Þessi grein byggir á máli þar sem kóreskur háskólanemandi slasaðist á líkamsræktarstöð (健身房) á Taívan undir leiðsögn þjálfara (教練). Hún lýsir þeim lagalegu málsmeðferðum sem má kanna eftir meiðsli á líkamsræktarstöð, kröfufrestum, aðferðum við varðveislu sönnunargagna (保全證據) og bótaliðum (損害賠償).
Slysið varð á líkamsræktarstöð í Taichung (臺中) í réttstöðulyftuæfingu (硬舉) undir leiðsögn þjálfara. Eftir meiðslin má ekki aðeins horfa á það að slysið hafi orðið innandyra á stöðinni; saman skal skoða æfingareynslu og heilsufar notandans, tegund æfingar og þyngd, skýringar og leiðsögn þjálfarans, hreyfinguna og viðbrögðin á þeim tíma, orsakasambandið (因果關係) milli meiðslanna og æfingarinnar og gögnin sem styðja tjónið.
Ég fór með þetta mál sem málflutningsmaður (訴訟代理人) stefnanda, hins kóreska námsmanns. Héraðsdómstóllinn í Taichung (臺灣臺中地方法院) lagði 24. janúar 2022, í dómi á fyrsta dómsstigi í neytendamáli nr. 7 á lýðveldisári 109 (2020) (109年度消字第7號), fyrir stefnda að greiða 1.579.589 TWD ásamt vöxtum sem greindir eru í dómnum.
Síðar greindu fjölmiðlar frá því að aðilar hefðu náð sátt (和解) á áfrýjunarstigi. Opinberi dómurinn á fyrsta dómsstigi einn segir ekkert um niðurstöðu áfrýjunarinnar eða sáttarfjárhæðina, svo frásögn af sáttinni má ekki lesa sem staðfestar lyktir þess dóms.
Fyrirsagnir fjölmiðlaumfjöllunar, netfærslna og lögfræðilegra skýringa um þetta mál, í þýðingu þessarar greinar, eru þessar. Fyrirsagnirnar hér á eftir þjóna aðeins því að kynna efni hvers tengils; þær þýða ekki að þessi grein staðfesti atvikin sérstaklega.
Fékk kóreskur karlkyns háskólanemi brjósklos við réttstöðulyftu á 90 kg í einkatíma?
Það sem skiptir máli í framkvæmd við þetta mál er að það sýnir að ábyrgðin ræðst ekki umsvifalaust af því einu að meiðsli hafi orðið á líkamsræktarstöð (健身房). Inntak öryggisskyldu (安全義務) þjónustuveitanda, tiltekin leiðsögn og brot á aðgæsluskyldu (注意義務), orsakasambandið milli meiðslanna og háttseminnar og umfang tjónsins eru metin út frá gögnum hvers máls. Skilyrði og frestir sakamáls (刑事) og einkamáls (民事) eru einnig ólík, svo nauðsynlegt er strax eftir slysið að skipuleggja gögnin hvert í sínu lagi.
Eftirfarandi er almenn fræðsla um deilur vegna meiðsla á líkamsræktarstöð á Taívan; hún er ekki lögfræðileg ráðgjöf um tiltekið mál. Raunveruleg réttindi og viðbrögð geta verið misjöfn eftir samningssambandi, atburðarás slyssins, orsök og alvarleika meiðslanna, háttsemi aðila, tryggingaskilmálum, þeim sönnunargögnum sem varðveitt eru og gildandi rétti.
1. Hvaða lagalegum málsmeðferðum má kanna eftir meiðsli á líkamsræktarstöð á Taívan?
7. gr. laga um neytendavernd á Taívan (消費者保護法) kveður á um að atvinnurekandi, þegar hann veitir þjónustu, skuli sjá til þess að þjónustan hafi það öryggi sem, miðað við faglegan eða tæknilegan mælikvarða þegar þjónustan er veitt, má með sanngirni gera ráð fyrir.
Það þýðir ekki að ábyrgð atvinnurekanda eða þjálfara sé viðurkennd í hvert sinn sem meiðsli verða á líkamsræktarstöð. Meta skal í hverju máli hvaða aðgæsluskylda var til staðar, hvort hún var brotin, hvort orsakasamband (因果關係) sé milli brotsins og meiðslanna, hvort raunverulegt tjón hafi orðið, hvaða varnir gagnaðili hafi og hvort sönnunargögn styðji hverja kröfu og hverja vörn.
