این نوشتار بر پایهٔ واقعه‌ای است که در آن دانشجوی کره‌ای هنگام دریافت هدایت مربی در باشگاه بدنسازی در تایوان آسیب دید؛ مراحل حقوقی قابل بررسی پس از آسیب در باشگاه، مهلت مطالبه، شیوهٔ حفظ ادله و اقلام خسارت را شرح می‌دهد.
حادثه در باشگاهی در تایچونگ (臺中) هنگام تمرین ددلیفت (硬舉) با هدایت مربی رخ داد. پس از آسیب نباید تنها به این بسنده کرد که حادثه داخل باشگاه رخ داده است؛ باید تجربهٔ ورزشی و وضع سلامت استفاده‌کننده، نوع حرکت و وزنه، توضیح و هدایت مربی، حرکت و واکنش در همان لحظه، رابطهٔ سببیت میان آسیب و تمرین، و مدارکی که زیان را تأیید می‌کنند با هم در نظر گرفت.
در این پرونده دفتر به‌عنوان نمایندهٔ دادرسی (訴訟代理人) خواهان، دانشجوی مرد کره‌ای، شرکت داشت. دادگاه بدوی تایچونگ در حکم بدوی مورخ 24 ژانویه 2022 در پروندهٔ مصرف‌کننده شماره 7 سال 109 گاه‌شماری مینگو (民國109年)، خوانده را به پرداخت 1,579,589 دلار جدید تایوان و بهرهٔ مندرج در حکم محکوم کرد.
سپس از گزارش‌های رسانه‌ای دانسته شد که طرفین در مرحلهٔ تجدیدنظر سازش کرده‌اند. از حکم رسمی بدوی به‌تنهایی نمی‌توان نتیجهٔ تجدیدنظر یا مبلغ سازش را احراز کرد؛ از این رو نباید سازشِ گزارش‌شده در رسانه‌ها را سرنوشت قطعیِ حکم بدوی دانست.
ترجمهٔ عناوین گزارش‌های رسانه‌ای، نوشته‌های برخط و شروح حقوقی دربارهٔ این پرونده در پی می‌آید. عناوین زیر برای معرفی مضمون گزارش یا نوشتهٔ هر پیوند است و به این معنا نیست که این نوشتار جداگانه وقایع را ثابت می‌کند.
دانشجوی مرد، پارگی دیسک پس از ددلیفت 90 کیلوگرم… مطالبهٔ خسارت از باشگاه
دانشجوی مرد، پارگی دیسک پس از ددلیفت 90 کیلوگرم… مطالبهٔ خسارت از باشگاه
آیا دانشجوی مرد کره‌ای هنگام جلسهٔ تمرین خصوصی با مربی ددلیفت 90 کیلوگرم زد و دیسک پاره شد؟
معنای عملی این پرونده آن است که مسئولیت به‌محض وقوع آسیب در باشگاه تعیین نمی‌شود. حدود تکلیف ایمنی ارائه‌دهندهٔ خدمت، هدایت مشخص و هر نقض تکلیف مراقبت، رابطهٔ سببیت میان آسیب و رفتار، و دامنهٔ زیان، همه بر پایهٔ مدارک هر پرونده سنجیده می‌شود. شروط و مهلت رسیدگی کیفری و مدنی نیز فرق دارد؛ از این رو از همان پس از حادثه باید سوابق را جداگانه مرتب کرد.
آنچه در پی می‌آید اطلاعات عمومی برای شرح اختلافات آسیب در باشگاه بدنسازی در تایوان است، نه مشاورهٔ حقوقی دربارهٔ پرونده‌ای معیّن. حقوق واقعی و شیوهٔ پیگیری ممکن است بسته به رابطهٔ قراردادی، جریان حادثه، سبب و درجهٔ آسیب، فعل طرفین، شروط بیمه، ادلهٔ فراهم‌شده و قانون حاکم فرق کند.
1. پس از آسیب در باشگاه بدنسازی تایوان کدام مسیر حقوقی را می‌توان بررسی کرد؟
مادهٔ 7 قانون حمایت از مصرف‌کنندهٔ تایوان (消費者保護法) مقرر می‌کند که وقتی بنگاه خدمت ارائه می‌دهد، باید خدمت از ایمنی‌ای برخوردار باشد که با توجه به معیارهای حرفه‌ای یا فنیِ جاری در زمان ارائه، عقلاً انتظار می‌رود.
این به معنای آن نیست که هر بار آسیب در باشگاه رخ دهد مسئولیت بنگاه یا مربی ثابت شود. باید در هر پرونده جداگانه سنجید که چه تکلیف مراقبتی وجود داشته، آیا آن تکلیف نقض شده، آیا میان نقض و آسیب رابطهٔ سببیت هست، آیا زیان واقعی رخ داده، طرف مقابل چه دفاعی دارد، و برای هر ادعا و دفاع چه ادله‌ای هست.
