Giả sử một người lao động bị máy ép kẹp tay và mất một đốt ngón trỏ. Khi còn nằm viện, người đó được đưa một tờ giấy thỏa thuận bằng tiếng Trung, đề nghị nhận một khoản tiền rồi về nước dưỡng thương.
Tình huống này có thể xảy ra với người làm nhà máy, công trình, tàu cá hay chăm sóc người bệnh. Có ba nguồn tiền: bồi thường của chủ thuê theo Luật Tiêu chuẩn lao động (nếu bạn thuộc luật này), trợ cấp bảo hiểm tai nạn lao động, và bồi thường dân sự nếu có người có lỗi. Ba nguồn này một phần được trừ vào nhau, và ký tờ giấy kia có thể làm bạn mất một phần trong số đó.
Chủ thuê phải trả gì theo Điều 59
Điều 59 Luật Tiêu chuẩn lao động (勞動基準法) buộc chủ thuê bồi thường (職業災害補償) dù có lỗi hay không. Chi phí y tế cần thiết do chủ thuê chịu. Trong lúc điều trị mà không đi làm được, chủ thuê trả lương theo mức bạn nhận trước khi bị tai nạn. Nếu điều trị quá hai năm chưa khỏi và bệnh viện chỉ định xác nhận bạn không còn làm được công việc cũ và chưa tới mức hưởng bồi thường thương tật, chủ thuê được trả một lần 40 tháng lương bình quân rồi hết trách nhiệm trả lương.
Kết thúc điều trị mà còn di chứng, chủ thuê trả một lần tiền bồi thường thương tật theo lương bình quân và mức độ thương tật. Nếu người lao động tử vong, chủ thuê trả tiền mai táng 5 tháng lương bình quân và trả thân nhân một lần 40 tháng. Thứ tự hưởng: vợ hoặc chồng và con, cha mẹ, ông bà, cháu nội hoặc cháu ngoại, anh chị em.
Điều 61 quy định quyền này hết hạn sau hai năm kể từ ngày có thể nhận, không mất khi bạn nghỉ việc và không được chuyển nhượng.
Chăm sóc tại nhà, giúp việc gia đình, tàu cá: quyền lợi không giống nhau
Nếu bạn chăm sóc người bệnh hoặc giúp việc trong nhà chủ (家庭看護工, 家庭幫傭), Luật Tiêu chuẩn lao động không áp dụng. Ngành dịch vụ gia đình (家事服務業) nằm trong danh sách không áp dụng luật này, nên các khoản theo Điều 59 và điều cấm chấm dứt hợp đồng ở Điều 13 không dùng được cho bạn.
Bạn vẫn có chỗ dựa. Từ ngày 1/5/2022, chủ thuê có giấy phép tuyển lao động nước ngoài bắt buộc phải đóng bảo hiểm tai nạn lao động cho người chăm sóc, giúp việc tại nhà (Bộ Lao động), và các trợ cấp ở phần dưới vẫn áp dụng kể cả khi chủ thuê chưa đóng. Điều 84 Luật Bảo hiểm và bảo vệ người lao động bị tai nạn lao động (勞工職業災害保險及保護法, dưới đây gọi tắt là luật bảo hiểm) hạn chế việc chấm dứt hợp đồng khi bạn bị tai nạn; nếu chấm dứt hợp lệ, Điều 86 buộc chủ thuê trả tiền nghỉ việc (離職金) trong 30 ngày. Muốn đòi chủ thuê bồi thường thiệt hại, bạn dựa vào Điều 91 luật bảo hiểm và Điều 487-1 Bộ luật Dân sự (người làm thuê bị thiệt hại khi làm việc mà không do lỗi của mình).
Người chăm sóc làm cho viện dưỡng lão, trung tâm chăm sóc tư nhân (機構看護工) thuộc Luật Tiêu chuẩn lao động như công nhân nhà máy. Thuyền viên tàu cá làm việc theo giấy phép tại Đài Loan cũng vậy, vì ngành đánh bắt cá không bị loại trừ. Thuyền viên tàu viễn dương tuyển ở nước ngoài (境外僱用) theo quy định riêng: hợp đồng phải có bảo hiểm y tế tối thiểu 300.000 Đài tệ và bảo hiểm tử vong tối thiểu 1.500.000 Đài tệ; chủ tàu không mua hoặc mua thiếu thì phải tự bồi thường (Điều 6 境外僱用非我國籍船員許可及管理辦法). Không chắc mình thuộc nhóm nào thì gọi 1955.