Séu lögbundin skilyrði brotsins gáleysislegrar líkamsmeiðingar (過失傷害) uppfyllt má kanna kæru (告訴). Einnig má kanna einkaréttarlega skaðabótakröfu, en hvort samningsábyrgð, ábyrgð vegna skaðaverks (侵權行為) eða neytendaverndarábyrgð gildi, og hvert umfang ábyrgðarinnar sé, ræðst af tilteknum atvikum. Að unnt sé að kanna fleiri en eina málsmeðferð (訴訟) vegna eins slyss þýðir ekki að fara skuli í þær allar, né að tiltekinni niðurstöðu sé heitið í neinni þeirra.
2. Hvaða frestir gilda um kæru og einkaréttarlega skaðabótakröfu?
Samkvæmt 287. gr. hegningarlaga Taívan (刑法) er gáleysisleg líkamsmeiðing samkvæmt 284. gr. hegningarlaga brot sem aðeins er sótt að undangenginni kæru (告訴乃論之罪). Samkvæmt 237. gr. laga um meðferð sakamála á Taívan (刑事訴訟法) skal kæruaðili að jafnaði bera fram kæruna innan 6 mánaða frá þeim degi er gerandinn varð honum kunnur.
Skaðabótakrafa vegna skaðaverks (侵權行為) samkvæmt 197. gr. almennra borgaralaga Taívan (民法) fellur að jafnaði niður, sé hún ekki höfð uppi innan 2 ára frá því að tjónþoli veit um tjónið og skaðabótaskylda aðilann, og fellur einnig niður þegar 10 ár eru liðin frá skaðaverkinu.
Hvort annar kröfugrundvöllur, svo sem samningsábyrgð, komi til, eða hvort aðrar reglur gildi um hvenær frestur byrjar að líða, heldur áfram að líða eða rofnar, getur verið misjafnt eftir atvikum. Frestinn má ekki ráða af slysdegi eða greiningardegi einum; öruggara er að kanna snemma og í hverju máli mögulega kröfugrundvelli og viðmiðunardaga.
3. Hvaða sönnunargögn skal varðveita strax eftir slysið, og hvernig?
Til að lýsa ábyrgð, orsakasambandi og tjóni er ráðlegt að safna ekki aðeins upptökum úr eftirlitsmyndavélum (監視器影像) frá slysstundinni, heldur einnig sjúkraskrá (病歷) og læknisvottorði (診斷證明書), kvittunum fyrir lækniskostnað (醫療費用), ferðakostnaði vegna læknismeðferðar (就醫交通費) og umönnunarkostnaði (看護費用), skilaboðum sem skipst var á við líkamsræktarstöðina og þjálfarann, vitnisburði, bókun og mætingarskrá tíma, æfingaáætlun og æfingaskrá, saman. Einnig er heppilegt, að svo miklu leyti sem unnt er, að ljósmynda slasaða svæðið og ástand slysstaðarins og raða atburðarásinni fyrir og eftir slysið og samskiptainnihaldinu eftir dagsetningum, svo auðveldara verði að bera gögnin saman síðar.
Myndefni getur, að varðveislufresti liðnum, verið yfirskrifað eða orðið ónothæft af öðrum ástæðum. Því má kanna að biðja líkamsræktarstöðina að varðveita myndefnið, með bréfi sem sent er með innihaldsvottun (存證信函) eða með lögmannsbréfi (律師函), sem tilgreinir nákvæmlega nauðsynlegt tímabil, stað og staðsetningu myndavélar. Slíkt bréf er hagnýt ráðstöfun til að skrá hvað var óskað og hvenær. Það leggur þó ekki eitt og sér nýja lögbundna skyldu á gagnaðila til að varðveita myndefnið og kemur ekki í veg fyrir eyðingu, og það eitt að myndefnið sé ekki lengur til veldur ekki sjálfkrafa óhagstæðu mati dómstólsins.
Geti atvik slyssins uppfyllt skilyrði refsiverðs brots má tilkynna málið fljótt til lögreglu, svo rannsóknaryfirvöld (偵查機關) geti metið hvort lögmætur grundvöllur sé til öflunar eða varðveislu. Tilkynning þýðir ekki að lögregla eða ákæruvald tryggi upptökurnar úr eftirlitsmyndavélunum, því skal einnig safna þeim gögnum sem aðilinn getur sjálfur varðveitt, svo sem sjúkragögnum og samskiptaskrám.
4. Hvaða bótaliðum má krefjast af líkamsræktarstöðinni?
Bótaliðir sem koma til greina eru þessir. Raunveruleg viðurkenning og fjárhæð ráðast af nauðsyn hvers kostnaðar, orsakasambandi við slysið, sönnunargögnum, ábyrgðarhlutfalli og mati dómstólsins.
- Lækniskostnaður: Kostnaður sem raunverulega var greiddur vegna skoðunar, rannsókna, meðferðar, lyfja og endurhæfingar er sannaður með kvittunum og sjúkraskrá.
- Umönnunar- eða hjúkrunarkostnaður (看護費用): Hvort umönnun var nauðsynleg í ljósi alvarleika meiðslanna og meðferðarferlisins, og hvort tímabil og kostnaður séu hæfileg, er skoðað út frá sjúkra- og útgjaldagögnum.
- Ferðakostnaður: Kostnaður sem nauðsynlegur er til að fara til og frá meðferðarstað er sannaður með ferðagögnum, kvittunum og sambærilegum gögnum.
- Tjón vegna skerðingar vinnugetu (勞動能力減損): Séu varanlegar afleiðingar og viðvarandi skerðing vinnugetu viðurkenndar má meta tjónið saman út frá læknis- og starfsgögnum, stig skerðingarinnar, starfi og tekjum og þeirri starfsævi sem eftir er. Skerðingarhlutfallið eitt ræður ekki skaðabótunum, og tapið er ekki sjálfkrafa reiknað fram að starfslokum.
- Tekjutap á batatímabili (收入損失): Tímabilið sem viðkomandi gat raunverulega ekki unnið vegna meðferðar eða hvíldar, og tekjuskerðingin sem af því leiddi, skulu sönnuð með launagögnum, skattagögnum og vinnuskrám.
- Ófjárhagslegt tjón (非財產上損害): Fjárhæð miskabóta er ákveðin af dómstólnum út frá þáttum hvers máls, svo sem alvarleika meiðslanna, meðferðartíma, varanlegum afleiðingum og tilteknum aðstæðum aðila.
- Refsikenndar skaðabætur (懲罰性賠償金): Til er regla um að í máli þar sem lög um neytendavernd gilda megi, hafi tjónið orðið af ásetningi atvinnurekanda, krefjast bóta sem nema allt að 5 sinnum raunverulegu tjóni; við stórfellt gáleysi allt að 3 sinnum tjóninu; og við gáleysi allt að fjárhæð raunverulegs tjóns. Hvort 51. gr. laga um neytendavernd á Taívan gildi um málið, og hvort refsikenndar skaðabætur séu í raun dæmdar, og hver fjárhæðin sé, ræðst af mati dómstólsins á tilteknum skilyrðum og sönnunargögnum.
5. Má, einnig þegar líkamsræktarstöðin hefur ábyrgðartryggingu (責任保險), deila um hvort bætur komi til og um fjárhæðina?
Já. Það að trygging sé til staðar getur skipt máli þegar kannað er hvaðan skaðabæturnar koma, en viðurkennir ekki eitt og sér lagalega ábyrgð líkamsræktarstöðvarinnar eða þjálfarans og festir ekki greiðslufjárhæðina. Deilur geta risið milli vátryggjanda (保險人) og aðila um bótatakmörk og undanþáguákvæði, orsakasamband slyss og meiðsla og nauðsyn og fjárhæð hvers bótaliðar.
Einkum geta skerðing vinnugetu, tekjuskerðing á batatímabili og ófjárhagslegt tjón krafist læknis-, tekju- og starfsgagna eða sérfræðiálits. Fjárhæðin sem vátryggjandi býður, eða sem tjónþoli krefst, verður ekki sjálfkrafa sú sem dómstóllinn viðurkennir, og niðurstaða skerðingarmats ræður ekki heldur skaðabótunum sjálfkrafa. Í raun skulu tryggingarskírteini og skilmálar, innihald slysatilkynningar, svör vátryggjanda, meðferðarferli og tjóngögn skoðuð saman.
Hafir þú slasast á líkamsræktarstöð (健身房) er mikilvægt að fá fyrst nauðsynlega læknishjálp, varðveita þau gögn sem enn má ná áður en þau hverfa, og snemma leita sér ráðgjafar um fresti og málsmeðferðir sem geta átt við málið. Samningaviðræður, neytendakvörtun (消費申訴) eða sáttamiðlun (調解), kæra og einkaréttarleg skaðabótakrafa eru allar leiðir sem má velja eftir málinu, og ekki málsmeðferðir sem alltaf skal fara í allar.
Fall á gólfi atvinnuhúsnæðis, heilsutjón vegna matvæla og meiðsli við notkun faglegrar þjónustu geta sömuleiðis varðað öryggisskyldu, orsakasamband, tjón og sönnunargögn. Niðurstöðu máls um líkamsræktarstöð má þó ekki flytja óbreytta yfir á annað slys, svo samning, háttsemi og gildandi reglur hvers máls skal kanna sérstaklega.
Sjá einnig:
