Тайваньд замын хөдөлгөөний осол (交通事故) гарвал нэн даруй аюулгүй байдлыг хангаж, мэдэгдэх, нотлох баримтыг хадгалсны дараа нэхэмжлэх хугацаа, гэм буруу (過失), эвлэрсэн тохиролцооны (和解) хүрээг дараалуулж үзнэ. Доорх нь Тайванийн хууль, төрийн байгууллагын зааврын үндсэн дээрх ерөнхий дараалал бөгөөд тодорхой хариуцлага, журам ослын нөхцөлөөс хамаарч өөр байж болно.
1. Ослын дараа газрыг орхиж болох уу?
Бие махбодийн гэмтэл эсвэл нас барсан ослын үед жолооч нэн даруй тусламжийн арга хэмжээ (救護措施) авч, цагдаад мэдэгдэж, тээврийн хэрэгсэл болон газрын нотлох баримтыг хадгалах (保全現場) ёстой. Нөгөө талын албан бус зөвшөөрөл эсвэл зөвхөн бичлэгээр шаардлагатай арга хэмжээг дуусгаагүй байж газрыг орхиж болно гэж үзэж болохгүй.
Гэхдээ бие махбодийн гэмтэлтэй ослын үед бүх тал зөвшөөрвөл тээврийн хэрэгслийн байрлал, газрын ул мөрийг тэмдэглэсний дараа хөдөлгөөнд саад болохгүй газар руу тээврийн хэрэгслийг шилжүүлж болно. Энэ нь тусламж, мэдэгдэл зэрэг шаардлагатай арга хэмжээг орлоно гэсэн үг биш.
Зөвхөн эд хөрөнгийн хохирол байгаа бөгөөд тээврийн хэрэгслийг хөдөлгөж болох бол тээврийн хэрэгслийн байрлал, газрын ул мөрийг тэмдэглэж, гэрэл зураг эсвэл дүрс бичлэгээр үлдээсний дараа аюулгүй газар руу түргэн шилжих нь зарчим юм. Шаардлагатай арга хэмжээ авахгүйгээр орхивол захиргааны шийтгэл (行政處罰) хүлээлгэж болно.
Эрүүгийн хуулийн (刑法) 185-4 дүгээр зүйл нь бие махбодийн гэмтэл эсвэл нас баралтад хүргэсэн замын хөдөлгөөний ослын дараа газрыг орхисон жолоочийн эрүүгийн хариуцлагыг зохицуулна. Бодит хэрэглээг ослын нөхцөл, авсан арга хэмжээгээр үнэлнэ.
2. Ямар нотлох баримтыг эхлээд үлдээх вэ?
Эхлээд хувийн аюулгүй байдал, анхааруулах тэмдгийг хангана; бие махбодийн гэмтэл, аврах шаардлагатай бол Тайваньд 119 (түргэн тусламж, гал унтраах), гэмт хэрэг эсвэл яаралтай нийтийн аюулгүй байдлын нөхцөлд 110 (цагдаа) эсвэл 112-д (гар утаснаас яаралтай дуудлага) холбогдоно. Замын хөдөлгөөний ослын нөхцөлд тохируулан цагдаад ч мэдэгдэнэ үү.
Аюулгүй байдал хангагдсаны дараа өргөн хүрээний болон ойрын гэрэл зургийг хамтад нь авч, тээврийн хэрэгслийн байрлал, эвдрэл, замын тэмдэглэгээ, дохио, цаг агаарыг тэмдэглэнэ. Гэрчийн холбоо барих, хяналтын камерын бичлэг (監視器影像) болон машины камерийг (行車紀錄器) хадгалах хүсэлт, талууд, тээврийн хэрэгсэл, даатгалын мэдээлэл, эмнэлгийн түүхийг (病歷) орхигдуулахгүй байх нь зүйтэй. Хувийн зураг авалт хэрэгтэй ч бие махбодийн гэмтэл, нас барсан ослын үед шаардагдах цагдаагийн ажиллагааг орлохгүй.
Цагдаагийн баримтын хувьд ослын газар дээр замын хөдөлгөөний ослын талуудын бүртгэл холбоо барих хуудас (道路交通事故當事人登記聯單) авч болно. Осол гарсан өдрөөс хойш 7 хоног өнгөрсний дараа ослын газрын зураг, ослын газрын гэрэл зураг (現場圖 / 現場照片) хүсэж болно; осол гарсан өдрөөс хойш 30 хоног өнгөрсний дараа замын хөдөлгөөний ослын урьдчилсан шинжилгээний хүснэгт (道路交通事故初步分析研判表) хүсэж болно. Олгох цаг, хүсэлтийн нөхцөлийг харьяа цагдаагийн байгууллагад дахин шалгана уу.
3. Бие махбодид гэмтэл авсан бол ямар нэхэмжлэл, хугацааг шалгах вэ?