Bảo hiểm tai nạn lao động: có gì, ai quyết định, nếu chủ thuê chưa đóng
Cục Bảo hiểm lao động (勞保局) chi trả theo luật bảo hiểm này, có hiệu lực từ ngày 1/5/2022. Điều 11 ghi rõ người tham gia bao gồm cả người nước ngoài.
Chủ thuê phải cấp giấy khám do tai nạn lao động (醫療書單); nếu không, bạn xin thẳng Cục Bảo hiểm lao động. Trợ cấp nghỉ điều trị (傷病給付, Điều 42) tính từ ngày thứ tư không đi làm được: hai tháng đầu theo mức lương đóng bảo hiểm bình quân, từ tháng thứ ba 70%, tối đa hai năm. Thương tật vĩnh viễn (失能) được trả một lần hoặc trợ cấp hằng tháng (年金) tùy mức độ. Nếu tử vong, trợ cấp mai táng thông thường bằng 5 tháng lương đóng bảo hiểm bình quân; nếu người mất không có thân nhân thuộc diện hưởng thì mức này là 10 tháng. Thân nhân đủ điều kiện có thể nhận trợ cấp hằng tháng hoặc khoản một lần 40 tháng, tùy điều kiện luật định.
Cơ quan bảo hiểm xét có phải tai nạn lao động không theo Quy tắc xét duyệt tai nạn, bệnh nghề nghiệp (職業傷病審查準則). Về bảo hiểm, Điều 4 quy tắc này coi tai nạn trên đường đi, về giữa nơi ở và nơi làm việc, vào giờ hợp lý, đúng đường cần đi, cũng là tai nạn lao động. Điều 17 loại trừ hành vi riêng tư không cần thiết cho sinh hoạt hằng ngày, lái xe khi không có giấy phép đúng hạng xe, vượt đèn đỏ tại ngã tư có đèn tín hiệu, và một số vi phạm giao thông khác được liệt kê trong điều này. Về thủ tục giao thông xem hỏi đáp tai nạn giao thông. Khi chưa có kết luận, Điều 88 luật bảo hiểm cho bạn xin nghỉ bệnh thông thường trước, sau đó chuyển thành nghỉ do tai nạn lao động nếu được công nhận.
Còn nếu chủ thuê chưa đóng? Điều 36 viết rằng khi chủ thuê không làm thủ tục tham gia mà người lao động bị tai nạn xin trợ cấp, cơ quan bảo hiểm chi trả xong sẽ ra quyết định buộc chủ thuê nộp lại số tiền tương ứng. Theo Điều 28, không có chứng từ lương thì lương tính trợ cấp lấy theo bậc thấp nhất, nên phải giữ bảng lương.
Quyền xin trợ cấp bảo hiểm mất sau 5 năm kể từ ngày có thể xin (Điều 37). Nhưng nếu bảo hiểm của bạn đã ngừng, ví dụ đã nghỉ việc hoặc về nước, Điều 27 chỉ bảo đảm các khoản cho cùng thương tích đó trong vòng một năm kể từ hôm sau ngày ngừng bảo hiểm. Vì vậy hãy nộp hồ sơ khi còn ở Đài Loan, đừng chờ về nước. Không đồng ý quyết định của cơ quan bảo hiểm thì có 60 ngày kể từ hôm sau ngày nhận quyết định để xin xem xét lại (Điều 5).
Đang chữa bệnh: bị đuổi việc, thẻ cư trú và chuyển chủ thuê
Với người thuộc Luật Tiêu chuẩn lao động, Điều 13 cấm chủ thuê chấm dứt hợp đồng trong thời gian điều trị nói ở Điều 59, trừ khi bất khả kháng và đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Với mọi người, kể cả người chăm sóc tại nhà, Điều 84 luật bảo hiểm chỉ cho báo trước chấm dứt hợp đồng trong ba trường hợp: đóng cửa hoặc lỗ nặng đã được cơ quan chủ quản phê duyệt; sau khi kết thúc điều trị, bệnh viện đạt chuẩn đánh giá của cơ quan y tế trung ương xác nhận bạn bị khuyết tật và không còn đủ sức làm công việc; hoặc thiên tai, biến cố hay bất khả kháng khác khiến việc kinh doanh không thể tiếp tục, và việc đó cũng đã được cơ quan chủ quản phê duyệt. "Công ty thấy tốn kém" hay "nên về nước" không nằm trong danh sách. Xem thêm bài luật tiền thôi việc ở Đài Loan.
Thẻ cư trú gắn với giấy phép lao động, và việc ở lại khi đang điều trị hay đang tranh chấp được xét theo từng trường hợp. Hãy mang giấy chẩn đoán hỏi Sở Di dân (移民署) hoặc 1955 trước khi thẻ cư trú (ARC) hết hạn. Điều 57 khoản 8 Luật Dịch vụ việc làm (就業服務法) cấm chủ thuê giữ hộ chiếu, giấy tờ cư trú của bạn.
Chuyển chủ thuê chỉ được Bộ Lao động cho phép trong các trường hợp Điều 59 Luật Dịch vụ việc làm (khác Điều 59 ở trên) liệt kê, như chủ thuê đóng cửa hoặc không trả lương. Tai nạn lao động tự nó không nằm trong danh sách, nên có được chuyển hay không phụ thuộc hồ sơ. Theo Quy tắc chuyển chủ thuê, thời gian chuyển là 60 ngày, có lý do đặc biệt thì xin gia hạn thêm 60 ngày một lần; quá hạn mà chưa chuyển được, chủ thuê cũ có thể phải đưa bạn xuất cảnh trong 14 ngày.
Bị ép ký giấy rồi về nước
Nếu chủ thuê muốn chấm dứt hợp đồng để bạn về nước trước hạn, chủ thuê phải báo cơ quan lao động địa phương trước khi bạn xuất cảnh. Cơ quan này sẽ hỏi để xác nhận ý muốn thật của bạn (解約驗證, Điều 68 quy định về quản lý chủ thuê tuyển người nước ngoài, 雇主聘僱外國人許可及管理辦法). Khi được hỏi, bạn có thể nói mình không đồng ý về nước hoặc chưa nhận đủ tiền. Cần người phiên dịch qua điện thoại thì gọi 1955.
Quyền theo Điều 59 là quyền luật định, không phải chủ thuê "cho". Đừng ký giấy bạn không đọc hiểu; nhờ người phiên dịch ngoài công ty môi giới, và hỏi rõ tờ giấy có ghi bạn đã nhận đủ, không đòi thêm hay không.
Hòa giải chính thức thì khác. Theo Điều 9 Luật Xử lý tranh chấp lao động (勞資爭議處理法), bạn nộp đơn tại cơ quan lao động của thành phố hoặc huyện nơi bạn làm việc (勞工局 hoặc 勞動局). Biên bản hai bên đã ký được coi là hợp đồng (Điều 23), nên ký ở buổi hòa giải cũng ràng buộc. Nếu hòa giải ở đây không thành, bạn có thể khởi kiện thẳng hoặc xin hòa giải lao động tại tòa (Điều 16 勞動事件法).
Bồi thường dân sự và các khoản trừ vào nhau
Nếu chủ thuê hoặc người gây tai nạn có lỗi, bạn có thể đòi thêm theo Bộ luật Dân sự: tiền mất hoặc giảm khả năng lao động, chi phí sinh hoạt tăng thêm (Điều 184 và 193) và tiền bù tổn thất tinh thần (慰撫金, Điều 195). Khi tử vong, thân nhân và người đã trả tiền chữa bệnh, mai táng cũng có quyền đòi (Điều 192 và 194). Theo Điều 91 luật bảo hiểm, chủ thuê phải bồi thường thiệt hại trừ khi chứng minh được mình không có lỗi. Thời hạn là hai năm kể từ khi biết có thiệt hại và biết ai phải bồi thường, tối đa mười năm kể từ khi xảy ra sự việc (Điều 197).
Điều 60 cho chủ thuê trừ số đã trả theo Điều 59 vào bồi thường thiệt hại cho cùng tai nạn. Theo Điều 90 luật bảo hiểm, nếu chủ thuê đã đóng bảo hiểm, phần chủ thuê phải trả thêm khi bạn thương tật hoặc tử vong chỉ là chênh lệch giữa lương bình quân và lương đóng bảo hiểm.
Giấy tờ nên giữ ngay từ hôm đầu
Giấy chẩn đoán (診斷證明書) của mọi bệnh viện, giấy nhập viện, xuất viện và hóa đơn. Bảng lương, sao kê chuyển khoản, hợp đồng, ảnh bảng phân ca. Ảnh hoặc video nơi tai nạn, máy móc và vết thương theo thời gian. Tên, số điện thoại người chứng kiến. Mọi giấy tờ chủ thuê hoặc môi giới đưa ký. Bản chụp hộ chiếu, thẻ cư trú cất ở nơi khác.
Gọi ai giúp và trợ giúp pháp lý
Đường dây 1955 của Bộ Lao động miễn phí, trực 24 giờ quanh năm, có nhân viên tư vấn bằng tiếng Việt, phiên dịch qua điện thoại và có thể giới thiệu nơi tạm trú (Cục Phát triển lực lượng lao động).
Quỹ Trợ giúp pháp lý (法律扶助基金會) nhận người nước ngoài cư trú hợp pháp ở Đài Loan, và cả một số thân nhân không ở Đài Loan khi có người tử vong vì tai nạn lao động. Quỹ còn có dự án hỗ trợ tố tụng lao động của Bộ Lao động cho các vụ như bồi thường tai nạn lao động hay chủ thuê không đóng bảo hiểm, thường yêu cầu đã hòa giải không thành ở cơ quan lao động. Người tử vong hoặc thương nặng vì tai nạn lao động (hoặc thân nhân) có văn bản kiểm tra sơ bộ của thanh tra lao động thì được miễn xét điều kiện tài sản.
Tư vấn ban đầu
Khi liên hệ Hovering International Law Firm, hãy gửi tóm tắt gồm ngày xảy ra tai nạn, bệnh viện đang điều trị, chủ thuê đã đóng bảo hiểm hay chưa, giấy nào chủ thuê hoặc môi giới yêu cầu ký, và ngôn ngữ bạn muốn sử dụng.
Email: wei@hoveringlaw.com.tw. Địa chỉ Đài Bắc: 103 臺北市大同區承德路一段35號7樓之2 (7F-2, No. 35, Sec. 1, Chengde Rd., Datong Dist., Taipei City 103). Luật sư chịu trách nhiệm quảng cáo: 曾雋崴 (Wei Tseng).
Nguồn tham khảo chính thức
- Luật Tiêu chuẩn lao động, Điều 59: https://law.moj.gov.tw/LawClass/LawSingle.aspx?pcode=N0030001&flno=59
- Luật Tiêu chuẩn lao động, Điều 61: https://law.moj.gov.tw/LawClass/LawSingle.aspx?pcode=N0030001&flno=61
- Cục Bảo hiểm lao động, danh sách không áp dụng luật: https://www.bli.gov.tw/0007341.html
- Bộ Lao động, hướng dẫn: https://www.mol.gov.tw/1607/1632/1640/50670/
- Luật Bảo hiểm tai nạn lao động, Điều 36: https://law.moj.gov.tw/LawClass/LawSingle.aspx?pcode=N0050031&flno=36
- Luật Bảo hiểm tai nạn lao động, Điều 84: https://law.moj.gov.tw/LawClass/LawSingle.aspx?pcode=N0050031&flno=84
- Luật Xử lý tranh chấp lao động, Điều 9: https://law.moj.gov.tw/LawClass/LawSingle.aspx?pcode=N0020007&flno=9
- Luật Bảo hiểm tai nạn lao động, Điều 91: https://law.moj.gov.tw/LawClass/LawSingle.aspx?pcode=N0050031&flno=91
- Cục Phát triển lực lượng lao động: https://www.wda.gov.tw/News_Content.aspx?n=277&s=18960
- Quỹ Hỗ trợ pháp lý, dự án hỗ trợ tố tụng lao động của Bộ Lao động: https://www.laf.org.tw/service-project-detail/9
Ngày kiểm tra: 29/9/2026.
Câu hỏi thường gặp
- Chủ thuê chưa đóng bảo hiểm tai nạn lao động cho tôi thì có mất quyền lợi không?
- Không tự động mất. Theo Điều 36 Luật Bảo hiểm và bảo vệ người lao động bị tai nạn lao động, cơ quan bảo hiểm chi trả rồi yêu cầu chủ thuê nộp lại số tiền tương ứng. Mức tiền cụ thể phụ thuộc hồ sơ lương của từng người, nên hãy hỏi 1955 hoặc luật sư sớm.
- Chủ thuê hoặc công ty môi giới bảo ký giấy thỏa thuận rồi về nước, tôi có phải ký ngay không?
- Không có nghĩa vụ ký ngay. Trước khi ký cần biết mình nhận những khoản nào và có từ bỏ quyền đòi thêm hay không. Bạn có thể gọi 1955, xin cơ quan lao động địa phương hòa giải hoặc hỏi luật sư trước khi quyết định.
- Người nhà ở Việt Nam có đòi được tiền khi người lao động tử vong ở Đài Loan không?
- Thân nhân thuộc diện được hưởng có thể nhận tiền tuất từ bảo hiểm tai nạn lao động, tiền bồi thường tử vong của chủ thuê nếu người mất thuộc Luật Tiêu chuẩn lao động, và bồi thường dân sự nếu có người có lỗi. Giấy tờ làm ở Việt Nam phải được cơ quan đại diện của Đài Loan chứng thực và kèm bản dịch tiếng Trung, nên hãy hỏi trước khi chuẩn bị.
Bài viết này cung cấp thông tin chung, không phải là tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể.
