Nhận giấy triệu tập làm chứng trong vụ án hình sự ở Đài Loan

Dòng ghi tư cách trên giấy triệu tập có chữ 證人 nghĩa là bạn được gọi làm chứng. Nếu lịch làm chứng trùng ca làm hoặc bạn đã về Việt Nam, hãy giữ cả giấy và phong bì, rồi liên hệ cơ quan phát hành để trình bày tình hình. Nhờ môi giới báo lại chưa đủ để biết lịch đã được đổi hay chưa.

Giấy do viện kiểm sát hoặc tòa án gửi

Điều 175 Bộ luật Tố tụng hình sự Đài Loan quy định giấy triệu tập người làm chứng phải ghi vấn đề cần chứng minh, ngày, giờ và địa điểm có mặt. Trong giai đoạn điều tra, kiểm sát viên ký giấy; khi xét xử, người ký là thẩm phán chủ tọa hoặc thẩm phán được phân công. Bài này nói về loại giấy đó. Cần xác định riêng tính chất của một cuộc gọi từ cảnh sát đề nghị cung cấp thông tin.

Vắng mặt có thể dẫn đến xử lý. Theo Điều 178, người làm chứng được triệu tập hợp lệ mà không đến, không có lý do chính đáng, có thể bị phạt tối đa 30.000 Đài tệ và bị buộc đưa đến. Tòa án quyết định khoản phạt.

Nếu đang ở nước ngoài hoặc bị bệnh, hãy gửi tài liệu giải thích như lịch bay hoặc giấy khám bệnh. Báo rõ ngày có thể tham dự. Việc gửi yêu cầu không có nghĩa là được chấp thuận. Cần xác nhận với cơ quan triệu tập về ngày hẹn còn hiệu lực.

Yêu cầu người làm chứng ở nước ngoài thông qua tương trợ tư pháp hình sự quốc tế có thủ tục riêng; không thể mặc nhiên áp dụng chế tài vắng mặt như giấy triệu tập trong nước.

Lời khai có thể khiến chính mình bị truy cứu

Người làm chứng có phải trả lời mọi câu hỏi không? Điều 181 cho phép từ chối khi lời khai có nguy cơ khiến bản thân hoặc người thuộc những quan hệ nêu tại khoản 1 Điều 180 bị truy cứu hay xử phạt hình sự. Phải có nguy cơ về hình sự. Chỉ sợ đồng nghiệp trách móc chưa đáp ứng căn cứ này.

Điều 180 còn quy định một số quan hệ với người bị buộc tội hoặc người tự tố (自訴人), chẳng hạn vợ, chồng hiện tại hoặc trước đây và thân thuộc trực hệ. Khoản 2 có ngoại lệ khi lời khai chỉ liên quan đến các đồng bị cáo hoặc những người cùng tự tố khác mà bạn không có quan hệ đó.

Bạn cần làm rõ căn cứ từ chối. Theo Điều 183, với căn cứ thuộc Điều 181, cơ quan có thẩm quyền còn có thể yêu cầu tuyên thệ (具結) thay cho việc làm rõ căn cứ bằng tài liệu hoặc giải thích. Về việc chấp nhận hay bác bỏ, kiểm sát viên quyết định trong giai đoạn điều tra; khi xét xử, thẩm phán chủ tọa hoặc thẩm phán được phân công quyết định. Nếu lo lời khai ảnh hưởng đến trách nhiệm hình sự của mình, có thể trao đổi trước với luật sư tại Đài Loan về phần việc mình đã tham gia.

Khi hỏi chéo (反詰問) tại tòa còn có giới hạn khác. Theo Điều 181-1, người không phải bị cáo không được từ chối trả lời trong phần hỏi chéo về những vấn đề liên quan đến chính bị cáo mà mình đã khai ở phần hỏi chính.

Hiểu câu hỏi trước khi trả lời

Biết tiếng Hoa trong công việc chưa chắc đã đủ để hiểu câu hỏi pháp lý. Điều 99 yêu cầu phiên dịch khi người được hỏi không thể giao tiếp bằng ngôn ngữ đang sử dụng; Điều 192 áp dụng quy định này cho việc hỏi người làm chứng. Hãy báo trước rằng bạn cần tiếng Việt.

Khi chuẩn bị, ghi riêng việc trực tiếp nhìn thấy và việc nghe người khác kể lại. Mang giấy triệu tập, giấy tờ tùy thân và ghi chép theo ngày. Đánh dấu cả những chi tiết không nhớ rõ để không biến suy đoán thành điều đã chứng kiến.

Nguồn chính thức

• Bộ luật Tố tụng hình sự Đài Loan 175
• Bộ luật Tố tụng hình sự Đài Loan 178
• Bộ luật Tố tụng hình sự Đài Loan 180
• Bộ luật Tố tụng hình sự Đài Loan 181
• Bộ luật Tố tụng hình sự Đài Loan 181-1
• Bộ luật Tố tụng hình sự Đài Loan 183
• Bộ luật Tố tụng hình sự Đài Loan 99
• Bộ luật Tố tụng hình sự Đài Loan 192
• Luật Tương trợ tư pháp hình sự quốc tế, Điều 30–32

Ngày kiểm tra: 7/10/2026.