Эрүүгийн хуулийн (刑法) 284 дүгээр зүйл болгоомжгүйгээр бие махбодид гэмтэл учруулах (過失傷害), болгоомжгүйгээр хүнд гэмтэл учруулахыг (過失致重傷) тогтооно. Энэ зүйл Эрүүгийн хуулийн 287 дугаар зүйлийн дагуу зөвхөн гомдлоор яллах гэмт хэрэг (告訴乃論之罪) тул Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийн (刑事訴訟法) 237 дугаар зүйлийн дагуу ерөнхийдөө гэмт этгээдийг мэдсэн өдрөөс хойш 6 сарын дотор гомдол гаргах ёстой.
Иргэний хохирлыг нөхөн төлөхийг (損害賠償) Иргэний хуулийн (民法) 197 дугаар зүйлийн дагуу хохирол болон нөхөн төлөх үүрэгтэй этгээдийг мэдсэн өдрөөс хойш 2 жил, хууль бус үйлдэл үйлдсэн өдрөөс хойш 10 жил өнгөрсний дараа нэхэмжилж болохгүй. Ямар баримт хөөн хэлэлцэх хугацаанд (消滅時效) нөлөөлөхийг тусад нь шалгана.
Гэмт хэргийн улмаас хохирсон хүн Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийн 487 дугаар зүйлийн дагуу эрүүгийн хэрэгт хавсаргасан иргэний нэхэмжлэл (刑事附帶民事訴訟) гаргаж болно. Эрүүгийн шүүх үргэлжилж байгаа үед Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийн 488 дугаар зүйлээр тогтоосон хоёрдугаар шатны аман мэтгэлцээн (言詞辯論終結) дуусахаас өмнө гаргаж болох ч эхний шатны аман мэтгэлцээн дууссаны дараа, давж заалдах гомдол гаргахаас өмнө гаргаж болохгүй. Ихэвчлэн тусдаа шүүхийн хураамж (裁判費) төлөхөөс зайлсхийж болох ч бүх үр дүн зардалгүй төгсдөггүй. Жишээлбэл, эрүүгийн хэргийг хэрэгсэхгүй болгож, нэхэмжлэгчийн хүсэлтээр иргэний шүүхэд шилжүүлбэл Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийн 503 дугаар зүйлийн дагуу шүүхийн зардал хүлээлгэж болох бөгөөд 504 дүгээр зүйлийн шилжүүлэх, журмын заалтыг ч хамтад нь шалгана.
Хөөн хэлэлцэх хугацаа тасалдах (時效中斷) эсэх, хариуцагчийн хүрээ, нотлох баримт, даатгал, харьяаллаас хамаарч сонголт өөрчлөгдөнө. Тиймээс бүх хэрэгт нэг мөр хамгийн тохиромжтой журам гэж байхгүй.
4. Хоёр талд гэм буруу байвал эрүүгийн болон иргэний хариуцлагыг хэрхэн үнэлэх вэ?
Эрүүгийн хариуцлагыг тал бүрийн анхаарал тавих үүрэг зөрчигдсөн, тэр зөрчил нөгөө талын бие махбодийн гэмтэлд нөлөөлсөн шалтгаант холбоо тогтоогдсон үед л үнэлж болно. Зөвхөн хоёр талд гэм буруу (過失) байсан гэдгээр болгоомжгүйгээр бие махбодид гэмтэл учруулах хариуцлага автоматаар үүсэхгүй.
Иргэний талд Иргэний хуулийн (民法) 217 дугаар зүйлийн дагуу хохирогчид хохирол үүсэх эсвэл нэмэгдэхэд хувь нэмэр оруулсан гэм буруу (與有過失) байвал шүүх нөхөн төлбөрийг бууруулж эсвэл чөлөөлж болно. Жишээлбэл, шинэ Тайвань доллараар (新臺幣, TWD) хүлээн зөвшөөрсөн хохирол TWD 1,000,000, хохирогчийн гэм бурууг 50% гэж үнэлбэл бусад тохируулгаас өмнө TWD 500,000 болж багасаж болно.
Шинжилгээ (鑑定) эсвэл урьдчилсан шинжилгээний хүснэгт чухал материал болж болох ч шүүхэд механикаар үүрэг болохгүй. Шүүх мэдүүлэг, дүрс, тээврийн хэрэгслийн байдал зэрэг бүх нотлох баримтыг хамтад нь үзнэ.
5. Эвлэрсэн тохиролцооны бичигт юу оруулах вэ?
Эвлэрсэн тохиролцооны бичигт (和解書) ослын огноо, газар, талуудыг тодорхойлж, төлөх дүн, хугацаа, даатгалын төлбөрийн зохицуулалт, хамрагдах нэхэмжлэл, нөөцлөх нэхэмжлэлийг бичих нь зүйтэй. Цаашдын эмчилгээ, дараа илрэх гэмтэл, оношлогооны гэрчилгээ (診斷證明書) зэрэг баримт хүлээлгэх, төлбөр болон гомдол цуцлах харилцааг ч тодорхой тогтооно.
Иргэний хуулийн (民法) 736 дугаар зүйлийн эвлэрэл (和解) нь талууд харилцан буулт хийж маргааныг дуусгах эсвэл сэргийлэх гэрээ юм. Иргэний хуулийн 737 дугаар зүйлийн дагуу эрх дуусгавар болох хүрээг ч бичигт татгалзсан хүрээгээр л үнэлнэ. Тиймээс үг хэллэгийг шалгахгүйгээр ирээдүйн бүх нэхэмжлэл арилна гэж дүгнэж болохгүй.
Зөвхөн гомдлоор яллах гэмт хэрэг бол Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийн 238 дугаар зүйлийн дагуу эхний шатны аман мэтгэлцээн дуусахаас өмнө гомдлыг цуцалж болох бөгөөд цуцалсны дараа дахин гомдол гаргаж болохгүй. Харин гомдол шаардахгүй гэмт хэрэгт зөвхөн хувийн тохиролцоогоор нийтийн яллах ажиллагаа автоматаар дуусахгүй, тохиролцсон гээд заавал гомдол цуцлах ёстой гэсэн үг ч биш.
Q1–Q5 албан ёсны үндэс
- Замын хөдөлгөөнийг зохицуулах, шийтгэх тухай хуулийн (道路交通管理處罰條例) 62 дугаар зүйл
- Тайванийн Эрүүгийн хуулийн (中華民國刑法) 185-4 дүгээр зүйл
- Тайванийн Эрүүгийн хуулийн (中華民國刑法) 284 дүгээр зүйл
- Тайванийн Эрүүгийн хуулийн (中華民國刑法) 287 дугаар зүйл
- Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийн (刑事訴訟法) 237 дугаар зүйл
- Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийн (刑事訴訟法) 238 дугаар зүйл
- Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийн (刑事訴訟法) 487 дугаар зүйл
- Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийн (刑事訴訟法) 488 дугаар зүйл
- Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийн (刑事訴訟法) 503 дугаар зүйл
- Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийн (刑事訴訟法) 504 дүгээр зүйл
- Иргэний хуулийн (民法) 197 дугаар зүйл
- Иргэний хуулийн (民法) 217 дугаар зүйл
- Иргэний хуулийн (民法) 736 дугаар зүйл
- Иргэний хуулийн (民法) 737 дугаар зүйл
- Тээврийн яамны (交通部) замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын заавар
- Цагдаагийн газрын замын хөдөлгөөний ослын нотлох баримт, баримт бичгийн заавар
- Цагдаагийн газрын замын хөдөлгөөний ослын байнга тавигддаг асуулт
6. Ослын хариуцлагыг хэрхэн тогтоох вэ?
Цагдаагийн замын хөдөлгөөний ослын урьдчилсан шинжилгээний хүснэгт нь газрын материалын үндсэн дээр бичсэн урьдчилсан шинжилгээ юм. Энэ нь шүүхийн шийдвэр биш, шүүхэд үүрэг болохгүй, гэм буруугийн хувийг (過失比例) ч тогтоохгүй. Осол бүрт хэрэгтэй материал, маргааны хүрээ өөр тул энэ хүснэгт, шүүхийн шинжилгээ (鑑定), дахин хянан үзэх (覆議) нь автомат журам ч биш, заавал дамжих шат ч биш.
Холбогдох журмын дагуу эрх бүхий тал тээврийн хэрэгслийн ослын шинжилгээ (車輛行車事故鑑定) хүсэж болно, шийдвэрлэх байгууллага хэргийг шилжүүлж болно, эсвэл шүүхийн байгууллага шинжилгээ даалгаж болно. Талын хүсэлтийг ерөнхийдөө осол гарсан өдрөөс хойш 6 сарын дотор гаргана; аль хэдийн мөрдөн шалгах эсвэл шүүхэд байгаа хэрэгт шинэ шууд хүсэлтээс илүү шүүхийн байгууллагын даалгавраар шинжилгээ явагдана.
Шинжилгээний дүгнэлттэй санал нийлэхгүй бол дахин хянан үзэхийг хүсэж болох ч дахин хянан үзэх нь нэг удаагаар хязгаарлагдана. Шинжилгээ, дахин хянан үзэх дүгнэлт нь нотлох баримт эсвэл лавлагааны материал бөгөөд шүүх мэдүүлэг, дүрс, газрын бүртгэлийг багтаасан бүх бүртгэлийг бие даан үнэлнэ.
7. Ослын дараа ямар хохирол нэхэмжилж болох вэ?
Иргэний хуулийн (民法) 184 дүгээр зүйлийн дагуух нэхэмжлэл нь хууль бусаар эрх зөрчих, осолтой шалтгаант холбоо, хохирлыг нотлохыг шаардана. Осол гарсан гэдэг нэг баримтаар доорх зүйлс бүгд хүлээн зөвшөөрөгдөхгүй. Иргэний хуулийн 216 дугаар зүйл бодит хохирол болон алдсан ашгийн (所失利益) хүрээг тогтоох шалгуур болно.
- Бие махбодийн гэмтэл: Иргэний хуулийн 193 дугаар зүйлийн дагуу шаардлагатай эмчилгээний зардал (醫療費用), асаргаа (看護費用), эмчилгээнд явах, туслах хэрэгсэл зэрэг амьдралд нэмэгдсэн хэрэгцээ, бодитоор ажиллах боломжгүйгээс үүссэн орлогын алдагдал (收入損失) болон хөдөлмөрийн чадвар буурахыг (勞動能力減損) шалгаж болно. Иргэний хуулийн 195 дугаар зүйлийн дагуу сэтгэл санааны хохирлыг ч шалгаж болно.
- Нас баралт: Иргэний хуулийн 192 дугаар зүйлийн дагуу хамаарах бол нас барахаас өмнөх эмчилгээний зардал, нэмэгдсэн амьдралын хэрэгцээ, оршуулгын зардал (殯葬費) болон хуулийн дагуу тэтгэлэг авах ёстой байсан хүний тэтгэлгийн алдагдлыг (扶養利益損失) шалгаж болно. Иргэний хуулийн 194 дүгээр зүйлийн дагуу тодорхой төрөл садангийн сэтгэл санааны хохирлыг ч шалгаж болно.
- Эд хөрөнгө: Иргэний хуулийн 196 дугаар зүйлийн дагуу тээврийн хэрэгсэл засах зардал эсвэл үнэ цэнэ буурахыг багтаасан нотлогдсон бодит эд хөрөнгийн хохирлыг нэхэмжилж болно.
8. Эмчилгээ үргэлжилбэл эмчилгээний зардлын материалыг хэрхэн өгөх вэ?
Баримт (收據), оношлогооны гэрчилгээ, эмнэлгийн түүхийг хадгалж, эмчилгээ бүрийн эмнэлгийн шаардлага, осолтой шалтгаант холбоог хамтад нь эмхэлнэ үү. Үргэлжилж буй эмчилгээний материал шүүхийн журмын хуваарь, аль хэдийн гаргасан нэхэмжлэлийн агуулгад нийцүүлэн нотлох баримтыг нөхөж болох ч оройтож өгсөн бүх материал эсвэл өргөтгөсөн нэхэмжлэлийг хүлээн авна, зөвшөөрнө гэсэн баталгаа байхгүй.
Эмнэлгийн материалыг нэмэх ажил болон нэхэмжлэлийн дүнг өөрчлөх, нэмэгдүүлэх ажлыг ялгана. Эрүүгийн хэрэгт хавсаргасан иргэний нэхэмжлэл гаргасны дараа эмчилгээний баримт нэмж өгсөн гэдгээр шүүхийн зардал автоматаар үүсэхгүй.
Гэхдээ Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийн 504 дүгээр зүйлийн дагуу хэргийг иргэний хэлтэст шилжүүлсний дараа шилжүүлэхээс өмнөх нэхэмжлэлийн хүрээнээс хэтэрч нэхэмжлэлийг өөрчлөх, нэмэх, өргөтгөхөд илүү хэсгийн шүүхийн зардлын асуудал гарч болно. Шилжүүлэх шат, өгөх цаг, нэхэмжлэлийн хүрээг хэрэг бүрээр шалгана уу.
9. Мэргэжлийн асаргаа, гэр бүлийн асаргааны зардлыг юугаар нотлох вэ?
Оношлогооны гэрчилгээ эсвэл эмнэлгийн дүгнэлт асаргааны шаардлагыг харуулахад хэрэгтэй ч ганцаараа шийдвэрлэх үндэс биш. Осолтой шалтгаант холбоо, асаргааны шаардлага, бодитоор үзүүлсэн эсэх, хугацаа, боломжийн дүнг материалаар тайлбарлана.
Төрөл садан үнэ төлбөргүйгээр бодитоор асаргаа үзүүлсэн ч тохирох хэрэгт хохирол гэж үнэлэгдэж болно. Гэхдээ төрөл садны асаргаа гэдэг нөхцөлөөр автоматаар хүлээн зөвшөөрөгдөхгүй; асаргааны агуулга, хугацаа, энгийн зардлын түвшинг хамтад нь үзнэ.
10. Эмчилгээнд явах зардлыг юугаар нотлох вэ?
Явах зардлыг эмчилгээний бүртгэл болон осолтой холбоотой гэмтлийн холбоонд үндэслэн эмхэлнэ. Зам, очиж үзэх тоо, очсон огноо, тээврийн хэрэгсэл, төлбөр, тэр хэрэгслийг ашигласан шаардлага, боломжит байдал үнэлгээнд чухал байж болно.
Баримт, төлбөрийн бүртгэл, замын бүртгэл, эмчилгээний материал боломжит нотлох баримт юм. Таксины баримт цорын ганц нотлох арга биш, өгсөн гээд автоматаар хангалттай ч биш.
Q6–Q10 албан ёсны үндэс
- Тээврийн хэрэгслийн ослын шинжилгээ, дахин хянан үзэх журмын (車輛行車事故鑑定及覆議作業辦法) 3 дугаар зүйл
- Тээврийн хэрэгслийн ослын шинжилгээ, дахин хянан үзэх журам, 11–15 дугаар зүйл
- Тайванийн Тээврийн яамны Замын газрын (交通部公路局) тээврийн хэрэгслийн ослын шинжилгээг дахин хянан үзэх хүсэлт
- Иргэний хуулийн (民法) 184 дүгээр зүйл
- Иргэний хуулийн (民法) 192 дугаар зүйл
- Иргэний хуулийн (民法) 193 дугаар зүйл
- Иргэний хуулийн (民法) 194 дүгээр зүйл
- Иргэний хуулийн (民法) 195 дугаар зүйл
- Иргэний хуулийн (民法) 196 дугаар зүйл
- Иргэний хуулийн (民法) 216 дугаар зүйл
- Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийн (刑事訴訟法) 504 дүгээр зүйл
- Шүүхийн юанийн (司法院) шилжүүлсний дараа нэхэмжлэл өргөтгөх тухай заавар
- Зя-и (嘉義) дүүргийн шүүхийн гэр бүлийн асаргааны зардлын шийдвэр
- Тайнань (臺南) дүүргийн шүүхийн эмчилгээнд явах зардлын шийдвэр
11. Эмчилгээ, эдгэрэх хугацааны орлогын алдагдлыг хэрхэн нотлох вэ?
Орлогын алдагдлыг осолтой холбоотой гэмтлийн улмаас эдгэрэх хугацаанд ажил бүрэн эсвэл хэсэгчлэн боломжгүй байсан, улмаар орлого бодитоор буурсан гэдгийг материалаар нотлох ёстой. Оношлогооны гэрчилгээ эсвэл амрах зөвлөмж чухал эхлэл боловч зөвхөн тэр нь нэхэмжлэлийг хүлээн зөвшөөрөхөд хангалтгүй.
Эмнэлгийн түүх, ирц эсвэл чөлөөний бүртгэл, цалин, татварын материал, ажил олгогчийн баталгааг хамтад нь эмхлэх нь зүйтэй. Хувиараа хөдөлмөр эрхлэгч борлуулалтын мэдээлэл, гүйлгээний бүртгэл, татварын тайлан зэрэг өөрийн ажлын хэлбэрт тохирсон материал өгч болно.
Ажилласаар байсан эсвэл өөрчлөлтгүй цалин авсан нөхцөл нь эдгэрэх хугацааны орлогын алдагдлыг үнэлэхэд хамааралтай ч тэр баримтаар хөдөлмөрийн чадвар буурах хохирлын асуудлыг автоматаар шийдэхгүй. Энэ нөхцөл хөдөлмөрийн чадвар буурах хохирлыг ганцаараа үнэлэх үндэс ч биш. Хөдөлмөрийн чадвар буурах хохирлыг Q12-т тусад нь үзнэ.
12. Хөдөлмөрийн чадвар буурах хохирлыг хэрхэн нотлох вэ?
Хөдөлмөрийн чадвар буурах хохирол нь Q11-ийн эдгэрэх хугацаанд бодитоор буурсан орлогоос ялгаатай. Иргэний хуулийн (民法) 193, 216 дугаар зүйлийн дагуу осолтой шалтгаант холбоо, тогтвортой үйл ажиллагааны алдагдал (持續功能障礙), хохирогчийн мэргэжил, чадвар, ерөнхийдөө хүлээж болох орлого, ажиллах боломжтой хугацааны үндэс, нотолгоог хамтад нь үзнэ.
Одоогийн цалин өөрчлөлтгүй үлдсэн гээд нэхэмжлэл автоматаар хасагдахгүй. Эсрэгээрээ хязгаарлалтын хувь эсвэл одоогийн цалингаар хохирлын дүн механикаар тогтоогдохгүй.
Тогтвортой үйл ажиллагааны алдагдал бодитоор маргаантай бол эмнэлгийн шинжилгээ хэрэгтэй байж болох ч бүх хэрэгт заавал биш. Иргэний хуулийн (民法) 217 дугаар зүйлийн дагуу гэм бурууг харилцан тооцох болон бусад тохируулгын үндсийг ч үзнэ.
Нэг удаагийн дүнгээр тооцоход завсрын хүүгийн суутгал (中間利息扣除) харгалзаж болно. Шүүхийн юанийн (司法院) Хоффманы (霍夫曼) тооцоолуур нь зөвхөн тооцооны туслах хэрэгсэл бөгөөд хуулиар заавал мөрдөх арга биш, үр дүнг ч урьдчилан тогтоохгүй. Иргэний хуулийн 193 дугаар зүйлийн дагуу талын хүсэлтээр шүүх баталгаатай нөхцөлөөр хугацаат төлбөр төлөхийг ч даалгаж болно.
13. Эд хөрөнгийн бус хохирлын сэтгэл санааны нөхөн төлбөрийг хэрхэн үнэлэх вэ?
Эд хөрөнгийн бус хохирлын сэтгэл санааны нөхөн төлбөрийг (慰撫金) Иргэний хуулийн (民法) 195 дугаар зүйлээр тогтоосон бие махбодь эсвэл эрүүл мэндэд хууль бусаар халдсан үед зохистой дүнг тогтоох байдлаар үнэлнэ.
Шүүх гэмтэл, эмчилгээний агуулга, тогтвортой нөлөө, зовлон, амьдралд үзүүлэх нөлөө, нас, байр суурь, нийгэм, эдийн засгийн нөхцөл, талуудын нотлох баримтыг хамтад нь авч тухайн хэргийн нөхцөлийг шалгана. Тиймээс ердийн хүрээгээр үр дүнг урьдчилан тогтооход хэцүү.
14. Ажлын үеэрх осолд ажил олгогчид ч иргэний хариуцлага хүлээлгэж болох уу?
Иргэний хуулийн (民法) 188 дугаар зүйл нь ажилтан үүргээ гүйцэтгэх явцад өөр хүнд хууль бусаар хохирол учруулсан тохиолдлыг зохицуулна. Зөвхөн ажлын цагаар осол гарсан гэдгээр үүрэгтэй холбоо автоматаар тогтоогдохгүй тул бодит ажил, ослын холбоог шалгана.
Ажил олгогч ажилтныг сонгох, хянахад зохих анхаарал тавьсан, эсвэл тэр анхаарлыг тавьсан ч хохирлоос зайлсхийх боломжгүй байсан гэж хамгаалалт гаргаж болно. Ажил олгогч, ажилтанд хамтад нь хохирлыг нөхөн төлөхийг нэхэмжлэхийг шалгаж болно. Ажил олгогч нөхөн төлсний дараа ажилтнаас буцаан нэхэмжилж болно.
Ажил олгогч дээрх чөлөөлөх нөхцөлийг нотолж, хохирогч 1 дэх хэсгийн дагуу нөхөн төлбөр авч чадаагүй бол шүүх Иргэний хуулийн (民法) 188 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн дагуу ажил олгогч, хохирогчийн эдийн засгийн байдлыг харгалзан бүхэлд нь эсвэл хэсэгчлэн нөхөн төлөхийг даалгаж болно.
Иргэний нэхэмжлэлийн хариуцагчийг тогтоох асуудал болон эрүүгийн хариуцлагыг ялгана. Эрүүгийн хуулийн (刑法) 284 дүгээр зүйлийн эрүүгийн хариуцлагыг хувь хүн бүрийн анхаарал тавих үүрэг зөрчил, тэр зөрчлийн шалтгаант холбоогоор үнэлнэ.
15. Ямар автомашины даатгалын төлбөр, хамрах хүрээг шалгах вэ?
Автомашины заавал хүлээх иргэний хариуцлагын даатгалын тухай хуулийн (強制汽車責任保險法) 6 дугаар зүйлийн дагуу даатгуулах үүрэг ерөнхийдөө тээврийн хэрэгслийн өмчлөгчид ногдох бөгөөд тогтоосон тохиолдолд тухайн тээврийн хэрэгслийг хэрэглэгч эсвэл удирдагчид ч ногдоно. Энэ тогтолцоо автомашины ослын улмаас бие махбодид гэмтэл авсан эсвэл нас барсан хүнд зориулсан гэм буруугүй төлбөрийн бүтэцтэй (無過失給付制度); хуулиар тогтоосон зорчигч эсвэл тээврийн хэрэгслийн гаднах гуравдагч этгээдийн (第三人) хүрээг шалгана.
Нэг тээврийн хэрэгслийн ослын үед тухайн тээврийн хэрэгслийн жолооч ерөнхийдөө тухайн тээврийн хэрэгслийн заавал даатгалын төлбөрийн хүлээн авагч биш. Гэхдээ олон тээврийн хэрэгсэл холбогдсон ослын үед жолооч зарим тохиолдолд нөгөө холбогдсон тээврийн хэрэгслийн заавал даатгагчаас төлбөр нэхэмжилж болно.
2026.05.29-нд өөрчилсөн төлбөрийн шалгуур (強制汽車責任保險給付標準) 2026.07.01-нээс гарсан осолд үйлчилнэ. Бие махбодийн гэмтэлд шаардлагатай боломжит эмчилгээний зардлын дээд хэмжээ TWD 200,000, хөдөлмөрийн чадвараа алдсаны төлбөр (失能) хуулийн 15 зэрэглэлээр TWD 80,000–3,000,000, нас баралтын төлбөр TWD 3,000,000, нэг хохирогч, нэг осолд нас баралт, хөдөлмөрийн чадвараа алдсан (失能), эмчилгээний зардлын нийлсэн дээд дүн TWD 3,200,000 байна. Өмнөх осолд өмнөх шалгуур үйлчилж болно.
Гуравдагч этгээдийн өмнөх хариуцлагын даатгал (第三人責任險), жолоочийн гэмтлийн даатгал (駕駛人傷害險), өөрийн тээврийн хэрэгслийн хохирлын даатгал (車體損失險) нь гэрээгээр сонгох бүтээгдэхүүн юм. Бодит хамрах хүрээ даатгуулагч, дээд хэмжээ, өөрөө хариуцах дүн (自負額), чөлөөлөлт, гэм буруу болон бусад нөхцөлөөс хамаарч өөр тул даатгалын гэрээ, нөхцөлийг тус тусад нь шалгана.
Q11–Q15 албан ёсны үндэс
- Иргэний хуулийн (民法) 193 дугаар зүйл
- Иргэний хуулийн (民法) 216 дугаар зүйл
- Иргэний хуулийн (民法) 217 дугаар зүйл
- Тайванийн өндөр шатны шүүхийн 109 оны 上易字 № 644 шийдвэр
- Тайванийн өндөр шатны шүүхийн 109 оны 上易字 № 477 шийдвэр
- Шүүхийн юанийн (司法院) Хоффманы өнөөгийн үнэ цэнийн тооцоолуур
- Иргэний хуулийн (民法) 195 дугаар зүйл
- Таоюань дүүргийн шүүхийн 112 оны 壢簡字 № 236 шийдвэр
- Иргэний хуулийн (民法) 188 дугаар зүйл
- Тайванийн Эрүүгийн хуулийн (中華民國刑法) 284 дүгээр зүйл
- Автомашины заавал хүлээх иргэний хариуцлагын даатгалын тухай хууль (強制汽車責任保險法)
- Автомашины заавал хүлээх иргэний хариуцлагын даатгалын төлбөрийн шалгуур
- Санхүүгийн хяналтын комиссын (金融監督管理委員會) хувийн автомашины даатгалын стандарт гэрээ
Асуулт 16. Ослын дараа бүхнийг даатгалын компанид хариуцуулж болох уу?
Фирмийн практикаас: даатгалын компаниуд ослын оролцогчдын сэтгэл хөдлөлийн талд ихэвчлэн хангалттай анхаарал хандуулдаггүй.
Уучлалт гуйх, тайвшруулах зэрэг нөгөө талын сэтгэл хөдлөлийг харгалзах чухал хэсгийг орхигдуулж болно.
Даатгалын компанид тухайн хэрэгт нэмж TWD 500,000 (新臺幣) эсвэл TWD 1,000,000 зарцуулах нь даатгагчийн нийт ашигт бага нөлөөлөх ч ослын оролцогчид эрүүгийн ялын бүртгэл (前科) үлдэх эсэхэд нөлөөлж болно.
Даатгалын компани болон талын ашиг сонирхлын зөрчил ч гарч болох бөгөөд даатгалын компани олон хэрэг шийдвэрлэх ёстой тул хэрэг бүрт хангалттай цаг зарцуулахад хэцүү.
Тиймээс би бүх шүүх ажиллагааг даатгалын компанид хариуцуулахыг зөвлөхгүй.
Хэрэв та даатгалын компанид хариуцуулбал шийдвэрлэх явцыг тасралтгүй хянаж, хоёр талын баримтыг нягт шалгана уу.
Асуулт 17. Замын хөдөлгөөний ослын буруутай этгээдийн болгоомжгүйгээр бие махбодид гэмтэл учруулах эрүүгийн хариуцлага юу вэ?
Болгоомжгүйгээр бие махбодид гэмтэл учруулахын (過失傷害) зарим шийдвэрт 3 орчим сарын ял оногдуулсан; ердийн эсвэл баталгаатай үр дүн гэж байхгүй.
Торгууль болгон хөрвүүлэх (易科罰金) үед Эрүүгийн хуулийн (刑法) 41 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг шинэ Тайвань доллар (TWD) 1,000, TWD 2,000 эсвэл TWD 3,000-ыг 1 хоногт хөрвүүлэхээр тогтооно; 1 хоногийг TWD 1,000 гэж тооцвол 3 сарын ял 3 × 30 × 1,000 = TWD 90,000 болно.
Болгоомжгүйгээр хүнд гэмтэл учруулахад зарим шийдвэрт 4 орчим сар, болгоомжгүйгээр нас бардуулахад (過失致死) 6 орчим сар оногдуулсан; ердийн эсвэл баталгаатай үр дүн гэж байхгүй.
Асуулт 18. Нөгөө талтай эвлэрсэн тохиролцоо хийвэл эрүүгийн гомдлыг цуцалж болох уу?
Болгоомжгүйгээр бие махбодид гэмтэл учруулах болон болгоомжгүйгээр хүнд гэмтэл учруулах нь эрүүгийн гомдлыг цуцалж болох «зөвхөн гомдлоор яллах гэмт хэрэг» (告訴乃論之罪) юм.
Болгоомжгүйгээр нас бардуулахад гомдол цуцлах боломжгүй; гэхдээ нөгөө талын гэр бүлтэй эвлэрсэн тохиролцоо хийвэл шүүх ялыг хөнгөлж болно.
Зарим хэрэгт тэнсэн харгалзах ял (緩刑) боломжтой байж болно; энэ нь хорих ялаас зайлсхийх амлалт биш.
Асуулт 19. Ослын дараа газрыг орхивол эрүүгийн ослын газраас оргон зайлах хэрэг үргэлж үүсэх үү?
Заавал тийм биш.
Ослын газраас оргон зайлахын (肇事逃逸) урьдчилсан нөхцөл нь хэн нэгэн бие махбодид гэмтэл авсан эсвэл нас барсан явдал юм.
Зөвхөн тээврийн хэрэгсэл эвдэрсэн бол ослын газраас оргон зайласан гэж үзэхгүй.
Асуулт 20. Замын хөдөлгөөний ослын өмгөөлөгчийг хэрхэн хайх вэ?
Замын хөдөлгөөний осол нэлээд түгээмэл хэрэг тул ерөнхий шүүх ажиллагааны өмгөөлөгч хэдэн жилийн практик туршлага хуримтлуулсан бол замын хөдөлгөөний ослын хэргийг хөтөлж болно.
Энд чухал нь өмгөөлөгчийн нягт нямбай байдал, шударга байдал юм.
Өмгөөлөгч хэргийн бүх нэхэмжлэлийн зүйлийг анхааралтай шалгаж, баримт, нотлох баримтаар нотлогдох хохирлын нөхөн төлбөрийг эрэлхийлэх нь чухал.
Мөн өмгөөлөгч талын байдлыг тодорхой тайлбарлаж, эвлэрсэн тохиролцоо хийхгүй бол хүлээгдэж болох эрсдэлийг тодорхой мэдэгдэх ёстой.
Хэргийг томруулж, эвлэрсэн тохиролцоо хийхгүй, иргэний болон эрүүгийн журмаар эцэс хүртэл тэмцье гэж зөвхөн захиалга авахын тулд ярьдаг өмгөөлөгчөөс болгоомжилно уу.
Энд замын хөдөлгөөний ослын асуулт, хариулт дуусаж байна.
Олон замын хөдөлгөөний ослыг хөтөлсний дараа нэг чухал зүйлийг тэмдэглэе.
Хохирогчийн бие махбодийн гэмтэл эсвэл нас баралтын улмаас хохирогч өөрөө эсвэл гэр бүл нь бие махбодийн болон сэтгэл санааны зовлон амсана.
Олон буруутай этгээд утсаар биеийн байдлыг нь асуух, эмнэлэгт очиж эргэх зэрэгт огт анхаардаггүй, даатгалын компани бүгдийг шийднэ гэж бодож өөрөө ирдэггүй. Ийм үед гэмших, чин сэтгэл мэдрэгддэггүй.
Үүнээс хохирогч сэтгэлээрээ хүнд шархалж, уурладаг тул хэлэлцээрийн дүнгээс буулт хийхгүй, эсвэл эд хөрөнгийг түр битүүмжлэх (假扣押) хүсэж, нөгөө талын эд хөрөнгийг хураалгахыг эцэс хүртэл шаардах тохиолдол олон байдаг.
Тиймээс энэ зүйлийг хэзээ ч орхигдуулж болохгүй, нөхцөлд нь тохируулан өмгөөлөгчтэй байдлыг ярилцах нь зүйтэй.
Хэргийн талаар асуулт байвал холбоо барих хуудсаар товч тайлбар илгээнэ үү; хариу өгөх хугацаа амлахгүй.
Өмгөөлөгч Wei Tseng (曾雋崴), Тайванийн өмгөөлөгч.
Цааш үзэх:
