခံအဖွဲ့၏ နောက်ဆုံး လမ်းညွှန်ချက်မှ သီးခြား စစ်ရသည်။

11. ဆက်စပ်အချက်အလက်

ဤဆောင်းပါးသည် ထိုင်ဝမ်၏ အမွေ၊ အိမ်ထောင်ဖက် ပိုင်ဆိုင်မှုစနစ်၊ မိဘအာဏာနှင့် အရွယ်မရောက်သေးသူ အုပ်ထိန်းခြင်း စနစ်ကို အထွေထွေ ရှင်းပြရန် ပညာရေးရည်ရွယ်ချက် စာတမ်းဖြစ်ပြီး၊ တစ်ခုချင်း အမွေ သို့မဟုတ် မိသားစုအမှုအတွက် ဥပဒေအကြံ မဟုတ်ပါ။ အမွေဆက်ခံသူ နယ်ပယ်၊ သေတမ်းစာ၊ ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ကြွေး၊ အိမ်ထောင်ပိုင်ဆိုင်မှုစနစ်၊ ရှိပြီးသား တရားရုံး စီရင်ချက်နှင့် နိုင်ငံတကာ အကြောင်းအချက်အရ သက်ရောက်ဥပဒေ၊ လုပ်ငန်းစဉ်နှင့် ရလဒ် ကွဲပြားနိုင်သည်။ အမွေစွန့်လွှတ်ခြင်း၊ အခွန်ကြေညာခြင်း စသည့် ကာလ တွက်ခြင်း သို့မဟုတ် ပိုင်ဆိုင်မှု လွှဲပြောင်းစီမံခြင်း မတိုင်မီ နောက်ဆုံး တရားဝင် အရင်းအမြစ်များနှင့် တစ်ခုချင်းအချက်အလက်ကို စစ်ပါ။

ရှေ့နေ ဒေါ် Wei Tseng (曾雋崴)

မေးခွန်း

သေတမ်းစာ (遺囑) မရှိဘဲ အိမ်ထောင်ဖက်နှင့် သားသမီး နှစ်ဦးသာ အမွေဆက်ခံသူ ဖြစ်ပါက အမွေဝေစု မည်သို့နည်း။: ထိုင်ဝမ် တရားမဥပဒေ (民法) ပုဒ်မ 1138 နှင့် ပုဒ်မ 1144 အရ အိမ်ထောင်ဖက်သည် ထိုအဆင့်ရှိ အမွေဆက်ခံသူနှင့် အတူ အမွေဆက်ခံပြီး၊ တိုက်ရိုက်မျိုးဆက် (直系血親卑親屬) သည် ဥပဒေအရ အမွေ၏ အဆင့် 1 ဖြစ်သည်။ သက်ရောက်သော သေတမ်းစာ မရှိဘဲ အိမ်ထောင်ဖက်နှင့် သားသမီး နှစ်ဦးသာ သက်ဆိုင်သော အမွေဆက်ခံသူ ဖြစ်ကာ၊ အမွေစွန့်လွှတ်ခြင်း (拋棄繼承)၊ အမွေအခွင့်အရေး ဆုံးရှုံးခြင်း (喪失繼承權)၊ ကိုယ်စားအမွေဆက်ခံခြင်း (代位繼承) သို့မဟုတ် ကောက်ချက် ပြောင်းစေနိုင်သော အခြား အခြေအနေ မရှိပါက၊ လူသုံးဦးသည် အခြေခံအားဖြင့် တစ်ဦးချင်း 3 ပုံ 1 ပုံစီ အမွေဆက်ခံသည်။ ဤသည် ရှင်းပြရန် ယူဆချက်သာ ဖြစ်ပြီး၊ တစ်ခုချင်း အမွေအမှု၏ ကောက်ချက် မဟုတ်ပါ။
အိမ်ထောင်ဖက်၏ ကျန်ရှိပိုင်ဆိုင်မှု ကွာခြားချက် ခွဲဝေတောင်းဆိုခွင့်သည် အမွေဝေစုနှင့် တူသော အခွင့်အရေးလား။: တူသော အခွင့်အရေး မဟုတ်ပါ။ ထိုင်ဝမ် တရားမဥပဒေ ပုဒ်မ 1030-1 အရ အိမ်ထောင်ဖက် ကျန်ရှိပိုင်ဆိုင်မှု ကွာခြားချက် ခွဲဝေတောင်းဆိုခွင့် (夫妻剩餘財產差額分配請求權) သည် ဥပဒေသတ်မှတ် လိုအပ်ချက် ပြည့်သည့်အခါ အိမ်ထောင်ဖက်က သီးခြား တောင်းဆိုနိုင်သော အခွင့်အရေးဖြစ်ပြီး၊ ဥပဒေအရ အမွေဝေစု (應繼分) နှင့် ခွဲ၍ တွက်ရသည်။ အိမ်ထောင်ကာလ ရရှိသော ပိုင်ဆိုင်မှုအားလုံး အလိုအလျောက် တွက်ချက်ပစ္စည်း ဖြစ်သည် မဟုတ်သည့်အပြင်၊ ကျန်ရစ်သော အိမ်ထောင်ဖက်က အမွေပိုင်ဆိုင်မှု၏ တစ်ဝက် မဖြစ်မနေ ရသည်လည်း မဟုတ်ပါ။ အိမ်ထောင်ဖက် ပိုင်ဆိုင်မှုစနစ် (夫妻財產制)၊ ပိုင်ဆိုင်မှု တစ်ခုချင်း ရရှိရခြင်း အကြောင်းနှင့် အချိန်၊ ကြွေးနှင့် ဥပဒေသတ်မှတ် ဖယ်ထုတ်ပစ္စည်းများကို စစ်ပြီး တစ်ခုချင်း ဆုံးဖြတ်ရသည်။
မိဘ တစ်ဦး သေဆုံးပါက ကျန်ရစ်သော မိဘ၏ မိဘအာဏာ မည်သို့နည်း။: ထိုင်ဝမ် တရားမဥပဒေ ပုဒ်မ 1089 အရ မိဘ တစ်ဖက်က အရွယ်မရောက်သေးသော သားသမီးအပေါ် အခွင့်အရေးနှင့် တာဝန် (未成年子女權利義務之行使或負擔) ကျင့်သုံး၍ မရသည့်အခါ၊ အခြားတစ်ဖက်က ကျင့်သုံးသည်မှာ အခြေခံမူ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကျန်ရစ်သော မိဘက မိဘအာဏာ ထိန်းထားပြီး ဆန့်ကျင်သော တရားရုံး စီရင်ချက် မရှိပါက၊ ထိုမိဘသည် အခြေခံအားဖြင့် မိဘအာဏာဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးနှင့် တာဝန် ဆက်ကျင့်သုံးသည်။ သို့သော် ရှိပြီးသား စီရင်ချက်၊ မိဘအာဏာ ကန့်သတ် သို့မဟုတ် ရပ်ဆိုင်း အကြောင်းရင်း၊ နိုင်ငံတကာ အကြောင်းအချက်နှင့် သားသမီး၏ အကောင်းဆုံးအကျိုး (子女最佳利益) စသည့် တိကျသော အခြေအနေအရ တရားရုံး ပါဝင်ရန် လိုနိုင်သည်။
ကျန်ရစ်သော မိဘသည် အရွယ်မရောက်သေးသော သားသမီး အမွေရသော ပိုင်ဆိုင်မှုကို လွတ်လပ်စွာ သုံးနိုင်ပါသလား။: သုံးနိုင်သည် မဟုတ်ပါ။ ထိုင်ဝမ် တရားမဥပဒေ ပုဒ်မ 1087 နှင့် ပုဒ်မ 1088 အရ အရွယ်မရောက်သေးသူက အမွေဖြင့် ရသော ပိုင်ဆိုင်မှုသည် သားသမီး၏ သီးသန့်ပိုင်ဆိုင်မှု (特有財產) ဖြစ်ပြီး၊ မိဘ သို့မဟုတ် အုပ်ထိန်းသူ (監護人) က ထိုပိုင်ဆိုင်မှု၏ အနှစ်သာရပိုင်ရှင် ဖြစ်လာသည် မဟုတ်ပါ။ စီမံခြင်း၊ သုံးခြင်း၊ အကျိုးခံစားခြင်း၊ ဥပဒေအရ ကိုယ်စားပြုခြင်း (法定代理) နှင့် လွှဲပြောင်းစီမံခြင်းသည် သားသမီး၏ အကျိုးအတွက် ဖြစ်ရပြီး၊ အကျိုးဆန့်ကျင်မှု (利益衝突) သို့မဟုတ် အရေးကြီးသော လွှဲပြောင်းစီမံခြင်းတွင် အထူးကိုယ်စားလှယ် (特別代理人) ခန့်ခြင်း သို့မဟုတ် တရားရုံး ပါဝင်မှု ပြဿနာ ဖြစ်နိုင်သည်။ မိဘက သားသမီး၏ အမွေပိုင်ဆိုင်မှုကို ကန့်သတ်မရှိ တစ်ဖက်သတ် သုံးနိုင်သည်ဟု မမြင်သင့်ပါ။