اگر ارکان قانونی جرم آسیب ناشی از بی‌احتیاطی (過失傷害) فراهم باشد، می‌توان شکایت کیفری را بررسی کرد. مطالبهٔ مدنی خسارت نیز قابل بررسی است، اما این‌که کدام مبنا — مسئولیت قراردادی، مسئولیت فعل زیان‌بار (侵權行為) یا مسئولیت حمایت از مصرف‌کننده — اعمال می‌شود و دامنهٔ مسئولیت چیست، بسته به وقایع مشخص فرق می‌کند. این‌که از یک حادثه چند مسیر را بتوان بررسی کرد به این معنا نیست که باید همه را پیمود، و به این معنا هم نیست که پیروزی یکی از طرفین وعده داده شده است.
2. بر شکایت کیفری و خسارت مدنی کدام مهلت جاری است؟
وفق مادهٔ 287 قانون کیفری تایوان (刑法)، جرم آسیب ناشی از بی‌احتیاطی در مادهٔ 284 جرمی است که تعقیب عمومی آن فقط با شکایت ممکن است (告訴乃論之罪). وفق مادهٔ 237 قانون آیین دادرسی کیفری تایوان (刑事訴訟法)، صاحب حق شکایت اصولاً باید ظرف 6 ماه از روز اطلاع از هویت مرتکب شکایت کند.
حق مطالبهٔ خسارت ناشی از فعل زیان‌بار وفق مادهٔ 197 قانون مدنی تایوان (民法) اصولاً اگر ظرف دو سال از زمانی که زیان‌دیده هم از زیان و هم از شخص مسئول جبران آگاه شده اعمال نشود ساقط می‌شود، و با گذشت 10 سال از وقوع فعل زیان‌بار نیز ساقط می‌گردد.
با این حال آیا سبب مطالبهٔ دیگری مانند مسئولیت قراردادی مطرح است، یا حکم دیگری دربارهٔ مبدأ احتساب، جریان مدت یا انقطاع آن اعمال می‌شود، ممکن است بسته به وقایع فرق کند. نباید فقط با نگاه به روز حادثه یا روز تشخیص مهلت را قطعی دانست؛ احتیاط آن است که مبانی مطالبهٔ ممکن و تاریخ شروع هر مدت زود و جداگانه احراز شود.
3. بلافاصله پس از حادثه کدام ادله را چگونه باید حفظ کرد؟
برای شرح مسئولیت، رابطهٔ سببیت و زیان، بهتر است نه فقط تصویر دوربین مداربسته (監視器) هنگام حادثه، بلکه سوابق پزشکی (病歷) و گواهی تشخیص، رسید هزینه‌های درمان و رفت‌وآمد درمانی (就醫交通費) و مراقبت (看護費用)، پیام‌های رد و بدل‌شده با باشگاه و مربی، اظهارات شاهدان، رزرو کلاس و سوابق حضور، و جدول برنامهٔ تمرین و سوابق آموزش را با هم گرد آورد. بهتر است موضع آسیب و، تا حد ممکن، وضع محل حادثه نیز عکس‌برداری شود و جریان پیش و پس از حادثه و مضمون تماس به ترتیب تاریخ مرتب شود تا بعداً تطبیق مدارک آسان شود.
ممکن است تصویر پس از انقضای مدت نگهداری بازنویسی شود یا به سبب دیگری قابل استفاده نباشد. از این رو می‌توان با نامه با تصدیق مضمون (存證信函) یا نوشته‌ای به نام وکیل که بازهٔ زمانی لازم، مکان و موضع دوربین را مشخص می‌کند، از باشگاه خواست تصویر را حفظ کند. چنین نوشته‌ای اقدامی عملی است که ثبت می‌کند چه چیزی چه زمانی خواسته شده است. اما به‌تنهایی تکلیف قانونی تازه‌ای برای حفظ تصویر بر طرف مقابل بار نمی‌کند و مانع حذف تصویر نمی‌شود، و دادگاه صرفاً به‌سبب نبودن تصویر خودبه‌خود استنباط نامساعد نمی‌کند.
اگر ممکن است جریان حادثه با ارکان جرم منطبق باشد، می‌توان سریع گزارش داد تا مرجع تحقیق بسنجد که آیا مبنای مشروع ضبط یا حفظ هست. گزارش به این معنا نیست که پلیس یا دادسرا حتماً تصویر دوربین را ضبط می‌کند؛ از این رو مدارکی را که طرف می‌تواند خود حفظ کند — مانند مدارک پزشکی و سوابق ارتباط — نیز باید نگه داشت.
4. کدام اقلام زیان را می‌توان از باشگاه مطالبه کرد؟
اقلام زیانی که می‌توان مطالبهٔ آن را بررسی کرد چنین است. شناسایی واقعی و مبلغ بسته به ضرورت هر هزینه، رابطهٔ سببیت با حادثه، مدرک، نسبت مسئولیت و سنجش دادگاه است.
- هزینهٔ درمان: هزینه‌ای که واقعاً برای معاینه، آزمایش، درمان، دارو و توان‌بخشی خرج شده با رسید و سوابق پزشکی اثبات می‌شود.
- هزینهٔ مراقبت یا پرستاری: این‌که با توجه به درجهٔ آسیب و سیر درمان مراقبت لازم بوده یا نه، و تناسب مدت و هزینه، با مدارک پزشکی و مدارک هزینه سنجیده می‌شود.
- هزینهٔ رفت‌وآمد: هزینهٔ لازم برای رفت‌وآمد به مؤسسهٔ پزشکی برای درمان با سوابق حرکت و رسید و مانند آن اثبات می‌شود.
- زیان ناشی از زوال توان کار: اگر عارضهٔ بعدی و کاهش مستمر توان کار ثابت شود، می‌توان با جمع مدارک پزشکی و شغلی، درجهٔ معلولیت، شغل و درآمد، و مدت باقی‌ماندهٔ امکان کار ارزیابی کرد. درجهٔ ازکارافتادگی به‌تنهایی مبلغ خسارت را قطعی نمی‌کند و زیان تا زمان بازنشستگی خودبه‌خود حساب نمی‌شود.
- درآمد ازدست‌رفته در دورهٔ بهبود: مدت واقعی ناتوانی از کار به‌سبب درمان یا نقاهت، و درآمدی که از آن کاسته شده، باید با مدارک مزد و مدارک مالیاتی، سوابق کار و مانند آن اثبات شود.
- زیان غیرمالی: مبلغ رنج معنوی را دادگاه بر پایهٔ عناصر هر پرونده مانند درجهٔ آسیب، مدت درمان، آثار بعدی و اوضاع مشخص طرف تعیین می‌کند.
- خسارت تنبیهی (懲罰性賠償金): در دعوایی که قانون حمایت از مصرف‌کننده بر آن جاری است، نصی هست که اگر زیان از عمد بنگاه پدید آمده باشد مطالبه تا حداکثر 5 برابر زیان واقعی، اگر تقصیر سنگین باشد تا حداکثر 3 برابر، و اگر تقصیر باشد تا حداکثر 1 برابر مبلغ زیان واقعی را روا می‌دارد. این‌که مادهٔ 51 قانون حمایت از مصرف‌کنندهٔ تایوان بر پروندهٔ مربوط اعمال می‌شود یا نه، و این‌که خسارت داده می‌شود و مبلغ آن چیست، تابع سنجش دادگاه دربارهٔ ارکان مشخص و ادله است.
5. حتی اگر باشگاه بیمهٔ مسئولیت داشته باشد، آیا امکان و مبلغ جبران می‌تواند محل نزاع باشد؟
آری. وجود بیمه هنگام بررسی منبع جبران ممکن است معنا داشته باشد، اما به‌تنهایی مسئولیت قانونی باشگاه یا مربی را ثابت نمی‌کند و مبلغ پرداخت را قطعی نمی‌سازد. ممکن است میان بیمه‌گر و طرفین بر سر سقف پوشش قرارداد بیمه و شروط معافیت و استثنا، رابطهٔ سببیت میان حادثه و آسیب، و ضرورت و مبلغ هر قلم زیان نزاع پدید آید.
به‌ویژه زوال توان کار، کاهش درآمد در دورهٔ بهبود و زیان غیرمالی ممکن است به مدارک پزشکی یا درآمدی یا شغلی یا نظر کارشناس نیاز داشته باشد. مبلغی که بیمه‌گر پیشنهاد می‌کند یا زیان‌دیده می‌خواهد خودبه‌خود مبلغی نیست که دادگاه احراز می‌کند، و نتیجهٔ ارزیابی معلولیت نیز مبلغ خسارت را خودبه‌خود تعیین نمی‌کند. در عمل باید بیمه‌نامه و شروط، مضمون اعلام حادثه، پاسخ بیمه‌گر، سیر درمان و مدارک زیان را با هم احراز کرد.
اگر در باشگاه بدنسازی آسیب دیده‌اید، نخست دریافت درمان لازم، حفظ مدارک ممکن پیش از زوال آن‌ها، و دریافت مشاورهٔ فردی زودهنگام دربارهٔ مهلت و مسیری که ممکن است بر پرونده جاری شود اهمیت دارد. مذاکره، شکایت یا میانجیگری مصرف‌کننده، شکایت کیفری و مطالبهٔ مدنی خسارت همه وسایلی است که بسته به پرونده می‌توان برگزید، نه مسیری که همواره باید همه را پیمود.
سقوط روی کف محل کسب، زیان سلامت ناشی از غذا، و آسیب هنگام استفاده از خدمت حرفه‌ای نیز ممکن است تکلیف ایمنی، رابطهٔ سببیت، زیان و ادله را محل نزاع کند. اما نمی‌توان نتیجهٔ پروندهٔ باشگاه را عیناً به حادثهٔ دیگر منتقل کرد؛ از این رو باید قرارداد و افعال هر واقعه و قوانین مرتبط را جداگانه بررسی کرد.
بیشتر بخوانید:
