ताइवानका पुराना परम्परागत नाई सैलुन (理髮廳) सम्झनुहुन्छ?
ती सैलुनमा कपाल धुने तरिका निकै विशिष्ट थियो।
कपाल काट्नुका अतिरिक्त दाह्री बनाउने र अनुहारको हेरचाहजस्ता थप सेवा पनि थिए।
र मुख्य कुरा यो थियो कि बसेकै ठाउँमा टाउकोको मालिस, काँध र घाँटीको मालिससहित कपाल धुन सकिन्थ्यो।
एक पटक कपाल काटे पनि यो उच्चस्तरको सेवा पाइन्थ्यो, त्यसैले मूल्यअनुसार लाभ निकै राम्रो थियो।
यो आजको भियतनामी शैलीको कपाल धुने सेवासँग निकै मिल्दोजुल्दो थियो।
र यस्ता ताइवानी शैलीका सैलुन धेरै ताइवानीका लागि विशिष्ट सांस्कृतिक स्मृति बनेका छन्।
(के मैले अनजानमै आफ्नो उमेर खुलाइहालेकी?)
जसरी भए पनि, मालिस (按摩) को कुरा गर्दा,
ताइवानमा मालिसका धेरै सडक पनि छन्।
त्यहाँ हरेक किसिमका मालिस पसल लाइनमा उभिएका छन्।
दृष्टिविहीन व्यक्तिले गर्ने मालिस (視障按摩), खुट्टाको मालिस, तेल मालिस, थाई मालिसलगायत रूप छन्।
मूलतः प्रत्येक व्यक्ति आफ्नो रुचिअनुसार तनाव घटाउने मालिस छान्न सक्छ।
र आज यति धेरै मालिस पसल हुनुको कारण त्यो संवैधानिक व्याख्याको निवेदन (釋憲) पनि हुन सक्छ।
जब ताइवानले 1980 मा अपाङ्गता कल्याण कानुन (殘障福利法) बनाएर लागू गर्यो,
वास्तवमा दृष्टिविहीन व्यक्ति (視障者) ले मात्र मालिस पेशा (按摩業) गर्न पाउँथे।
दृष्टिविहीन नभएको व्यक्ति (非視障者) ले यो पेशा गर्नु गैरकानुनी थियो।
यो कानुन 2003 सम्म कायम रह्यो; त्यस बेला श्री लिन, जसले एउटा नाई सैलुन चलाउँथे,
दृष्टिविहीन नभएका दुई जना कर्मचारीलाई कपाल धुने र मालिस सेवाका लागि राखेको प्रहरीले पत्ता लगायो।
त्यस बेलाको कानुनअनुसार श्री लिन र ती कर्मचारीलाई क्रमशः नयाँ ताइवान डलर (新臺幣, TWD) मा TWD 40,000, TWD 10,000 र TWD 20,000 को प्रशासनिक जरिवाना (罰鍰) लगाइयो।
श्री लिनले यो सजाय अत्यन्त अन्यायपूर्ण ठाने र संवैधानिक व्याख्या मागे।
ताइवानमा,
दृष्टिविहीन व्यक्तिलाई व्यक्तिगत विकास, दैनिक गतिविधि, अध्ययन र शिक्षा आदिमा अनेक बाधा छन्,
र उनीहरूले गर्न सक्ने पेशा निकै सीमित छन्।
त्यसैले त्यस बेलाका कानुन निर्माताले, कमजोर स्थितिमा रहेका दृष्टिविहीन व्यक्तिको रक्षा गर्न,
दृष्टिविहीन व्यक्तिको रोजगारी र जीविकोपार्जनको अधिकार (生存權) जोगाउने कानुन बनाए।
तथापि, समय बित्दै गएपछि र उपभोक्ता बजार फैलँदै गएपछि,
केवल दृष्टिविहीन व्यक्तिका अधिकार जोगाउँदा दृष्टिविहीन नभएका व्यक्तिको पेशागत अधिकार अत्यन्त सीमित हुन्छ भन्ने मत उठ्यो।
दृष्टिविहीन र दृष्टिविहीन नभएका व्यक्तिका पेशागत अधिकारको विवादमा अनेक विपरीत मत आए।
उदाहरणका लागि सोधियो कि के दृष्टिविहीन व्यक्तिलाई मात्र मालिस गर्न दिने लिखित नियम दृष्टिविहीन नभएका व्यक्तिप्रतिको भेदभाव होइन,
र शङ्का उठ्यो कि यो नियमले साँच्चै दृष्टिविहीन व्यक्तिको रोजगारी र जीविकोपार्जन जोगाउन योगदान दियो कि दिएन।
अन्तमा संविधान अदालतका न्यायाधीशहरू (大法官) ले दृष्टिविहीन व्यक्तिलाई मात्र मालिस पेशा गर्न दिने प्रावधानलाई असंवैधानिक (違憲) घोषणा गरे।
तुलनाका लागि एउटा उदाहरण — कोरिया, जहाँ अनेक दृष्टिविहीन व्यक्ति मालिसबाट जीविकोपार्जन गर्छन्:
सामान्यतः योग्यता प्रमाणपत्र पाएका दृष्टिविहीन व्यक्तिले मात्र मालिस पेशा गर्न पाउँछन्।
हो, कोरिया सरकारले दृष्टिविहीन नभएका व्यक्तिलाई पनि मालिस प्रमाणपत्र दिन थालेको थियो,
र अनेक दृष्टिविहीन व्यक्तिले, जीविकोपार्जन गुम्ने डरले, तीव्र विरोध गरे।
हाल कोरियाले अझै पनि योग्यता पाएका दृष्टिविहीन व्यक्तिलाई मात्र मालिस पेशा गर्न दिन्छ,
र यदि कसैले त्यो योग्यताबिना अरूबाट मालिसको शुल्क लिन्छ भने,
कोरियाको चिकित्सा सेवा कानुन (醫療法) अनुसार 3 वर्षसम्म कैद हुन सक्छ।
दृष्टिविहीन नभएको व्यक्तिले मालिस व्यापार चलाए 5 वर्षसम्म कैद हुन सक्छ।
यसले देखाउँछ कि प्रत्येक देशले विभिन्न समूहका अधिकार र हित जोगाउन फरक दृष्टिकोण अपनाउँछ।
प्रत्येक समूहका अधिकार र हितको रक्षा समयसँगै निरन्तर बदलिन्छ,
र कानुन निर्माता हित-द्वन्द्व मिलाउन तुलनात्मक रूपमा सन्तुलित समाधान खोज्ने प्रयास गर्छन्।
आज अनेक मानिस तनाव घटाउन मालिस छान्छन्,
तर यस क्रममा यौन दुर्व्यवहार (性騷擾) वा अश्लील कार्य (猥褻) का घटना लगातार भइरहेका छन्।
सुरुमा केवल तनाव घटाउन मालिस लिन खोजेको कुरा
यौन दुर्व्यवहार भयो भने जीवनभरको आघात बन्न सक्छ।
ताइवानमा मालिसका क्रममा असुविधा वा कुनै अनौठो कुरा लाग्यो भने,
आफ्नो रक्षाका लागि तुरुन्त भन्नुहोस् वा रोक्न भन्नुहोस्।
तपाईंलाई यौन दुर्व्यवहार भयो जस्तो लाग्यो भने,
विश्वसनीय साथी वा ताइवानका अधिवक्ता (律師) सँग प्रहरी कार्यालय गएर उजुरी दिनुहोस्।
