Türkiye’den gönderilen mermer kasaları Tayvan’daki depoya ulaşmış, fakat alıcı kırık plaka iddiasıyla son faturayı ödememiş olsun; bu, açıklama amacıyla kurulmuş bir örnektir. İhracatçının elindeki teslim belgesi ile alıcının kesinti hesabı aynı sevkiyata bağlanabiliyor mu?
Sipariş, ticari fatura ve teslim kaydını yan yana koyduğunuzda borcu üstlenen şirketin unvanı görünmelidir. Depoyu işleten şirket, malı isteyen çalışan ve faturanın muhatabı farklı olabilir. Tayvan’daki tarafın Çince kayıtlı unvanını ve tebligat adresini, Türkiye’deki satıcının da sözleşmede kullandığı tam unvanını dosyaya eklemek yanlış şirkete yönelme riskini azaltır.
İrsaliye ile fatura aynı alıcıyı mı gösteriyor?
Her faturanın para birimini, vadesini, alınan ödemeyi ve kalan bedelini gösteren hesap çizelgesinde, iade edilen plaka, kabul edilmiş indirim ve henüz tartışılan kesinti de ayrı kalemler olarak yer almalıdır. Toplam tek başına yetmez. Sipariş onayı, sevkiyat listesi, teslim tutanağı veya bedeli değiştiren yazışma, ilgili satırın kaynağını göstermelidir.
Mermer örneği, ülkeler arasındaki gerçek ticaret kalemlerinden seçilmiştir: Tayvan Uluslararası Ticaret İdaresinin 2026 tarihli Türkiye raporu, 2025’te Türkiye’den başlıca ithalat kalemleri arasında mermeri sayar. Bu bilgi herhangi bir uyuşmazlığın yaşandığını göstermez. Somut dosyada kasa numarası, yükleme fotoğrafları ve alıcının hangi plakayı reddettiği gibi kayıtlar, kesintinin dayanağını incelemeye yarar.
Kalite itirazı varsa satıcının verdiği yanıt da saklanmalıdır. Yalnızca borcu kabul eder görünen mesajı seçmek, aynı yazışmadaki koşulu gözden kaçırabilir. Karşı tarafın ayıp iddiasını değerlendirmek için Tayvan’dan alınan makinede ayıp bildirimi yazısındaki bildirim ve delil ayrımı da okunabilir.
Vade, uygulanacak hukuk ve iki yıllık süre
Sözleşmenin hukuk seçimi maddesi, ilk incelenecek hükümler arasındadır. Tayvan’ın Yabancı Unsurlu Medeni İlişkilere Uygulanacak Hukuk Kanunu madde 20, tarafların seçimini esas alır; geçerli açık seçim yoksa en sıkı bağlantılı hukuk uygulanır. Zamanaşımı da alacağın doğduğu ilişkiye uygulanacak hukuku izler (madde 36). Türk hukukunun değerlendirilmesi gerekiyorsa Türkiye’deki hukuk danışmanının görüşü ayrıca alınmalıdır.
Tayvan hukuku uygulandığında tacir veya üreticinin sağladığı malların bedeli için süre iki yıldır. Medeni Kanun’un 127. maddesinin 8. bendi bu alacak türünü düzenler. Başlangıç, talep hakkının kullanılabildiği andır (madde 128). Dolayısıyla eski faturanın vadesini, sonraki sevkiyatın vadesiyle birleştirmek süre hesabını bozabilir. Her vade ayrı hesaplanır.
Ödeme talebi, borcun kabulü ve dava açılması zamanaşımını kesen nedenlerdendir; ödeme emri veya mahkeme arabuluculuğu başvurusu da dava açılmasıyla aynı etkiye sahiptir (madde 129). Ancak talebe dayalı kesilme, ardından altı ay içinde dava veya kanunen eşdeğer işlem gelmezse gerçekleşmemiş sayılır (madde 130). Yeni bir hatırlatma göndermekle yetinmek, bu nedenle güvenilir bir süre koruma planı değildir.
Ödeme emrinin sonucu tebligata bağlı
Belirli miktardaki para alacağı için Tayvan mahkemesinden ödeme emri, yani 支付命令, istenebilir; Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 508 ve 511. maddeleri, talebin açıklanmasını ve dayanağının başlangıç düzeyinde gösterilmesini gerektirir. Teslim kaydı faturaya eklenir. Bu kayıt, satıcının kendi yükümlülüğünü yerine getirdiğini göstermelidir.
Alacaklının karşı edimi henüz yerine getirilmemişse, emir yurt dışında tebliğ edilecekse veya ilan yoluyla tebligat gerekecekse bu usul kullanılamaz (madde 509). Türkiye’de bulunmanız tek başına bu engellerden biri değildir. Borçlunun nerede ve nasıl tebligat alacağı incelenir.
Tebliğden itibaren yirmi gün içinde borçlu gerekçe göstermeden itiraz edebilir (madde 516). Süresinde ve usulüne uygun itiraz, ilgili bölümde emri etkisiz bırakır; başvuru dava veya mahkeme arabuluculuğu başvurusu sayılır (madde 519). Geçerli itiraz yoksa emir cebri icraya dayanak olabilir; borçlunun alacağın bulunmadığını ileri süren dava açma imkânı sürer (madde 521).
Verildikten sonra üç ay içinde borçluya tebliğ edilemeyen emir etkisini kaybeder (madde 515). Bu durumda, Medeni Kanun madde 132 uyarınca zamanaşımı kesilmemiş sayılır. Süre yaklaşırken yalnızca başvuru tarihini kaydetmek yeterli olmaz; tebligatın sonucu da izlenir.
Haciz talebi için malvarlığı riski
Para alacağının gelecekteki icrasını güvenceye almak için ihtiyati haciz istenebilir (Hukuk Muhakemeleri Kanunu madde 522). Bunun için ileride icranın imkânsız veya çok güç olacağına ilişkin risk gerekir. Alacak ve haciz nedeni başlangıç düzeyinde gösterilmelidir; mahkeme teminat isteyebilir (madde 523, madde 526). Sadece ödeme gecikmesini belirtmek bütün koşulları karşılamaz.
Bilinen malvarlığı devri veya kapanış bilgisi varsa kaynağı ve tarihiyle ayrılmalıdır. Söylenti, belgeye dönüşmez. Bütçe görüşmesinde dava giderleriyle muhtemel teminatı ayrı değerlendirmek, Türkiye’den yürütülecek tahsilatın mali çerçevesini görünür kılar.
İlk başvuru iletişim sayfası üzerinden veya wei@hoveringlaw.com.tw adresine yapılabilir: hassas olmayan kısa özet, çıkar çatışması kontrolü için karşı tarafın adı, Tayvan bağlantısı ve yaklaşan süre yeterlidir. Görüşmeler İngilizce, Çince, Japonca veya Korece yürütülür; dil düzenlemesi önce kararlaştırılır. İlk e-postaya kimlik kopyası, banka bilgisi veya belgelerin tamamı eklenmemelidir; e-posta avukat–müvekkil ilişkisi kurmaz.
Dosyanın önüne en eski ödenmemiş faturayı, o faturanın teslim kaydını ve son ödeme talebinin tarihini koymak, görüşmede hangi tarihin önce ele alınacağını gösterir.
Kaynaklar
24 Ekim 2026 tarihinde kontrol edildi. Açıklamalar bu tarih itibarıyla yürürlükteki ilgili hükümlere dayanır.
- Tayvan Yabancı Unsurlu Medeni İlişkilere Uygulanacak Hukuk Kanunu: madde 20, madde 36.
- Tayvan Medeni Kanunu: madde 127, 128, 129, 130, 132.
- Tayvan Hukuk Muhakemeleri Kanunu: madde 508, 509, 511, 515, 516, 519, 521, 522, 523, 526.
- Tayvan Uluslararası Ticaret İdaresi: Türkiye ekonomik ve ticari ilişkiler raporu, 17 Nisan 2026, sayfa 6.
- İlgili Türkçe yazı: Tayvan’dan alınan makinede ayıp bildirimi.
Sık sorulan sorular
- Tayvanlı alıcıdan bütün ticari alacaklar iki yılda zamanaşımına mı uğrar?
- Hayır. Önce alacağa uygulanacak hukuk belirlenir. Tayvan hukuku uygulanan satışta, tacir veya üreticinin sağladığı malın bedeli için Medeni Kanun madde 127 bent 8 iki yıl öngörür. Süre, talep hakkının kullanılabildiği anda başlar; her fatura için vade ayrıca incelenir.
- Türkiye’deki şirket Tayvan’da ödeme emri isteyebilir mi?
- Şirketin Türkiye’de olması tek başına engel değildir. Belirli miktardaki alacak ve dayanağı gösterilmelidir. Alacaklının karşı edimi hâlâ yerine getirilmemişse veya emir yurt dışında ya da ilan yoluyla tebliğ edilecekse bu usul kullanılamaz.
- Alıcı ödeme emrine itiraz ederse ne olur?
- Borçlu tebliğden itibaren yirmi gün içinde gerekçe göstermeden itiraz edebilir. Süresinde ve usulüne uygun itiraz edilen bölümde emir etkisini kaybeder; başvuru dava veya mahkeme arabuluculuğu başvurusu sayılır. Geçerli itiraz yoksa emir cebri icraya dayanak olabilir.
This article provides general information and is not legal advice on any individual matter.
