Türkiye’de devreye aldığınız Tayvan üretimi torna, kabul testindeki ölçüleri tutturmuyorsa satıcıya haber vermek için son teknik raporu bekleyebilir misiniz? Tayvan satış hukuku uygulanıyorsa Medeni Kanun madde 356, malın niteliğine uygun olağan usulle süratle incelenmesini ve satıcının sorumluluğundaki ayıbın derhâl bildirilmesini gerektirir. Fabrika içindeki arıza kaydı, satıcıya gönderilen bildirimin yerini tutmaz.
Bu kural, işletmeler arasındaki ve Tayvan hukukuna tabi mal satışları bakımından ele alınmaktadır. Uygulanacak hukuk, tarafların geçerli açık seçimine; böyle bir seçim yoksa en sıkı bağlantıya göre belirlenir (Yabancı Unsurlu Medeni İlişkilere Uygulanacak Hukuk Kanunu madde 20). Tasarım, kurulum ve belirli üretim sonucunu birlikte taahhüt eden bir sözleşmenin hukuki niteliği ayrıca incelenmelidir. Türkiye’deki ithalat ve ürün güvenliği hükümleri için yerel danışman gerekir.
Kabul testi sürerken satıcıya giden bildirim
İlk mesaj, hangi makinede ne gözlendiğini anlatabilir. Sipariş ve seri numarası, test günü, kararlaştırılan tolerans ve ölçülen sonuç aynı kayıtta bulunur. Nedeni henüz bilinmiyorsa bu açıkça yazılır. Yağlama, hammadde, yazılım ayarı veya kurulum koşulları araştırılırken, gözlenen sapmayı bildirmek için araştırmanın bitmesini beklemek gerekmez.
Sözleşmedeki satıcı kim? Türkiye’deki aracı, Tayvan’daki fabrika ve teknik servisi veren şirketin görevleri farklı olabilir. Bildirimin sözleşmede belirtilen muhataba ve yöntemle iletilmesi, gönderilen metinle eklerinin ve teslim kaydının birlikte saklanması önerilir. Mühendise gönderilen tek fotoğrafın kime ulaştığı ve hangi makineyi gösterdiği sonradan açıklanabilmelidir.
Madde 356, bütün makineler için sabit bir inceleme günü sayısı vermez. Olağan incelemeyle bulunamayan ayıp daha sonra ortaya çıkarsa, öğrenilince yine derhâl bildirilmelidir. Gerekli bildirimin ihmalinde mal kabul edilmiş sayılır. Satıcı ayıbı kasten gizlemişse madde 357 bu kuralı uygulanmaz kılar. Teknik görüş ayrılığı, tek başına kasıtlı gizlemeyi kanıtlamaz.
Makine Türkiye’deyken delil nasıl korunur?
Liman teslimi, fabrikaya geliş, kurulum ve ilk üretim denemesi ayrı tarihlerle kaydedildiğinde, Türkiye’deki ekibin çektiği ambalaj fotoğrafları, başlangıç ayarları, hata kayıtları ve ham ölçüm verileri makinenin hangi aşamada nasıl bir durumda olduğunu incelemeye imkân verir. Sonraki müdahaleler de kaydedilir. Satıcının onayladığı numune veya çizimin hangi sürümünün testte kullanıldığı belli olmalıdır.
Medeni Kanun madde 354, satıcının sorumluluğunu riskin alıcıya geçtiği andaki duruma bağlar. Değeri, olağan kullanımı veya sözleşmede öngörülen kullanımı etkileyen ayıplar ile garanti edilen niteliğin eksikliği bu çerçevede değerlendirilir; önemsiz değer veya kullanım azalmaları ayıp sayılmaz. Bu nedenle sonradan çıkan arızanın o andaki durumla bağlantısı araştırılır.
Uzak bir yerden gönderilen mal ayıp nedeniyle reddediliyor ve satıcının teslim alınan yerde temsilcisi bulunmuyorsa, alıcının geçici muhafaza yükümlülüğü vardır. Madde 358, ayıbın uygun yöntemle derhâl belgelenmemesi hâlinde malın teslim alınırken ayıpsız olduğunun varsayılacağını da belirtir. Bir makineyi söküp parçalarını geri göndermek, ilk durumu sonradan incelemeyi zorlaştırabilir.
Sökümden önce seri numarasını, değiştirilecek parçaları ve test yöntemini kayda almak; mümkünse satıcıyla numune saklama düzenini yazılı kararlaştırmak bu sorunu azaltır. Güvenlik önceliklidir. Tehlikeli makine, delil üretmek uğruna çalıştırılmamalıdır. Acil müdahalenin nedeni ve yapılan işlem de teknik kayda eklenebilir.
Onarım teklifi, bedel indirimi ve dönme
Satın alma ekibi çalışan bir makine, muhasebe ise iade bekliyor olabilir. Satıcıyla görüşmeye girmeden önce şirketin istediği sonucu ve bunu kararlaştıracak kişiyi belirlemek, aynı yazışmada çelişen talepler oluşmasını önler. Teklifteki nakliye, söküm ve yeniden kurulum giderlerinin kimde kalacağı da konuşulmalıdır.
Satıcının ayıptan sorumluluğu doğmuşsa madde 359, sözleşmeden dönme veya bedel indirimi imkânı tanır. Koşullara göre dönme açıkça hakkaniyetsiz olacaksa bu hüküm altında yalnız bedel indirimi istenebilir. Madde 364 ise sadece türüyle belirlenmiş mallarda ayıpsız mal teslimini istemeye izin verir. Özel üretim her makine için yenisi vaat edilemez.
Garanti edilen niteliğin bulunmaması veya satıcının ayıbı kasten gizlemesi, madde 360 kapsamında dönme ya da bedel indirimi yerine ifa etmeme tazminatı isteme dayanağıdır. Üretimin durduğu günler, Türkiye’deki müşterinin kesintisi ve yerel onarım faturası ayrı belgelenmelidir. Bu hüküm, ileri sürülen her giderin tamamının kendiliğinden ödeneceği anlamına gelmez.
Altı ay hangi tarihte başlar?
Madde 365, ayıp nedeniyle dönme ve bedel indirimi hakları için iki sınır koyar:
| Başlangıç | Hakkın kullanılmasına ilişkin sınır |
|---|---|
| Madde 356 uyarınca yapılan bildirim | Altı ay boyunca kullanılmayan hak sona erer. |
| Malın teslimi | Teslimden beş yıl geçince hak sona erer. |
Geç fark edilen ayıpta beş yıllık sınır daha önce dolabilir. Kasıtlı gizleme varsa altı aylık kural uygulanmaz; beş yıllık sınır sürer. Bunlar her tazminat veya sözleşmesel garanti talebinin ortak süresi değildir.
Arızayı bildirmek, dönme hakkını kullanmış olmak anlamına gelmeyebilir. Madde 258 dönmenin karşı tarafa yöneltilen irade açıklamasıyla yapılmasını gerektirir. Ayrıca satıcı, alıcıdan uygun bir süre içinde dönüp dönmeyeceğini belirlemesini isteyebilir; o sürede dönmeyen alıcı bu hakkını kaybeder (madde 361). Onarım yazışmaları sürerken bu tarihler ayrıca takip edilmelidir.
Bedelin ödenmemesi de uyuşmazlığa eklenirse, ödeme emri borçluya yurt dışında tebliğ edilecekse bu usul kullanılamaz (Hukuk Muhakemeleri Kanunu madde 509). İhracat faturası ve ödeme emri yazısı aynı sınırı Türkiye’den ihracat yapan alacaklı yönünden açıklar.
wei@hoveringlaw.com.tw veya iletişim sayfası üzerinden ilk görüşme için satıcının adı, Tayvan bağlantısı, hassas olmayan kısa sorun özeti ve yaklaşan tarihler yeterlidir; ad bilgisi çıkar çatışması kontrolünde kullanılır. Danışma dili önceden kararlaştırılır; görüşmeler İngilizce, Çince, Japonca veya Korece yapılır. İlk e-postada kimlik kopyası, banka bilgisi ve tam belge dosyası gönderilmemelidir. E-posta avukat–müvekkil ilişkisi oluşturmaz.
Makineden çıkarılan parçanın nerede saklandığını ve hangi test sonucuna karşılık geldiğini bugün kaydetmek, ileride aynı arızayı inceleyecek kişinin eline somut bir başlangıç verir.
Kaynaklar
24 Ekim 2026 tarihinde kontrol edildi. Açıklamalar bu tarih itibarıyla yürürlükteki ilgili hükümlere dayanır.
Sık sorulan sorular
- Tayvanlı satıcıya bildirim için son teknik raporu bekleyebilir miyiz?
- Tayvan satış hukuku uygulanıyorsa alınan mal, niteliğine uygun olağan usulle süratle incelenmeli ve satıcının sorumlu olduğu ayıp derhâl bildirilmelidir. Son raporun beklenmesi bu yükümlülüğü kendiliğinden ertelemez. İlk bildirim gözlenen sorunu açıklayabilir; henüz bilinmeyen neden kesinmiş gibi yazılmamalıdır.
- Ayıp bildirmek için altı ayımız mı var?
- Hayır. Bildirim derhâl yapılmalıdır. Medeni Kanun madde 365’teki altı ay, bildirimden sonra ayıp nedeniyle dönme veya bedel indirimi hakkının kullanılmasıyla ilgilidir. Teslimden itibaren beş yıllık sınır da vardır. Satıcının ayıbı kasten gizlemesi altı aylık kuralı kaldırır; beş yıllık sınırı kaldırmaz.
- Arızalı her makinenin yenisini isteyebilir miyiz?
- Madde 364’teki ayıpsız mal isteme hakkı yalnızca türüyle belirlenen mallar içindir. Her özel üretim makineye otomatik uygulanmaz. Sözleşmenin niteliği, satıcının ayıptan sorumluluğu ve seçilen hukuki talebin koşulları ayrıca incelenir.
This article provides general information and is not legal advice on any individual matter.
